زیست‌چینه‌نگاری نهشته‌های سیستم کربنیفر در منطقه کیاسر بر پایه حضور عناصر کنودونتی و معرفی ۷ زیست‌زون مطابق با استانداردهای جهانی

 

زیست‌چینه‌نگاری نهشته‌های سیستم کربنیفر در منطقه کیاسر بر پایه حضور عناصر کنودونتی و  معرفی 7 زیست‌زون مطابق با استانداردهای جهانی

عباس فلاح1، بهاءالدین حمدی1 و حسین مصدق2*

چکیده

برش مورد بررسی (کیاسر) در منطقه کیاسر، 75 کیلومتری جنوب خاوری ساری و در البرز مرکزی واقع است .نهشته‌های کربنیفر (سازند مبارک) 385 متر ستبرا داشته و شامل سنگ‌آهک‌های نازک لایه در قاعده و سنگ‌های آهکی با ستبرای مختلف (به طور عمده متوسط لایه) با میان لایه‌های شیلی در بخش‌های بالاتر است. مرز بین نهشته‌های متعلق به دونین و نهشته‌های متعلق به کربنیفر توسط عناصر کنودونتی معین شده است. این مرز در ظاهر یک مرز هم‌شیب و موازی بوده که سنگ‌‎های زیرین این مرز متعلق به سازند خوش ییلاق هستند. این مرز در فاصله بین نمونه‌های  4.1 (متعلق به انتهای دونین) و  4.3(شروع و قاعده کربنیفر) قرار دارد و فاصله این دو نمونه نیز 4 متر است. محدوده مرز با انقراض انواعی چون Pelekysgnathus sp., Icriodus costatus و Polygnathus semicostatus در اواخر دونین (نمونه4.1) و با پیدایش انواع و گونه‌هایی مانند Polygnathus spicatus,  Clydagnathus gilwernensis, Polygnathus thomassi وSpathognathodus crassidentathus  در اوایل کربنیفر (نمونه4.3 ) مشخص شده است. در مجموع، سنگ آهک در تناوب با شیل به سن فامنین پسین و متعلق به Lower-Middle costatus zone بخش زیرین سنگ‌های کربنیفر را در منطقه تشکیل می‌دهند که بیشترین گسترش این زون تا آغاز Siphonodella presulcata zone است. یعنی در واقع زونSiphonodella presulcata  را نداریم که می‌تواند بیانگر نبود کوچکی در حدفاصل دونین تا کربنیفر باشد. در واقع این نبود می‌تواند با حادثه Hangenberg مرتبط باشد. بر روی سنگ‌های سازند مبارک نیز تناوبی از ماسه‌سنگ و شیل متعلق به سازند دورود به سن پرمین زیرین با یک ناپیوستگی(Disconformity) قرار دارد. با مطالعه عناصر کنودونتی (20جنس، 36 گونه و 7 زیرگونه)، 7 زیست‌زون در نهشته‌های متعلق به کربنیفر پیشین (سازند مبارک) تشخیص داده شده است که عبارتند از: 1) sulcata zone 2) duplicata zone 3) sandbergi-L. crenulata zone 4) Gn. typicus zone 5) anchoralis-latus zone 6) texanus- A.scalenus zone 7) Gnathodus bilineatus zone  این زیست‌زون‌ها بیانگر محدوده سنی تورنزین پیشین تا ویزین پسین هستند.

کلیدواژه‌ها: کیاسر، کربنیفر پیشین، البرز، تورنزین پیشین، ویزین پسین، سازند مبارک، عناصر کنودونتی

1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

2 دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

تاریخ دریافت: 14/11/1387

تاریخ پذیرش: 15/06/1388

* نویسنده مسئول: حسین مصدق؛ E-mail: mosaddegh@du.ac.ir