برخاستگاه زمین‏ساختی ماسه‎سنگ‎های سازند پادها در برش سمیرکوه، ایران مرکزی: با در نظر گرفتن تأثیر فرایندهای دیاژنزی بر ترکیب ماسه‎سنگ‎ها

 

برخاستگاه زمین‏ساختی ماسهسنگهای سازند پادها در برش سمیرکوه، ایران مرکزی: با در نظر گرفتن تأثیر فرایندهای دیاژنزی بر ترکیب ماسهسنگها

محبوبه حسینی برزی1* و معصومه سعیدی1

چکیده

در این مطالعه ماسه‌سنگ‌های سازند پادها با ستبرای 390 متر در مقطع سیمرکوه، واقع در زرند کرمان، برای بررسی دیاژنز و حذف اثرات آن بر روی ترکیب ماسه‌سنگ‌هاو همچنین تعیین سنگ مادر و برخاستگاه زمین‌ساختی مورد مطالعه قرار گرفته است. در این مطالعه، 91 برش نازک، تجزیه مُدال 30 نمونه و بررسی توسط میکروسکوپ الکترونی و تجزیه EDX 6 نمونه ماسه‌سنگ انجام شده است. مطالعات سنگ‌نگاری نشان می‌دهد که فرایندهای آشفتگی زیستی، فشردگی فیزیکی، پوشش‌های هماتیتی در اطراف دانه‌های کوارتز (مرحله ائوژنز)، پوشش‌های رسی کلریت و ایلیت، فشردگی شیمیایی، سیمان سیلیسی، سیمان دولومیتی، جانشینی دانه‌ها به‌وسیله سیمان دولومیتی، ددلومیتی‌شدن (مرحله مزوژنز) و همچنین شکستگی‌های پر شده با کلسیت، سیلیس و اندریت (مرحله تلوژنز) ماسه‌سنگ‌های این سازند را تحت تأثیر قرار داده است. ایجاد ماتریکس بر اثر متلاشی شدن دانه‌های نرم در فشردگی فیزیکی، تغییرشکل دانه‌های نرم و انعطاف‌پذیر، انحلال جزیی برخی از دانه‌های فلدسپار و جانشینی دانه‌ها توسط سیمان دولومیتی در بررسی ترکیب ماسه‌سنگ‌ها باید مورد توجه قرار گیرد. بر این اساس، مطالعات برخاستگاه زمین‌ساختی ماسه‌سنگ‌ها با استفاده از نمودارهای Qt92 F7 L1، Qm77 F 7 Lt 16 و Qp92Lvm4Lsm4 وپس از حذف اثرات فرایندهای دیا‍ژنتیکی بر روی تجزیه مُدال صورت گرفته است. نتایج حاصل، نشان‌دهنده وجود دو رخساره کوارتزی/ قطعه‌سنگی در این ماسه‌سنگ‌هاست. افزون بر این، با استناد به مثلث‌های Qm77 F 7 Lt 16 و Qt92 F7 L1 می‌توان برخاستگاه زمین‌ساختی ماسه‌سنگ‌های سازند پادها را مرتبط با برخاستگاه زمین‌ساختی کراتونی و کوهزایی با چرخه دوباره دانست. یادآوری می‌شود که مثلث برخاستگاهی Qp92Lvm4Lsm4 با تأکید بر قطعات سنگی، نشان‌دهنده جایگاه زمین‌ساختی حاشیه قاره‌ای کافتی (Rifted continental margin) برای این ماسه‌سنگ‌هاست. جالب توجه این که، جایگاه زمین‌ساختی حاشیه قاره‌ای کافتی، با توجه به وجود لایه چهار متری از بازالت در این برش تأیید می‌شود. افزون بر این، با استفاده از نمودارهای خشتی که بر اساس ویژگی‌های دانه‌های کوارتز رسم شده است و همچنین شواهد سنگ‌شناختی در این ماسه‌سنگ‌ها، سنگ مادر چندگانه رسوبی، آذرین و دگرگونی را می‌توان برای این ماسه‌سنگ‌ها پیشنهاد کرد. نمودار  آب‌وهوایی log Qt/F+R در برابر  Qt/F+RF log و همچنین مثلث QFRF نشان‌دهنده آب‌و‌هوای مرطوب در طی ته‌نشست ماسه‌سنگ‌های سازند پادها است.

کلیدواژه‏ها: دیاژنز، برخاستگاه زمین ساختی، سنگ مادر، آب و هوا، سازند پادها

1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

تاریخ دریافت:  09/ 02/ 1388

تاریخ پذیرش: 18/ 09/ 1388

*نویسنده مسئول: محبوبه حسینی برزی؛  E-mail: hosseini@khayam.ut.ac.ir