پلوتونیسم شوشونیتی، آداکیتی (C-type)و لامپروفیری پس از برخورد در توده خانکندی، ارسباران (شمال باختر ایران)

 

پلوتونیسم شوشونیتی، آداکیتی  (C-type)و لامپروفیری پس از برخورد در توده خانکندی، ارسباران (شمال باختر ایران)

مهراج آقازاده1و3*، محمد هاشم امامی2،حسین معین وزیری3، نعمت الله رشیدنژاد عمران3 و آنتونیو کاسترو4

چکیده

توده خانکندی در شمال باختر ایران و پهنه قره داغ (ارسباران)- ارمنستان جنوبی قرار دارد. رخنمون‌های چیره شامل سنگ‌های گرانودیوریتی و مونزونیتی هستند که همراه با آنها گابروها و دایک‌های داسیتی و لامپروفیری نیز رخنمون دارند. پلوتونیسم گرانودیوریتی در توده خانکندی با نفوذ مونزونیت‌ها و گابروها دنبال ‌شده است و در نهایت دایک‌های داسیتی و لامپروفیری جایگزین شده‌اند. مونزونیت‌ها و گابروها، ماهیت شوشونیتی و گرانودیوریت‌ها و داسیت‌ها ماهیت کلسیمی- قلیایی پتاسیم بالا و ویژگی‌های آداکیت‌های نوع C (پتاسیمی یا قاره‌ای) و گرانیتوییدهای سرشار از باریم و استرانسیم را نشان می‌دهند. لامپروفیرها ماهیت قلیایی و کامپتونیتی دارند. مونزونیت‌ها از تحول گابروها همراه با مقدارکمی آلایش پوسته‌ای و آمیختگی ایجاد شده‌اند. ذوب منابع پوسته مافیک زیرین گارنت‌دار، گوشته سنگ‌کره‌ای(لیتوسفری) متاسوماتیسم شده و نرم‌کره (استنوسفر)بالارونده، به‌ترتیب سبب ایجاد ماگماهای گرانودیوریتی و داسیتی، گابروی شوشونیتی و لامپروفیرها شده است. تولید انواع مختلف ماگماها در منطقه ارسباران در الیگوسن، در پاسخ به فرایندهای شکسته‌شدن قطعه فرورونده ویا پوسته‌پوسته‌شدن (Delamination) گوشته سنگ‌کره‌ای و بالا آمدن نرم‌کره رخ داده است که پس از فرایند برخورد ورقه‌‌های ایران و عربستان و ستبرشدگی پوسته‌ای، در یک محیط کششی پس از برخوردی تشکیل شده‌اند.

 کلیدواژه‌ها: پلوتونیسم، پس از برخورد، شوشونیت، آداکیت (C-type)، لامپروفیر، خانکندی، ارسباران، شمال باختر ایران

تاریخ دریافت: 19/  08/ 1387

تاریخ پذیرش: 23/ 03/ 1388

1گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 گروه زمین‌شناسی ، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه هولوآ، هولوآ، اسپانیا

*نویسنده مسئول: مهراج آقازاده؛ Email: Mehrajaghazadeh@yahoo.com