معرفی و بررسی سایت گل‌فشانی نژاد ‌افضلی،گل‌فشان‌های گتان شهرستان جاسک و اهمیت زمین‌گردشگری آنها

 

معرفی و بررسی سایت گل‌فشانی نژاد ‌افضلی،گل‌فشان‌های گتان  شهرستان جاسک و اهمیت  زمین‌گردشگری آنها

کرامت نژاد افضلی*1 ، راضیه لک1و2، محمدرضا ثروتی3 و فاطمه بیاتانی4

چکیده

گل‌فشان یک پدیده طبیعی و دیدنی است که معمولا به صورت یک  سیمای گنبدی‌شکل و در بعضی مواقع به صورت حوضچه‌ای یافت می‌شوند. این گل‌فشان‌ها مخلوطی از آب، گل و گاز هستند و کاربردهای زیادی از جمله جاذبه گردشگری، گل درمانی، تأمین عناصر کمیاب بدن و استفاده در کوزه‌گری دارند. این شکل‌ها در بیشتر نقاط دنیا  به‌ویژه در کمربند آلپ و هیمالیا قابل مشاهده است و در ایران، بیشتر در جلگه‌های ساحلی دریای خزر و دریای عمان دیده می‌شوند. در استان هرمزگان قبلا  فقط یک یا دو گل‌فشان بین جاسک و میناب  شناسایی شده بود. این پدیده‌های زیبا و منحصر به فرد، نیازمند توجه بیشتر در صنعت گردشگری هستند  باید آن‌را مهم‌ترین پدیده زمین گردشگری  سواحل شمالی دریای عمان معرفی کرد. در این پژوهش، پس از گرد‌آوری اطلاعات و داده‌های دفتری شامل نقشه‌های توپوگرافی، زمین‌شناسی، داده‌های ماهواره‌ای IRS و عکس‌های هوایی، بررسی‌های دور‌سنجی انجام شد و سپس با مطالعات صحرایی و کنترل زمینی، شناسایی گل‌فشان‌ها کامل شد. در عملیات صحرایی از هر گل‌فشان یک نمونه رسوب برداشت و تجریه  عناصر اصلی، فرعی و  جزئی توسط دستگاه ICP-OES بر روی آن انجام شد. نزدیک به 30 گل‌فشان بزرگ و کوچک فعال در خاور تنگه هرمز در محدوده کوه گوک و 6 گل‌فشان در محدوده روستاهای گتان و توجک شناسایی و بررسی شد، که پیش از این معرفی نشده بودند. بزرگ‌ترین گل‌فشان، دارای مخروطی با ارتفاع 73 متر از سطح زمین‌های اطراف در محدوده روستاهای گتان  و کوچک‌ترین آن دارای مخروطی با ارتفاع کمتر از یک متر در محدوده  گوک است. همچنین مطالعات ژئوشیمی یا تعیین مقدار عناصر موجود در رسوبات برای کلیه گل‌فشان‌ها انجام شد.از آنجا که وجود این پدیده ژئومرفولوژیکی در هر منطقه نشانه فعالیت زمین‌ساخت آن منطقه است، بنابراین احتمال رخداد زمین‌لرزه خفیف و گسل‌خوردگی وجود دارد که این امر باید در احداث ساختمان‌ها و سازه‌های  ثابت، مانند پل‌ها لحاظ شود. همچنین گل‌های خارج شده از آنها می‌تواند تا حدی مشخص‌کننده وضعیت درونی زمین  باشد. گل‌فشان‌ها به‌عنوان شاخص میدان‌های گازی و نفتی شناخته شده‌اند و از آنها  برای پیش‌بینی وجود میدان‌های نفتی و گازی در اعماق زمین  استفاده می‌شود.

کلید واژه­ها: سایت گل‌فشانی نژاد افضلی ،گردشگری، گتان، جاسک، ایران

1سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، مدیریت زمین‌شناسی دریایی، تهران، ایران

2پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور تهران، ایران

3دانشگاه شهیدبهشتی، دانشکده علوم، گروه جغرافیا، تهران، ایران

4دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران ایران

*نویسنده مسئول: کرامت نژادافصلی؛E-mail: K_afzali2007@yahoo.com

تاریخ دریافت: 14/07/1389

تاریخ پذیرش: 30/11/1389