ارزیابی ژئوشیمیایی سنگ‎های منشأ و نفت‎های خام میدان نفتی مارون با استفاده از دستگاه پیرولیز راک‎ایول (۶) و کروماتوگرافی گازی (GC)

 

ارزیابی ژئوشیمیایی سنگ‎های منشأ و نفت‎های خام میدان نفتی مارون با استفاده از دستگاه پیرولیز راک‎ایول (6) و کروماتوگرافی گازی (GC)

الهام اسدی مهماندوستی*1، بهرام علیزاده2 و محمد حسین آدابی1

 

چکیده

میدان نفتی مارون، یکی از مهم‎ترین میادین نفتی ایران در جنوب فروافتادگی دزفول شمالی در کمربند چین‎خورده زاگرس است که مورد بررسی ژئوشیمی آلی قرار گرفته است.  43  نمونه از سازندهای مخزن و منشأ گرو، گدوان، داریان، کژدمی، سروک، گورپی و پابده از چاه‎های متفاوت میدان نفتی مارون توسط پیرولیز راک‎ایول تجزیه  و بیتومن استخراج ‎شده از 23 نمونه انتخاب شده با دستگاه کروماتوگرافی ستونی و گازی مورد مطالعه قرار گرفت. به منظور مقایسه بیتومن استخراج‎شده از سازندهای مورد بررسی، 5 نمونه نفت خام از مخزن بنگستان و یک نمونه از مخزن خامی مطالعه شده است. بررسی داده‎های حاصل از پیرولیز راک‎ایول نشان می‎دهد که نمونه‎های کژدمی و پابده با میانگین کل کربن آلی 13/4 درصد و S2 بیشتر از 12 میلی‎گرم هیدروکربن بر گرم سنگ دارای بیشترین مقدار درصد TOC و پتانسیل هیدروکربن‎زایی بالاتری نسبت به دیگر نمونه‎ها هستند. بر مبنای نمودار HI در برابر Tmax و همچنین S2-TOC مشخص شد که کروژن موجود در سازندهای مورد مطالعه از نوع II است. همچنین سازندهای گرو، گدوان و کژدمی با رسیدن به مرحله کاتاژنز مسیر بلوغ حرارتی را طی کرده‎اند. تغییرات PI و Tmax در برابر ژرفا بیانگر این موضوع است که نمونه‎های پابده و گورپی بلوغ کمتری را نسبت به نمونه‎های کژدمی و گرو نشان می‎دهند. مطالعه کروماتوگرام‌ها و نسبت تغییرات مقادیر Pr/nC17 در برابر Ph/nC18 نشان می‎دهد که نمونه‎های مورد مطالعه فاقد یا دارای مقدار کمی پدیده تخریب زیستی بوده و نفت خام مخزن بنگستان و خامی از سنگ منشأیی با کروژن نوع II در شرایط کاهیده تشکیل شده است.

کلیدواژه‎ها: راک‎ایول 6، کروماتوگرافی گازی، مخزن بنگستان، مخزن خامی، میدان نفتی مارون

1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران

* نویسنده مسئول: الهام اسدی مهماندوستی؛ E-maill: e_asadi@sbu.ac.ir

تاریخ دریافت: 07/10/88

تاریخ پذیرش: 03/06/89