تعیین ماهیت میانبارهای ماگمایی گرانیت‌های مجموعه پلوتونیک ملایر با تکیه بر روش‌های ژئوشیمیایی و آماری

 

تعیین ماهیت میانبارهای ماگمایی گرانیت‌های مجموعه پلوتونیک ملایر با تکیه بر روش‌های ژئوشیمیایی و آماری

رضا دیوسالار1* ، محمدولی ولی زاده2 و وحید احدنژاد3

 

چکیده

گرانیت‌های مجموعه پلوتونیک ملایر دارای میانبارهای (انکلاو) ماگمایی با تنوع  اندازه، شکل ظاهری، کانی‌شناسی و ترکیب شیمیایی است. تفسیر نمودارهای دو­متغیره ژئوشیمیایی عناصر اصلی و کمیاب با توجه به محتوای بالاتر برخی از اکسیدها مانندMnO ، TiO2،MgO ، CaOو  FeOt در نمونه‌هایی از میانبارها  نسبت به سنگ میزبان و همین طور روندهای خطی مشاهده شده از این اکسیدها و برخی از عناصر کمیاب همچون Cr، Ni، V نشان­دهنده ماهیت متفاوت و در واقع منشأ مافیک‌تر این دسته از میانبارها  (نوع مافیک) نسبت به سنگ میزبان و دیگر میانبارهای فلسیک است. مطالعه ترکیب شیمیایی میانبارها در مقایسه با سنگ میزبان، بهره‌گیری از روش‌های آماری دو و چند­متغیره (رگرسیون دو­متغیره، ضرایب همبستگی، تحلیل خوشه‌ای و تحلیل مؤلفه‌های اصلی) بیانگر تباین مشخص ترکیب شیمیایی بین میانبارهای مافیک با فلسیک و سنگ میزبان و از طرفی شباهت بین میانبارهای فلسیک و سنگ میزبان است. این ویژگی به صورت پراکندگی مشخص بیشتر اکسیدها نسبت به خط رگرسیون و ضریب R2 پایین در رگرسیون دو­متغیره، ضریب همبستگی ناچیز اکسیدهای عناصراصلی و اغلب عناصر کمیاب میانبارهای مافیک در برابر سنگ میزبان، قرارگیری نمونه‌ها در دو گروه متفاوت و مجزا در الگوی شاخه درختی و جهت‌گیری بردار متغیرها و نمونه‌ها در نمودار دو­متغیره تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) قابل مشاهده است و تأیید­کننده روندهای ژئوشیمیایی متفاوت مشاهده شده برای عناصر مختلف در میانبار و سنگ میزبان در نمودار‌های دو­­متغیره ژئوشیمیایی (هارکر) است.

کلید واژه­ها: میانبار، سنگ­میزبان، کانی­شناسی، ژئوشیمی، ضرایب همبستگی، روش­های آماری

1گروه زمین­شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت­ مدرس تهران، تهران، ایران

2 پردیس علوم، دانشکده زمین‌شناسی، دانشگاهتهران، تهران، ایران

3دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

تاریخ دریافت: 17/06/1388

تاریخ پذیرش: 08/08/1389 

نویسنده مسئول: رضا دیوسالار؛ E-mail: Reza_dsalar@yahoo.com