بازسازی آب‌و‌هوای کواترنر پسین در بخشی از شمال ایران (لُس های نکا) با استفاده از ‏داده‌های مغناطیسی و ژئوشیمیایی

 

بازسازی آب‌و‌هوای کواترنر پسین در بخشی از شمال ایران (لُس­های نکا) با استفاده از داده‌های مغناطیسی و ژئوشیمیایی

فرشته مهدی پور حسکوئی1، حبیب علیمحمدیان2* و  جعفر صبوری3

چکیده

گستره مورد مطالعه در استان مازندران، در مسیر جاده اصلی ساری-گرگان، در حدود 8 کیلومتری شهرستان نکا و 33 کیلومتری جنوب باختری شهرستان بهشهر قرار دارد. منطقه مورد مطالعه از نظر پهنه­های اصلی رسوبی- ساختاری ایران جزو  کناره جنوبی خزر به شمار می‌آید و از جنوب به شمال گسل البرز و از شمال به کناره دریای خزر محدود شده است.  بر پایه مطالعات و کاربرد روش­های نوین محیط مغناطیسی روی برش رسوبی تواالی­های­ لُس/خاک­ دیرینه نکا در پیرامون روستای کُلِت، آب‌و‌هوای 50 هزار سال گذشته شمال ایران در این منطقه بازسازی شد. با استفاده از روش‌های محیط ­مغناطیسی و کانی­شناسی مغناطیسی، داده­های محیط مغناطیسی به‌دست آمده و به‌عنوان ویژگی‌های تغییرات محیطی، در بازسازی آب‌و‌هوای دیرینه استفاده شد. برای بررسی ارتباط میان تغییرات آب‌و‌هوا در منطقه با تغییرات توان مغناطیسی رسوبات، داده­های مغناطیسی و ژئوشیمیایی به‌دست آمده با یکدیگر مقایسه شد. با توجه به این نتایج، تغییرات آب‌و‌هوایی (تغییرات دما و رطوبت) با تغییرات مغناطیسی رسوبات و خاک­های دیرینه کاملاً مرتبط و قابل انطباق است. همچنین، نمودارهای مغناطیسی- ژئوشیمیایی به‌دست آمده از بررسی تغییرات نسبت­های عامل‌های آب‌و‌هوایی ژئوشیمیایی با تغییرات متغیرهای آب‌و‌هوایی مغناطیسی، در برش مورد مطالعه، همخوانی نزدیکی نشان می‌دهند. بر پایه مطالعه تغییرات قابلیت پذیرفتاری مغناطیسی نیز چنین نتیجه­گیری می­شود که بُرش رسوبی مورد مطالعه نشان‌دهنده تغییرات آب‌و‌هوایی (دما و رطوبت دیرینه) در طی حدود 48 هزار سال پیش تا 20 هزار سال پیش است. با استفاده از داده­های مغناطیسی، چرخه­های کوتاه مدت آب‌و‌هوایی معروف به استادیال‌ها‌و اینتراستادیال­ها در توالی­ لُس/خاک­ دیرینه مورد مطالعه مشخص شد. این جهش­های آب‌و‌هوایی در واحد خاک سطحی با 4 جهش کوتاه مدت سرمایشی یا استادیال، در واحد لُس بالایی با دست کم 6 جهش گرمایشی یا اینتراستادیال، در واحد لُس پایینی، یک دوره اینتراستادیال و در واحد خاک دیرینه پایینی نیز با یک دوره استادیال مشخص شد.

کلیدواژه­ها: محیط مغناطیسی، توالی­های لُس/خاک­دیرینه، ژئوشیمی، قابلیت پذیرفتاری مغناطیسی، آب‌و‌هوای دیرینه، نکا

1کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2دکترا، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3کارشناسی ارشد، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

* نویسنده مسئول: حبیب علیمحمدیان؛halimohammadian@gmail.com  E-mail:

تاریخ دریافت: 14/01/1391

تاریخ پذیرش: 19/06/1391