رخساره‌های کانه‌دار کانسار روی - سرب (نقره) تنگِ‌دزان در توالی کربناتی ژوراسیک– ‏کرتاسه، بویین میان‌دشت (اصفهان) ‏

 

رخساره‌های کانه‌دار کانسار روی - سرب (نقره) تنگِ‌دزان در توالی کربناتی  ژوراسیک– کرتاسه، بویین میان‌دشت (اصفهان)

سید تقی دلاور 1* ، ایرج رسا2، محمد لطفی3، گرگور بورگ4، نعمت اله رشید نژاد عمران5  و پیمان افضل6

تاریخ دریافت: 21/03/1390                   تاریخ پذیرش: 19/09/1390

چکیده

 

کانسار روی - سرب تنگِ‌دزان در انتهایی‌ترین گوشه باختری استان اصفهان و در 22 کیلومتری باختر شهرستان بویین میاندشت، در محور کانه‌زایی سرب و روی ملایر- اصفهان قرار دارد. این کانسار یکی از کانسارهای چینه‌کران (استراتاباند) در توالی کربناتی ژوراسیک --کرتاسه است. ماده معدنی در این کانسار با دو ژئومتری رخنمون دارد؛ 1) لایه‌ای و عدسی‌شکل و همخوان با لایه‌بندی؛ 2)  قطع‌کننده و در امتداد شکستگی‌ها به صورت ثانویه. در کانســـــار تنگِ‌دزان دو رخســـــاره  کانه‌دار تشخیـــــص داده شــــده است؛ 1- رخساره سنگ‌آهک دولومیتی (میکرواسپاریت) که دارای 3 افق اصلی کانه‌دار است و کانه‌های اصلی آن ساده و دربردارنده گالن، اسفالریت، پیریت هستند که به صورت جانشینی و پرکننده فضای خالی و همچنین در شکستگی‌ها حضور دارند؛ 2- رخساره سنگ‌آهک بلورین مارنی که آثار کانه‌زایی روی و سرب به‌صورت خیلی ضعیف، دانه پراکنده و بسیار ریز در آن دیده می‌شود. کانسار دربردارنده دو بخش برون‌زاد در سطح و  سولفید در ژرفاست و همبود کانه‌ای  آن گالن، اسفالریت، پیریت، همی‌مورفیت، اسمیت‌زونیت، سروزیت و کمتر هیدروزنسیت و باریت است. عناصر نقره و کادمیم در این کانسار عیار قابل توجهی دارند و به عنوان محصول فرعی مطرح هستند. بررسی‌های انجام‌شده و وجود شواهدی چون ویژگی‌های زمین‌شناسی و رخساره‌های کانه‌دار، گسترش پهنه‌های برون‌زاد  و سولفیدی، ژئومتری ماده معدنی، همبود کانیایی، ساخت و بافت ماده معدنی در مقیاس‌های مختلف، دگرسانی‌های موجود به‌ویژه دولومیتی شدن و مطالعات لیتوژئوشیمیایی همگی نشان از آن دارد که کانسار روی- سرب تنگِ‌دزان در ردیف کانسارهای نوع دره می‌سی‌سی‌پی قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها: کانسار روی- سرب، نوع دره می‌سی‌سی‌پی، تنگ‌دزان، اصفهان، ایران

1دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

4استاد، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه مارتین لوتر، هاله، آلمان

5ااستاد‌یار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

6 استادیار، گروه مهندسی معدن، دانشکده مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران

 

*نویسنده مسئول:  سیدتقی دلاور ؛ stdelavar@yahoo.com  E-mail: