شدت بخشی به هاله‌های ژئوشیمیایی رسوبات آبراهه‌ای با استفاده از شناسایی و حذف مرحله‌ای ‏عامل‌های غیر پیشگو به منظور افزایش موفقیت اکتشاف - مطالعات موردی: کانی‌سازی‌های فلورین و ‏مس

 

شدت بخشی به هاله­­های ژئوشیمیایی رسوبات آبراهه­ای با استفاده از شناسایی و حذف مرحله­ای عامل­های غیر پیشگو به منظور افزایش موفقیت اکتشاف - مطالعات موردی: کانی­سازی­های فلورین و مس

مهیار یوسفی1*، ابوالقاسم  کامکار روحانی2 و مسعود علیپور3

تاریخ دریافت: 27/06/1390       تاریخ پذیرش: 17/04/1391

چکیده

ژئوشیمی رسوبات آبراهه­ای یکی از روش­های مؤثر برای شناسایی ذخایر معدنی به‌ویژه در مراحل اولیه اکتشاف است. در مواردی که بر روی یک کانی­سازی مشخص پی­جویی­ صورت می‌گیرد، بیشتر از تجزیه و تحلیل­های چند­متغیره مانند تحلیل عاملی برای استنتاج بهترین عوامل (فاکتورهای) پیشگو، از میان عناصر ردیاب و معرف کانی­سازی مورد جستجو، استفاده می‌شود. چگونگی استنتاج و انتخاب بهترین عامل معرف کانی­سازی مورد جستجو هنوز مسئله­ای بحث­برانگیز است که موجب انتشار مقالات زیادی در این زمینه شده است. در مقاله حاضر روشی جدید با عنوان تجزیه و تحلیل عاملی مرحله­ای که در واقع روش بهبودیـافته تحلیل عاملی معمولی برای تولید نقشه­های پراکندگی ژئوشیمیـایی می­باشد، ارائه شده است. در روش تحلیل عاملی  مرحله­ای ابتدا عناصر غیر معرف شناسایی و حذف شده، سپس مهم‌ترین و مؤثرترین عوامل پیشگو شنـاسایی می­شوند. کاربرد این روش سبب شدت بخشی به هاله­های ژئوشیمیایی شده و واریانس تشریح شده توسط هر عامل نیز افزایش یافته است. همچنین کاربرد تجزیه و تحلیل عاملی مرحله­ای موجب بهبود نرخ پیش­بینی ذخایر معدنی و در نتیجه افزایش موفقیت اکتشاف شده است. در مطالعه حاضر کارایی بهتر روش بهبودیافته تحلیل عاملی مرحله­ای نسبت به تحلیل عاملی معمولی، با اجرای آن بر روی داده­های ژئوشیمیایی 2 منطقه متفاوت و برای 2 کانی­سازی نوع مختلف، به اثبات رسیده است. در این مناطق کاربرد روش تحلیل عاملی مرحله­ای موجب افزایش مجموع واریانس تحت پوشش عامل پیشگوی کانی­سازی و همچنین افزایش نرخ پیش­بینی اندیس­های معدنی شده است. بنابراین موفقیت اکتشاف افزایش یافته است. همچنین با کاربرد تحلیل عاملی مرحله­ای، انطباق بیشتری میان بی‌هنجاری­های ژئوشیمیایی و سنگ میزبان کانی­سازی به‌دست آمده است.

کلیدواژه­ها: افزایش موفقیت اکتشاف، تحلیل عاملی مرحله­ای، عوامل معرف، هاله­­ ژئوشیمیایی.

1استادیار، گروه معدن، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2دانشیار، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

3استادیار، دانشکده علوم، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

*نویسنده مسئول: مهیار یوسفی؛ E-mail: M.Yousefi.Eng@gmail.com