تعیین منشأ سنگ درونگیر ذخایر مس با میزبان رسوبی در حوضه طبس- راور بر پایه برداشت‌های ‏ژئوشیمیایی و سنگ‌نگاری

 

تعیین منشأ سنگ درونگیر ذخایر مس با میزبان رسوبی در حوضه طبس- راور بر پایه برداشت­های ژئوشیمیایی و سنگ­نگاری

رامین هندی1* و علی‌اصغر حسنی‌پاک2

تاریخ دریافت: 10/02/1391           تاریخ پذیرش: 13/06/1391

چکیده

این نوشتار، بخشی از نتایج پژوهش انجام شده در رابطه با بررسی ویژگی­های ژئوشیــمیایی کانسارهای مس با میـــزبان رسوبی در بلوک طبس- راور است که به منظور شناسایی ویژگی‌های ژئوشیمیایی محیط تشکیل این کانسارها تعیین سنگ منشأ رسوبات در منطقه انجام شده است. بدین منظور افزون بر نمونه­های ژئوشیمیایی متعارف 55  نمونه کانی­سنگین از رسوبات آبراهه­ای و 493  نمونه سنگی از رخنمون­های سنگ درونگیر کانی­سازی برداشت شد. بر پایه مطالعه نمونه­های کانی­سنگین و مقاطع نازک تهیه شده از رخنمون سنگ‌های تخریبی منطقه، کانی­ها و اجزای تشکیل‌‍‌دهنده رسوبات تخریبی تعیین شد. سپس بر پایه محل برداشت نمونه­های بالا، نقشـــــه توزیع فضـــــــایی شاخص­های محتوای فلدسپار و اجزای دگرگونی نمونه­ها با استفاده از روش کریجینگ شاخص رسم شد. با مقایسه نقشه رسم شده و زمین­شناسی یکپارچه بلوک­های مجاور، سنگ مادر اولیه تأمین‌کننده رسوبات تخریبی در حاشیه باختری بلوک طبس- راور در محدوده بلوک­های کلمرد و پشت بادام تعیین شد. به منظور تعیین دامنه سنی سنگ منشأ احتمالی اجزای تخریبی ماسه‌سنگ‌های درونگیر ذخایر مس با میزبان رسوبی از بلورهای زیرکن استفاده شد. بلورهای زیرکن از نمونه­های ماسه‌سنگ با سن حد فاصل ژوراسیک تا کرتاسه و همچنین از نمونه­های کانی­سنگین استخراج شده و بر پایه آن دامنه سنی سنگ مادر تأمین‌کننده اجزای تخریبی حوضه رسوبی طبس- راور مشخص شده است. نتایج سنجش سن بلورهای زیرکن بیانگر وجود چهار جامعه آماری متمایز در نتایج بوده است. بخش عمده نتایج تعیین سن با دامنه سنی سنگ مادر تعیین شده در حاشیه باختری حوضه منطبق بوده و توزیع فراوانی سن بلورهای زیرکن­ها با فرایندهای کوهزایی شناخته شده در ایران مرکزی همخوانی قابل قبولی از خود نشان داده است. بخشی از بلورهای زیرکن نیز که دارای قدمت بیش از یک میلیارد سال بوده­اند وجود دو فاز کوهزایی در بازه 7/1 تا 2 میلیــــــارد سال و در حـــــــد فاصل 5/2 میلیارد سال پیش را در سنگ مادر پی­سنگ ایران مرکزی پیشنهاد کرده است.

کلیدواژه­ها: کانسار مس با میزبان رسوبی، ایران مرکزی، بلوک طبس، بلوک پشت­بادام، تعیین سن اورانیم سرب، زیرکن

1دانشجوی دکترا، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه تهران، تهران، ایران

*نویسنده  مسئول: رامین هندی: E-mail: raminhendi@gmail.com