تأثیر نوسانات سطح آب دریا بر رخساره‌های رسوبی در سازند مزدوران، باختر کپه‌داغ

 

تأثیر نوسانات سطح آب دریا بر رخساره‌های رسوبی در سازند مزدوران، باختر کپه‌داغ

سیده زهرا پورحیدر1، اسد اله محبوبی2*، محمد حسین محمودی قرائی3 و سید رضا موسوی حرمی 2

تاریخ دریافت: 12/10/1391                    تاریخ پذیرش: 28/08/1392

چکیده

سازند کربناتی مزدوران در برش سطح‌الارضی باختر حوضه رسوبی کپه‌داغ، در شمال باختری شهرستان جاجرم، متشکل از دولومیت در بخش‌های قاعده‌ای و بالایی و سنگ آهک‌های مادستونی تا گرینستونی در بخش‌های میانی برش است. این سازند در چاه قزل‌تپه2 از تناوب سنگ آهک و شیل تشکیل شده است. مطالعات رخساره­ای این سازند منجر به شناسایی چهار کمربند رخساره­ای (دریای باز، سد، لاگون و پهنه جزرومدی) شامل پانزده رخساره کربناتی و دو رخساره آواری شده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که این سازند در مناطق مورد مطالعه به احتمال زیاد در یک پلاتفرم کربناته از نوع رمپ تک‌شیب بر جای گذاشته شده­ است. در بررسی‌های چینه‌نگاری سکانسی، پنج سکانس رسوبی رده سوم در برش چشمه‌خان و چهار سکانس رسوبی در چاه قزل‌تپه2 شناسایی شده است. مرز زیرین سکانس اول (لایه دیرینه خاک در برش چشمه‌خان) و مرز بالایی سکانس آخر (رسوبات قاره‌ای) از هر دو برش مورد مطالعه، مرز سکانسی نوع اول و دیگر مرزها، نوع دوم هستند. منحنی تغییرات سطح آب دریا در توالی‌های مورد مطالعه با منحنی تغییرات جهانی سطح آب دریا انطباق نسبی دارد و برخی اختلاف‌ها احتمالاً در ارتباط با شرایط زمین‌ساختی حوضه کپه‌داغ بوده که در اثر فرونشینی در امتداد گسل‌های طولی و بار رسوبی ایجاد شده است.

کلیدواژه‌ها: کپه‌داغ، مزدوران، روستای چشمه‌خان، چاه قزل‌تپه2، چینه‌نگاری سکانسی.

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم پایه، گروه زمین‌شناسی، مشهد، ایران

2 استاد، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم پایه، گروه زمین‌شناسی، مشهد، ایران

3 استادیار، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم پایه، گروه زمین‌شناسی، مشهد، ایران

* نویسنده مسئول: اسداله محبوبی؛  E-mail: mahboubi@um.ac.ir