مقایسه روش های خوشه بندی در تهیه نقشه پتانسیل معدنی در بی‌هنجاری باریکا، آذربایجان غربی

 

مقایسه روش­های خوشه­بندی در تهیه نقشه پتانسیل معدنی در بی‌هنجاری باریکا، آذربایجان غربی

محسن شادمان1* و  بهزاد تخم­چی2

تاریخ دریافت: 06/09/1390    تاریخ پذیرش: 30/07/1391

چکیده

امروزه تلفیق داده­های زمین مرجع با استفاده از فناوری سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، به صورت گسترده­ای به‌کار گرفته می­شود. در این روش­ها، تلفیق لایه­های اطلاعاتی با توجه به‌ کیفیت و کمیت داده­ها و به­کارگیری روش­های وزن­دهی مناسب صورت می­گیرد. در پایان با استفاده از روش­های تقسیم‌بندی مانند روش فواصل هندسی، نقشه پتانسیل معدنی تهیه می‌شود. روش­های خوشه­بندی که استفاده از آنها در پردازش داده­ها در حال افزایش است، با توجه به میزان شباهت میان داده­ای، نمونه­ها را  میان گروه­های مشخص تقسیم می­کند. در این پژوهش روش تهیه نقشه پتانسیل معدنی با هدف اکتشاف طلا با استفاده از روش خوشه­بندی میانگین­های -K و میانگین­های-K فازی بررسی می­شود. پس از آن نتایج این روش­ها با نقشه پتانسیل معدنی که در محیط GIS با استفاده از مدل تلفیق همپوشانی اندیس­ها برای منطقه باریکا در برگه 1:100000 آلوت در جنوب آذربایجان غربی تهیه شده، مقایسه می­شود. در منطقه باریکا به‌ دلیل در دسترس نبودن نقاط حفاری در دسترس نمی­توان تعداد کلاس­ها و مرز هر کلاس برای تعیین امتیازات نقشه نهایی را با روش­های متداول مشخص کرد، ولی در روش­های خوشه­بندی، تعیین آستانه برای تعداد کلاس مفروض به‌‌صورت خودکار و بر پایه میزان شباهت داده­ها بهخوبی انجام می­شود. افزون بر این با استفاده از روش­های خوشه­بندی می­توان شمار کلاس بهینه برای نمایش امتیاز­های نقشه پتانسیل را نیز تعیین کرد که در این پژوهش انجام شده است. نتایج نشان می­دهد که هر دو روش، خوشه­بندی و همپوشانی اندیس‌ها، پرپتانسیل­ترین محدوده را تقریباً مشابه یکدیگر  به‌دست آورده­اند با این تفاوت که روش خوشه­بندی به اطلاعات کمتری نسبت به منطقه مورد بررسی نیاز دارد در حالی که در روش همپوشانی اندیس­ها، وزندهی داده­ها و تعیین آستانه برای تعیین مرز امتیازات پایانی به اطلاعات بیشتری نیاز دارد.

کلیدواژه­ها: سیستم اطلاعات جغرافیایی، خوشه­بندی فازی، میانگین­های- K، نقشه پتانسیل معدنی، باریکا.

1کارشناسی ارشد، شرکت مهندسین مشاور کاوشگران، معدن سه­چاهون، یزد، ایران

2استادیار، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

* نویسنده مسئول: محسن شادمان؛  E-mail: mohseneshademan@yahoo.com