پهنه‌بندی خطر ریزش سنگی در ارتفاعات شمال شهر شاهرود

پهنه‌بندی خطر ریزش سنگی در ارتفاعات شمال شهر شاهرود

رمضان رمضانی اومالی1*، ناصر حافظی مقدس 2 و  کژال حیدری3

تاریخ دریافت:  27/ 01/ 1391                                 تاریخ پذیرش: 20/ 08/ 1392

چکیده

ریزش سنگی یکی از انواع متداول ناپایداری­های دامنه­ای در نواحی کوهستانی است و وجه تمایز آن با دیگر ناپایداری ها سرعت بالا و رخداد ناگهانی آنهاست. به همین دلایل ریزش سنگی از جمله ویرانگرترین حرکت­های توده­ای به شمار می­رود و سبب از بین رفتن جان انسان‎ها و ایجاد خسارات سنگین می­شود. در این پژوهش پایداری دامنه­های سنگی ارتفاعات تپال در شمال باختری شهر شاهرود مورد تحلیل قرار گرفته است. برای این منظور نقشه زمینشناسی 10000/1 منطقه تهیه و مطالعات درزه نگاری در 12 مقطع انجام شد و با استفاده از این داده­ها ناپایداری دامنه­ای به دو روش استریوگرافیک توسط نرم افزار Dips 5.103 و شبیه­سازی تعادل حدی توسط نرم افزار Swedge 4.078 مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان از پایداری دامنه­ها در شرایط استاتیک و ناپایداری آنها در شرایط دینامیک دارد. در صورت رخداد شرایط بحرانی (بارش­های شدید و متوالی و رخداد زمین‌لرزه­های شدید) قطعات سنگی به شدت ناپایدار خواهند بود و خطری جدی برای پایین دست ایجاد خواهند کرد. همچنین سازوکار ریزش سنگی با استفاده از نرمافزار Rocfall 4.039 شبیه­سازی، سپس نتایج آن وارد نرمافزار Arc GIS 9.3 و به صورت پهنه­های با درجات مختلف خطر نشان داده شد. پس از روی هم­اندازی نقشه کاربری اراضی منطقه و نقشه پهنه­بندی خطر، مشخص شد که جاده سلامتی، جاده کاج و حواشی آن، مزار شهدای گمنام، هتل جهانگردی و بخش­هایی از پارک آزادی، مناطق مسکونی پایین دست جاده سلامتی و مجتمع تفریحی آبشار در محدوده خطر قرار گرفته­اند.

کلیدواژه‏ها: ریزش سنگی، شاهرود، پیمایش درزه‏، ناپایداری دامنه‌ای ، پهنهبندی.

1استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

2استاد، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

*نویسنده مسئول: رمضان رمضانی اومالی؛ E-mail: ramazani43@Shahroodut.ac.ir