بررسی های زمین شناسی مهندسی مسیر آزادراه با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی و GIS (مطالعه موردی: آزادراه قزوین – رشت منطقه رودبار)

بررسی­ های زمین­ شناسی مهندسی مسیر آزادراه با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی و GIS (مطالعه موردی: آزادراه قزوین – رشت منطقه رودبار)

مجتبی کمانی1، علی ارومیه ­ای2* و محمد جورابچی3

تاریخ دریافت: 20/03/1393                       تاریخ پذیرش: 22/06/1393

چکیده

راه­ ها از جمله طرح ­های مهندسی خطی به شمار می­ آیند که از واحدها و شرایط گوناگون زمین­ شناسی عبور کرده، بنابراین ضرورت دارد که مطالعات زمین­ شناسی مهندسی در طول مسیر راه انجام گیرد. این مطالعات از مرحله انتخاب مسیر راه تا پایان ساخت و بهره ­برداری ادامه دارد. در مرحله انتخاب مسیر راه با حجم زیاد داده­ ها و گوناگونی شرایط مسیر روبه‌رو بوده که انجام این کار به صورت دستی، وقت­گیر و بدون دقت کافی می­شود. در این نوشتار به بررسی وضعیت زمین­ شناسی مهندسی مسیر آزادراه قزوین- رشت در محدوده شهرستان رودبار پرداخته­ شده­ است. در این راستا پس از شناخت عوامل زمین­ شناسی مهندسی مؤثر در انتخاب مسیر و ساخت آزادراه، با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی و نرم­افزار Expert Choice به این عوامل با توجه  به مناسب بودن آنها برای ساخت آزادراه، وزن­ دهی شده و در ادامه لایه ­های وزن­ دار را در نرم­ افزار GIS همپوشانی کرده و نقشه­ نهایی تهیه شده است. نقشه نهایی نشان‌دهنده­ کیفیت شرایط زمین‌شناسی مهندسی مسیر راه است، که در دو حالت سطحی و زیر سطحی (تونل) و با خطای کم، تهیه شده است. از آنجا که به‌کارگیری این روش برای انجام بررسی­ های زمین­ شناسی مهندسی مسیر راه روش جدیدی است، نیاز است که با بررسی­ های بیشتر و انجام کارهای مشابه در نقاط دیگر، آن را اصلاح و کامل کرد. از طرف دیگر از این مدل می­ توان برای دیگر بررسی‌های زمین­ شناسی مهندسی با توجه به قابلیت انعطاف­ پذیری بالای مدل، استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها: زمین­ شناسی مهندسی، آزادراه قزوین- رشت، تحلیل سلسله مراتبی،  سیستم اطلاعات جغرافیایی.

1دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زمین­ شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2استاد، گروه زمین­ شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد، مدیر دفتر بررسی­ های فنی و تصویب طرح­ها، وزارت راه و شهرسازی، تهران، ایران

*نویسنده مسئول: علی ارومیه ­ای؛ E-mail: uromeiea@modares.ac.ir