برآورد دمای سطحی بازالت‌های گندم‌بریان- کرمان: به عنوان ‌یکی از قطب‌های گرمایی کره زمین با استفاده از تصاویر فروسرخ گرمایی سنجنده+ ETM

برآورد دمای سطحی بازالت‌های گندم‌بریان- کرمان: به عنوان ‌یکی از قطب‌های گرمایی کره زمین با استفاده از تصاویر فروسرخ گرمایی سنجنده ETM+

 بهرام بهرامبیگی1*، داود رییسی2، سیدکاظم علوی پناه3 و سیدحسام‌الدین معین‌زاده4

تاریخ دریافت:  27/ 06/ 1390                   تاریخ پذیرش: 08/ 03/ 1392

چکیده

منطقه گندمبریان یا ریگ سوخته در شمال باختر کرمان و در کویر لوت واقع شده است. این ناحیه همواره از دید دمای زیاد مورد توجه بوده است. در این مطالعه  با بهره‌گیری از مطالعات سنجش از دور گرمایی و با استفاده از نرمافزارENVI  و تصاویر گرمایی سنجنده ETM+ دمای سطحی منطقه گندم‌بریان اندازه‌گیری شده است (ساعت تصویربرداری 10 صبح روز چهارشنبه 7 مهرماه 1389). توزیع غیر یکنواخت سنگهای بازالتی و فرسایش و شکستگی سنگها در منطقه گندمبریان سبب شده است تا دمای سطحی محاسبه شده در بخش جنوبی گندم‌بریان که پوشیده از سنگ‌های بازالتی تیره رنگ است، شدت بازتاب گرمایی بیشتری نسبت به بخش شمالی منطقه از خود نشان دهد. از سوی دیگر بررسی فاکتور خطوارگی در این ناحیه نشان می‌دهد که مناطق با شدت شکستگی بیشتر دمای سطحی کمتری نسبت به پیرامون خود دارند. وجود رشته‌کوه‌ها در همه جهات کویر لوت (شمال، ‌جنوب، خاور و باختر)، نفوذ رطوبت دریایی به‌ویژه از سوی اقیانوس هند به درون آن را محدود می‌سازد و این امر سبب افزایش خشکی و تعداد ساعات آفتابی و کاهش ابرناکی منطقه شده است. به طور کلی موقعیت کویری، عرض جغرافیایی و ارتفاع پایین منطقه از عواملی هستند که در کنار جذب سطحی ویژه بازالت، دمای بسیار بالای سطح سرتخت بازالتی یادشده را سبب میشوند. با احتساب تصحیحات روزانه و ماهانه، دمای پایانی محاسبه شده به عنوان بالاترین دمای برآوردی سرتخت بازالتی گندم‌بریان در سال دست کم 76 درجه سانتیگراد است که بر پایه بررسی‌های صورت پذیرفته می‌توان این ناحیه را به عنوان یکی از قطب‌های گرمایی کره زمین در نظر گرفت.

کلیدواژه‌ها: گندم بریان، سنجش از دور حرارتی ، فاکتور خطوارگی، قطبهای گرمایی کره زمین.

1دانشجوی دکترا، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2دانشجوی دکترا، دانشکده زمینشناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3استاد، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4استادیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

*نویسنده مسئول: بهرام بهرام‌بیگی؛ Email: b.bahram.100@gmail.com