نقش مواد افزودنی گل پایه آبی سنگین در افزایش غلظت فلزات در پسماندهای سازند گچساران

نقش مواد افزودنی گل­ پایه آبی سنگین در افزایش غلظت فلزات در پسماندهای سازند گچساران

مهین فرهادیان بابادی1*، فریبرز مسعودی2 و علیرضا زراسوندی3

تاریخ دریافت:  19/ 09/ 1391                           تاریخ پذیرش: 17/ 10/ 1393

چکیده

مقادیر قابل ­توجهی پسماند در هر عملیات ­حفاری نفتی تولید می­شود که دارای اجزای گوناگون مانند فلزات­ سنگین و هیدروکربن­ها هستند. این پسماندها در گودال­های خاکی کنار دکل ­حفاری و یا دریا تخلیه می­شوند که به­منظور مدیریت­ درست دفع آنها لازم ­است ماهیت ژئوشیمیایی‌شان به‌خوبی شناخته­ شود. در این پژوهش، نمونه‌برداری از مواد افزودنی گل پایه ­آبی سنگین، سنگ‌شناسی­های مختلف سازندگچساران و همچنین خاک‌های پیرامون انجام­ شد. پس از آماده‌سازی، غلظت فلزات در نمونه­ها به­روش ICP-MS اندازه­گیری شد. بر پایه نتایج به دست آمده، غلظت فلزات سرب، مس، آرسنیک، روی، مولیبدن، آنتیموان، جیوه و استرانسیم در پسماندها بیشتر از استانداردها و خاک های منطقه است. همچنین محاسبه ضریب ­همبستگی میان عناصر در پسماندها نشان داد که فازهای کانیایی احتمالی، به­صورت ناخالصی همراه با باریت حفاری وجود دارد. بررسی­های زیست­محیطی نیز نشان از آن دارد که این پسماندها نسبت به فلزات جیوه و آنتیموان، آرسنیک، مس و سرب بسیار آلوده هستند. استفاده از باریت با درجه خلوص بالا می­تواند غلظت بسیاری از فلزات آلوده­کننده را کاهش دهد.

کلیدواژه‌ها: مواد افزودنی گل حفاری، پسماندهای حفاری، باریت، فلزات.

1دانشجوی دکترا، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران

*نویسنده مسئول: مهین فرهادیان بابادی؛  E-mail: mahin.farhadian@gmail.com