سنگ شناسی، ژئوشیمی و شیمی کانی توده نفوذی پراچان (شمال کرج)

سنگ­ شناسی، ژئوشیمی و شیمی کانی توده­ نفوذی پراچان (شمال کرج)

اسماعیل کشت­ کار1، منصور قربانی2 و جعفر عمرانی3

تاریخ دریافت:  24/ 11/ 1394                                 تاریخ پذیرش: 20/ 01/ 1396

چکیده

در شمال روستای پراچان (شمال کرج)، سیلی با ترکیب گابرو تا مونزونیت به درون توف­ های کرج تزریق شده است. مجموعه کانی­ های تشکیل دهنده این توده شامل پلاژیوکلاز، پیروکسن، آلکالی­ فلدسپار، الیوین و بیوتیت است. مطالعات شیمی کانی­ انجام شده روی کلینوپیروکسن­ های موجود در­ سنگ­ های توده­ نفوذی بیانگر حضور دو نوع کلینوپیروکسن با ترکیب دیوپسید و اوژیت است. ترکیب شیمیایی پیروکسن­ ها بیانگر شکل­ گیری آنها در محیط مرتبط با فرورانش است. میانگین دمای تبلور کلینوپیروکسن­ ها حدود 1120 تا 1170 درجه سانتی­ گراد ارزیابی شده است و به نظر می­ رسد که کلینوپیروکسن­ ها در دمای پایین ­تری نسبت به ارتوپیروکسن­ ها شکل گرفته باشند. ترکیب پلاژیوکلاز این سن گ­ها متغیر است و از آندزین تا لابرادوریت تغییر می ­کند. همچنین آلکالی­ فلدسپارها در محدوده ارتوکلاز و الیوین­ ها در محدوده هیالوسیدریت جای می­ گیرند. بیوتیت یکی از شاخص ­ترین کانی­ های فرومنیزین در سنگ­ های مورد مطالعه است که از دید ترکیبی میان قطب آنیت و سیدروفیلیت جای گرفته و از نوع بیوتیت­ های غنی از منیزیم است. بیشتر این بیوتیت­ ها از نوع ماگمایی اولیه هستند و بخشی از آنها در محدوده بیوتیت­ های دوباره متعادل شده جانمایی میشوند. شواهد سنگ­ شناسی نشان می­ دهد که در تکوین سنگ ­های منطقه، فرایند تفریق از گابرو به مونزنیت نقش اصلی را داشته است. غنی ­شدگی LILE(Ba، Rb وTh) و همچنین افت عناصر HFSE و (Nb و Ti) در الگوی توزیع عناصر کمیاب از نمودارهای عنکبوتی، ویژگی­ سنگ­ های وابسته به محیط فرورانش را نشان می­ دهد. همچنین در این نمودارها LREE نسبت به HREE دارای غنی­ شدگی است که این ویژگی ­ها نیز در سنگ ­های مناطق فرورانش و حواشی فعال قاره­ای دیده می­ شود. مطالعات ژئوشیمیایی و پتروژنزی انجام شده، بیانگرنقش تبلور تفریقی همراه با هضم و آلایش ماگما با سنگ ­های پوسته ­ای، در تحول ماگمای سازنده سنگ­ های مزبور است. این ماگما از ذوب­ بخشی درجه­ی پایین یک منبع گوشته ­ای غنی شده زیر سنگ ­کره قاره ­ای با ترکیب گارنت- لرزولیت حاصل شده­ است.

کلیدواژهها:پراچان، گابرو، مونزنیت، سازند کرج، پهنه فرورانش.

1دانشجوی دکترا، گروه زمین­ شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ایران

2دانشیار، گروه زمین­ شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ایران

3دکترا، سازمان زمین­ شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران ایران

نویسنده مسئول: اسماعیل کشت کار؛ E-mail: keshtkaresmail@gmail.com