فعالیت ماگمایی بازی در حوضه کششی پشت کمانی ژوراسیک زیرین- میانیدر لبه شمالی پهنه‎های ایران مرکزی- جنوب البرزخاوری،شاهرود- دامغان

فعالیت ماگمایی بازی در حوضه کششی پشت­ کمانی ژوراسیک زیرین- میانی در لبه شمالی پهنههای ایران­ مرکزی- جنوب البرزخاوری، شاهرود- دامغان

حبیب ا.. قاسمی1، مجتبی رستمی حصوری2 و محمود صادقیان3

تاریخ دریافت:  10/ 07/ 1395                             تاریخ پذیرش: 13/ 03/ 1396

چکیده

حوضه ژوراسیک لبه شمالی پهنه ساختاری ایران ­مرکزی و جنوب البرز خاوری در استان سمنان، دربردارنده سنگ­ های آذرین با ترکیب بازی متعلق به مراحل اولیه پیدایش و گسترش یک حوضه کششی پشت­ کمانی نابالغ در این زمان است. این سنگ ­های آذرین بازی، به هر دو شکل خروجی (بازالتی) و نفوذی (دایک، سیل و استوک­ های کوچک میکروگابرویی) در توالی رسوبی بخش زیرین سازند شمشک و معادل آن در پهنه ساختاری ایران مرکزی رخنمون دارند.ماگمــــــاهای سازنده این سنگ ­ها دارای ماهیت کالکآلکالن هستند و از عناصر سنگ‌ دوست بزرگ‌ یون (LILE) و عناصر خاکی کمیاب سبک (LREE) غنی­ شدگی، و از عناصر خاکی کمیاب سنگین (HREE) تهی­ شدگی نشان می ­دهند. این ماگماها، ازذوب بخشی 5 تا 30 درصدی ستون­ های گوشته ­ای اسپینل ­پریدوتیتی(در زیر ایران مرکزی) و گارنت­ لرزولیتی (در زیر البرز خاوری)، دریک جایگاه زمین ­ساختی کششی پشت­ کمانی نابالغ، ناشی از فروران شمایل سنگ‌ کره اقیانوسی نوتتیس به زیر ایران مرکزی درتریاس بالایی- ژوراسیک میانی حاصل شده و از راه سامانه ­های شکستگی و گسلش، به ترازهای بالاتر پوسته قاره ­ای رفته و به روش ­های مختلف درون حوضه­ های رسوبی کم ­ژرفای این پهنه­ ها جایگزین شده ­اند. این حوضه، در پشت­ کمان ماگمایی تریاس بالایی- ژوراسیک زیرین ایران مرکزی و در نتیجه بروز حرکات کششی در پوسته قاره ­ای ایران مرکزی- البرز تشکیل شده است.

کلیدواژهها: فعالیت ماگمایی، حوضه کششی، پشت کمان، ژوراسیک، ایران مرکزی، البرز خاوری.

1استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2دانشجوی دکترا، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

3دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

نویسنده مسئول: حبیب ا.. قاسمی؛ E-mail: h-ghasemi@shahroodut.ac.ir