مهمترین رویدادهای بخش معدن در سال گذشته: رونق بخش معدن در سال 86

۲۶ فروردین ۱۳۸۷ | ۰۳:۴۸ کد : ۱۷۰۹۰ رويدادهاى زمين و معدن
تعداد بازدید:۶۱
بخش معدن در سال 86 با فراز و نشیب‌های نسبتا زیادی روبه‌رو بود. سال گذشته را...

بخش معدن در سال 86 با فراز و نشیب‌های نسبتا زیادی روبه‌رو بود. سال گذشته را می‌توان سال رونق در گروه معادن فلزی دانست. پارسال ذخایر معدنی کشور به 40 میلیارد تن رسید. همچنین تعداد معادن فعال و غیرفعال کشور با حدود 5/10 درصد رشد به 4550 معدن رسید و تولیدات معدنی با 18 درصد رشد از مرز 200 میلیون تن گذشت.در سال 86، 5 درصد تولید ناخالص داخلی کشور و 30 درصد سرمایه‌گذاری انجام شده در بخش صنعت و معدن مربوط به معادن و صنایع معدنی بوده است. همچنین 45 درصد ارزش بورس کشور مربوط به معادن و صنایع معدنی بود. در حال حاضر بیش از 90 هزار نفر در بخش معدن مشغول به‌کار هستند که در سال گذشته حدود 5/4 درصد رشد داشته است و صادرات مواد معدنی در سال 86 به حدود 3 میلیارد دلار رسید.بزرگ‌نگری جایگزین کوچک‌نگری در بخش معدنشاید بتوان بزرگترین اتفاق بخش معدن در سال 86 را تغییر تفکر بزرگ‌نگری به‌جای کوچک‌نگری در میان مدیران دولتی و خصوصی این بخش دانست. هنگامی که اژدهای زرد موج تقاضا برای مواد معدنی را در جهان به جریان انداخت ناگهان قیمت مواد اولیه مانند آتشفشان خفته خروشان کرد و صدای این موج به دیگر کشورهای جهان همچون ایران هم رسید. ماحصل آن رونق در اقتصاد معدنکاری کشور در سال گذشته بود. در سال 86 بسیاری از معادن که در گذشته غیراقتصادی بودند، اقتصادی شدند «خصوصی‌ها» و «دولتی‌ها» هر چه توان داشتند در راستای افزایش تولید به‌کار بستند که ماحصل آن تولید بیش از 200 میلیون تن مواد معدنی در سال گذشته بود.رونق در گروه کانی‌های فلزی شاید بتوان مهمترین دلیل رونق فعالیت‌های معدنکاری در سال 86 را تقاضای بالا از سوی بخش مصرف‌کننده دانست. رشد تقاضا صرفا در داخل نبود بلکه بازار صادرات مواد معدنی به‌خصوص گروه فلزی‌ها (سنگ‌آهن، مس و کرومیت) هم به کمک اقتصاد معدنکاری ایران آمد. رشد مصرف چین به سنگ‌آهن و کرومیت دوچندان شده بود معدنکاران ایرانی برای تامین نیاز خارج هرچه در توان داشتند به کار بستند تا جوابگوی بازار صادراتی باشند. در سال 86 به دلیل رشد تقاضای کرومیت در داخل و خارج این گروه از معادن برای اولین بار حاشیه سود بالایی داشته‌اند به‌طوری که قیمت کرومیت به‌طور میانگین در ابتدای سال 86 تنی 80 هزار تومان بود اما در پایان سال به تنی 200 هزار تومان هم رسید. در بخش معادن سنگ‌آهن که در گروه کانی‌های فلزی است تولیدکنندگان دولتی و خصوصی عزم خود را جزم کردند و تمام تلاش خود را به‌کار گرفتند تا نیاز داخل و بازار صادراتی را تامین کننددر سال گذشته بیش از 22 میلیون تن سنگ‌آهن از سوی معدنکاران دولتی و خصوصی تولید شد.موج رشد قیمت فولاد در بازارهای جهانی در سال 86 به بازار داخلی هم سرایت کرد. این مهم به رشد قیمت سنگ‌آهن که ماده اولیه تولید فولاد است کمک شایانی کرد. به‌طوری که این مهم باعث شد تا تولیدکنندگان داخلی قیمت‌های صادراتی سنگ‌آهن که بیشتر آن به بنادر چین هدایت می‌شد، افزایش دهند بازار جذاب سنگ‌آهن در خارج از کشور روزهای رویایی را برای «سنگ‌آهنی‌ها» فراهم کرد. این گروه از تولیدکنندگان در سال گذشته محصولات خود را در داخل به‌طور میانگین تنی 50 هزار تومان فروختند و در روزهای پایانی سال 86 خبر از رشد 65 درصدی قیمت سنگ‌آهن در بازارهای جهانی (طبق قرارداد vale با فولادسازان ژاپنی) عیدی نوروزی بازار به آنها بود.اما اسفندماه سال گذشته لحظات خوبی برای تجار و صادرکنندگان سنگ‌آهن نبود. چون شرکت بورس کالای ایران تصمیم گرفت برای اولین‌بار محموله سنگ‌آهن جلال‌آباد زرند را به رینگ معاملاتی بیاورد. این معامله با اینکه از سوی سازمان بورس به حالت تعلیق درآمد اما در صورت عدم مخالفت این سازمان برای اولین بار در کشور سنگ‌آهن دارای نظام قیمت‌گذاری در بازار رسمی می‌شد این موضوع برای صادرکنندگان و دلالان این ماده معدنی سم مهلک بود چون آنها در آشفتگی بازار قیمت سنگ‌آهن دیگر نمی‌توانستند سودهای کلان ببرند. از سوی دیگر قیمت‌گذاری سنگ‌آهن در بورس به کمک تولیدکنندگان سنگ‌آهن می‌آمد چون آنها از این پس می‌توانستند بر مبنای قیمت‌گذاری بورس که در آنجا قیمت‌ها براساس نظام عرضه و تقاضا تعیین می‌شود محصولاتشان را بفروشند. امیدواریم در سال 87 گره‌های معاملات سنگ‌آهن رفع شود تا معدنکاران سنگ‌آهن (دولتی و خصوصی) از نظام آشفته قیمت‌گذاری سنگ‌آهن که سال‌ها است به آنها ضررهای هنگفت تحمیل می‌کند رهایی یابند.قطعا سال 86 را باید سال شکوفایی معدنکاران سنگ مس در ایران دانست. هنگامی که قیمت این فلز در تابلوی رینگ معاملاتی بورس فلزات لندن به 8800 دلار در هر تن رسید بدون شک شادمانی فعالان بازار این فلز کمتر فعالان بازار نفت که قیمت بالای 100 دلار در هر بشکه را تجربه کردند، نبود. سال گذشته فلز سرخ میدان‌دار قیمت‌ها بود. با اینکه در ابتدای سال 86 تجار پیش‌بینی می‌کردند قیمت مس به زیر 6 هزار دلار برسد. اما ناگهان 15 موسسه بین‌المللی پیش‌بینی کردند که قیمت این فلز سرخ بالای 6 هزار دلار می‌ماند و ناگهان در روزهای پایانی سال 86 قیمت فلز سرخ به مرز 8800 دلار نزدیک شد و بازار فلزات را به یک روز رویایی دیگر تبدیل کرد.رشد قیمت مس در بازارهای جهاین که سریعا به ایران سرایت کرده بود. سبب شد تا فعالان مس با توان بیشتری نسبت به تولید محصولاتشان اقدام کنند.رشد نقدینگی در شرکت ملی مس ایران، که بزرگترین معادن را در اختیار دارد، باعث شد تا طرح‌های توسعه خود را سریعا از سال‌های گذشته به اجرا درآورد به‌طوری که راه‌اندازی دو اسیدسولفوریک سرچشمه و تولید مس کاتد به روش‌های نوین مهمترین دستاورد این شرکت و بخش معدنکاری مس در کشور بود. همچنین معدنکاران کوچک مس هم با تولید هرچه بیشتر محصول هم نگاه صادراتی خود را عمیق‌تر کرده و هم با فروش محصولات خود به مجتمع سرچشمه (برای تولید کاتد) از بحران‌های سال‌های قبل رهایی یافتند. در سال 86 معادن مسی که در گذشته غیراقتصادی بودند اقتصادی شدند. به دلیل افزایش درآمدهای شرکت ملی مس اکتشافات مس در این بخش نسبت به سال‌های گذشته به‌طور جدی‌تر پیگیری شد. در سال 86 برای اولین بار از سوی مدیریت شرکت مس دستور پی‌جویی تمام مناطق مس‌خیز کشور داده شد. به نظر می‌رسد در سال 87 خبرهای خوبی در بخش معادن مس شنیده شود. در سال 86 در شرکت ملی مس حدود 200 هزار تن مس کاتد تولید شد. مهم است بدانید که در کشور تنها شرکت ملی مس ایران شمش مس تولید می‌کند و اغلب معدنکاران بخش خصوصی اقدام به تولید سنگ مس یا کنسانتره مس می‌کنند که این دسته یا محصول خود را صادر یا به شرکت‌ ملی مس ایران برای تبدیل به کاتد مس می‌فروشند.تولید سنگ مس در ایران سالانه حدود 18 میلیون تن است که بخش اعظم آن در مس سرچشمه که زیرمجموعه شرکت ملی است تولید می‌شود.رشد قیمت مس در بازارهای جهانی سبب شد تا خصوصی‌سازی شرکت مس در سال 86 آسان‌تر شود به‌طوری که در سال گذشته بخش اندکی از سهام این شرکت در بورس اوراق بهادار عرضه شد که از سوی بخش خصوصی خریداری شد. در حال حاضر این شرکت نیمه‌دولتی محسوب می‌شود.به نظر می‌رسد رشد قیمت مس در سال 87 تداوم داشته باشد و معدنکاری مس در ایران هم همانند سال 86 از سوددهی لازم برخوردار باشد.به‌دنبال افزایش نقدینگی در معادن مس به دلیل رشد قیمت فلز سرخ در بازارهای جهانی و همچنین به دلیل ارزآوری که این صنعت برای کشور داشت سبب شد تا نگاه مدیران دولتی از کوچک‌نظری به بخش معدن به بزرگ‌نگری تبدیل شود و این بزرگترین دستاورد صنعت معدنکاری در سال 86 بود.جذابیتی که صادرات شمش مس در سال گذشته برای شرکت ملی مس ایران داشت شاید در تاریخ معدنکاری ایران به‌ندرت اتفاق افتاده باشد، این شرکت نیمی از تولیدات خود را صادر می‌کند. در سال 86 پیش‌بینی می‌شود تولید شمش مس کاتد در این شرکت به 210 هزار تن برسد. بازار مس در دو بخش شمش کاتد و کنسانتره مس (ماده معدنی خام) جذابیت دارد به نظر می‌رسد در سال 87 معدنکاران دولتی و خصوصی با فرصت طلایی به‌دست آمده تمام تلاش خود را برای تولید این دو محصول با ارزش به‌کار گیرند.در مورد دیگر مواد معدنی فلزی نظیر نقره، نیکل، طلا و... در سال 86 به دلیل اینکه از لحاظ این نوع ذخایر دارای محدودیت هستیم یا توسعه جدی و تحولی خاص صورت نگرفته است، خبرهای مهمی نداشتیم اما پیش‌بینی می‌شود در سال 87 با امضای قرارداد ساخت کارخانه‌ طلای زرشوران معادن طلای کشور با اهمیت‌تر از سال‌های قبل جلوه‌نمایی کند.پیش‌بینی بازار مواد معدنی فلزی در سال 87قیمت مواد معدنی در داخل بیشتر تابع قیمت فلزات در بازارهای جهانی است مواد معدنی فلزی تابع عرضه و تقاضای صنعتی خواهد بود. ممکن است با کاهش آهنگ رشد اقتصادی در سال 2008 روند قیمت منفی شود. اگر این اتفاق مهم رخد دهد قیمت‌ها در سال 2008 در حال سکون بوده و یا به‌صورت ملایم کاهنده باشند. اما پیش‌بینی می‌شود در سال 87 به دلیل رشد تقاضایی که برای فلزات در چین و منطقه عرب وجود دارد. قیمت سقوط نکنند و با آهنگ آرام روند نوسان پیدا کند.گروه کانی‌های صنعتی هم خوب، هم بدسال 86، سال مطلوبی در گروه کانی‌های صنعتی نبود. تولیدکنندگان نسوز که در سال 85 سود ایده‌آلی را از فروش محصولاتشان کسب کرده بودند در سال گذشته ناگهان با بحران مواجه شدند به‌طوری که تعدادی از واحدهای بزرگ تولیدکننده نسوز در کشور در آستانه ورشکستگی و تعطیلی قرار گرفتند آنها بارها از دولت خواستار رفع مشکلاتشان بودند. در سال گذشته در گروه دیگر کانی‌ها صنعتی نظیر فلدسپات‌ها، سیلیس و کائولن سال نسبتا خوبی بود در 6 ماه دوم سال 86 به دلیل بازگشت رونق به صنایع کاشی و سرامیک بازار کانی‌های صنعتی نظیر فلدسپات و سیلیس نسبتا مطلوب شد.86، سال خوبی برای تولیدکنندگان کک و زغال‌سنگ سال 86 سال خوبی برای «زغالی‌ها» بود. به واسطه افزایش قیمت کک در بازارهای جهانی و تقاضای بالای آن در داخل تولیدکنندگان زغال‌سنگ داخلی برای اولین بار با سودی بالا محصولاتشان را فروختند.معدنکاران زغال‌سنگ دولتی و خصوصی در سال 86 بالای دو میلیون زغال‌سنگ خام تولید و استخراج کردند. سال گذشته در بخش دولتی معادن زغال‌سنگ که شامل شرکت زغال‌سنگ کرمان، البرز شرقی، مرکزی، غربی و طبس بود.بالغ بر یک میلیون و 300 هزار تن زغال‌سنگ کک‌شو تولید شد که همه آن روانه ذوب‌آهن اصفهان برای تامین انرژی تولید فولاد خام شد. همچنین مجموع تولید «خصوصی‌ها» هم حدود یک میلیون تن بود.اما سال 86 را باید سال گروه «زغالی‌ها» در مواد معدنی غیرفلزی دانست. آنها بعد از سال‌ها از ضرردهی رهایی یافته و به واحدهای سودده تبدیل شده بودنداما خبر مهم دیگر اینکه در سال گذشته برای اولین بار کک روسیه در بورس کالا با نرخ 5 هزار و 400 ریال عرضه شد که این موضوع می‌تواند به نظام قیمت‌گذاری این محصول در داخل کمک کند. پیش‌بینی می‌شود در سال جاری با راه‌اندازی واحد کک‌سازی زرند به ظرفیت 400 هزار تن در سال کشور از واردات این محصول بی‌نیاز شود.برآورد می‌شود امسال با توجه به رشد قیمت جهانی زغال‌سنگ سال خوبی برای گروه زغالی‌ها و کک‌سازان باشد. معدنکاری زغال‌سنگ در ایران روزهای بحرانی دهه 70 و 80 را به آرامی فراموش می‌کند و به شکوفایی و بلوغ می‌رسد.اصلاح ساختاری که در سال‌های 83 تا 85 در معادن زغال‌سنگ کشور صورت گرفت در حال حاضر تولید در این واحدها را کاملا اقتصادی کرده است انتظار می‌رود در سال 87 با راه‌اندازی معدن زغال‌سنگ همکار در استان کرمان تولید خام این محصول از سوی بخش‌های دولتی و خصوصی به حدود 3 میلیون تن برسد. دولت برنامه دارد در سال 87 به خصوصی‌سازی معادن زغال‌سنگ ادامه دهد. در سال 84 و 85 بخش اعظمی از معادن زغال‌سنگ البرز شرقی به بخش خصوصی واگذار شد انتظار می‌رود در سال 87 معادن زغال‌سنگ کرمان پیشگام در خصوصی‌سازی معادن باشد.راه‌اندازی 5 طرح معدنی بزرگ در کشورراه‌اندازی 5 طرح مهم معدنی از سوی دولت و یک طرح هم از سوی بخش خصوصی از دیگر اتفاقات مهم سال 86 بود.در سال گذشته بالاخره طرح اسید سولفوریک سرچشمه بعد از چندین سال وقفه راه‌اندازی شد همچنین راه‌اندازی طرح تولید مس کاتد به روش هیدرومتالورژی از دیگر طرح‌های معدنی سال 86 بود.علاوه بر آن شرکت سنگ‌آهن چادرملو طرح گندله‌سازی و خط چهارم کنسانتره سنگ‌آهن را به بهره‌برداری رساند. اما در سال 86 بخش خصوصی گامی بزرگ در بخش معدن برداشت به‌طوری‌که مجهزترین کارخانه فرآوری سنگ تزئینی توسط گروه عرش راه‌اندازی شد.این بخش در سال گذشته نشان داد که می‌تواند در بخش معدن حرفی برای گفتن داشته باشد.بخش معادن سنگ‌ تزئینی در سال‌های گذشته به حالت بحرانی درآمده بود اما بخش خصوصی توانست با نوآوری و خلاقیت در این بخش بحران‌زدایی کند.تغییرات در معاونت امور معادن در سال 86 در معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنایع و معادن «استاد» صندلی خود را به «استاد» داد. دکتر محمدحسین بصیری استاد معدن دانشگاه تربیت مدرس رفت و به‌جای او دکتر مسعود سمیعی‌نژاد استاد دانشگاه معدن دانشگاه آزاد تهران جنوب آمد. بصیری که در ابتدای دولت دکتر محمود احمدی‌نژاد سمت معاونت امور معادن را پذیرفته بود با آمدن محرابیان وزیر جدید صنایع و معادن جای خود را به سمیعی‌نژاد داد. سمیعی‌نژاد هم که مدیرعاملی چند شرکت صنعتی و معدنی از جمله «گل‌گهر» را در کارنامه خود داشت در روزهای پایانی 86 به طبقه پنجم وزارتخانه صنایع و معادن آمد.اصلاح قانون معادن بالاخره بعد از کش‌وقوس‌های فراوان پیش‌نویس قانون معادن که از سوی بخش خصوصی (خانه معدن ایران) تدوین شده بود. در سال گذشته به دفتر وزیر رسید. قانون معادن یکبار در سال 1377 اصلاح شده بود. به نظر می‌رسد این طرح در سال جاری به‌عنوان لایحه به مجلس برود.در قانون جدید معادن شاهد تغییرات اساسی در چند بند آن هستیم.تدوین استراتژی معدن در سکوت استراتژی معدن یکی از موضوعات مهم سال 86 بود. این استراتژی که هدف نهایی آن ارائه نقشه راه در بخش معدن است توسط معاونت امور معادن پیگیری می‌شود. هنوز گزارشی از مراحل پیشرفت این طرح از وزارت صنایع و معادن بیرون نیامده استبه‌نظر می‌رسد تدوین استراتژی از پیچ‌وخم‌های زیادی برخوردار شده است طرح تدوین استراتژی معدن در زمان بصیری به دانشگاه تربیت مدرس سپرده شد طراحان این استراتژی در سکوت کامل کار خود را پیش می‌برند. به‌نظر می‌شود این نقشه راه در سال 87 به سرانجام برسدتشکیل هلدینگ معدن و صنایع معدنی در سال 86 یکی از اتفاقات مهم بخش معدن تشکیل هلدینگ معدن و صنایع معدنی با شعار «معدن» به جای نفت» از سوی بخش خصوصی بود.سهامداران عمده این هلدینگ شرکت توسعه معادن روی ایران و چند بانک خصوصی هستند.این کنسرسیوم هنوز فعالیت جدی را آغاز نکرده است. کاهش قیمت روی در بازارهای جهانی سد راه توسعه این شرکت معدنی شده است

کلید واژه ها: سایر موارد


نظر شما :