مقاوم سازی سازه‌ها، بهترین راهکار جلوگیری از تلفات در مناطق لرزه‌خیز

۳۱ مرداد ۱۳۹۱ | ۱۵:۲۸ کد : ۲۱۳۲۴ اخبار روابط عمومى
تعداد بازدید:۲۹۸
بنا به تحقیقات سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، زمینلرزه اهر و ورزقان بر اثر عملکرد گسل گوشه داغی ...

معاون سازمان زمین شناسی و اکتشاقات معدنی کشور خبر داد:

زمینلرزه اهر و ورزقان بر اثر عملکرد گسل گوشه داغی رخ داد

مقاوم سازی سازه‌ها، بهترین راهکار جلوگیری از تلفات در مناطق لرزه‌خیز

بنا به تحقیقات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، زمینلرزه اهر و ورزقان بر اثر عملکرد گسل گوشه داغی بوده است و فعالیت جدیدی در گسل تبریز در این زمینلرزه مشاهده  نمی‌شود.

به گزارش روابط‌عمومی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، پس از گذشت چند روز از وقوع زمینلرزه 21 مرداد در مناطق اهر-ورزقان واقع در استان آذربایجان شرقی، نگرانی از وقوع مجدد زمینلرزه به ویژه ساکنان منطقه را در بر گرفته است. با توجه به قرارگیری شهر تبریز بر روی گسلی با همین عنوان و نزدیکی گسل گوشه‌داغی  به عنوان عامل بروز زمینلرزه های اخیر این سئوال به ذهن همگان می رسد که زمینلرزه ورزقان-اهر تاثیری در فعالیت گسله تبریز داشته و باعث  وقوع زمینلرزه بزرگتری خواهد شد؟

این در حالیست که از همان ساعات اولیه پس از وقوع این رخداد در آذربایجان‌شرقی کارشناسان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور از مراکز تبریز و تهران به مناطق آسیب دیده اعزام شدند تا مطالعات زمین‌شناسی دقیق درباره علل و نحوه چگونگی بروز این پدیده را بررسی کنند.

از سوی کارشناسان متخصص زمینلرزه و مدیران و معاونان مراکز زمین‌شناسی تهران و تبریز با برگزاری جلسات متعدد با مسوولان فرمانداری، استانداری، ستاد مدیریت بحران، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، و... به تعامل و تبادل نظر پیرامون مسائل مربوط به این پدیده پرداختند.

در همین حال، دکتر جلیل قلمقاش معاون زمین‌شناسی این سازمان همزمان با رویداد زمینلرزه آذربایجان شرقی، گفت: دو زمینلرزه با بزرگای 6 و 6/2 عصر شنبه 21 مرداد ماه شهرستان‌های اهر و ورزقان را لرزاند به نحوی که این زمینلرزه ها در شهرهای اطراف از جمله شهرهای تبریز و هریس احساس شد.

وی درباره زمینلرزه یادآور شد: به طور معمول در اثر شکست و جابجایی لایه‌های زمین، امواج زمین‌لرزه تولید و در پوسته زمین منتشر می‌شود و انتشار امواج زمینلرزه در پوسته زمین موجب حرکات شدید و تخریب سازه‌های ناپایدار می‌شود.

به گفته قلمقاش، زمینلرزه اخیر در اثر فعالیت گسل گوشه‌داغی در جنوب شهرهای اهر و ورزقان رخ داده و این گسل با امتداد شرقی-غربی و طول تقریبی 15 تا 20 کیلومتر در کوه‌های گوشه‌داغی قرار دارد.

معاون زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، با اشاره به این که پهنه گسل گوشه‌داغی با عرض 200 متری در جاده تبریز-ورزقان نمایان است، یادآور شد: این پهنه گسلی در دو محل عرض جاده را بریده به طوریکه جابه‌جایی آن به‌خوبی در آسفالت و گاردریل این جاده نمایان است.

وی یادآور شد: نگاهی به حاشیه و خط کشی جاده نشان می دهد که جابه‌جای افقی گسل 65 سانتیمتر بوده است.

 قلمقاش با اشاره به ساز و کار دقیق جابجایی گسل گوشه‌داغی، تصریح کرد: با مطالعات انجام شده از سوی کارشناسان  ما در مراکز تبریز و تهران در اولین ساعت وقوع زمینلرزه، محل گسل شناسایی و ویژگی‌های آن استخراج شد که بر همین اساس جابجایی راستالغز گسل 20 تا 65 سانتیمتر و جابجایی شیب‌لغز آن حدود 10 تا 25 سانتیمتر به گونه معکوس بوده است.

وی با تاکید بر این که مطالعات حاکی از عملکرد گسل گوشه داغی در ایجاد زمین‌لرزه اهر-ورزقان بوده است، خاطرنشان کرد: متاسفانه  این زلزله موجب تخریب بیش 150 روستا و کشته و مجروح شدن تعدادی از هموطنان در شهرستان‌های اهر، ورزقان و هریس شده است.

قلمقاش با اشاره به بررسی‌های انجام شده به منظور تعیین میزان تلفات و تخریب به وجود آمده، تصریح کرد: از مشاهدات چنین برمی‌آید که 12 روستا 100درصد تخریب شده‌اند و اکثر سازه‌های ویران شده از نوع خشت و گلی بوده که در برابر زلزله 6 ریشتری به‌طور کامل خراب شده اند.

به گفته قلمقاش در این زمین‌لرزه سازه‌هایی که تا اندازه‌ای اصول ایمنی و ساخت و ساز استاندارد در آنها رعایت شده با تخریب و تلفات کمتری مواجه شده‌اند که این امر نشان می‌دهد در آینده باید رعایت اصول مهندسی را در تمام کشور از جمله آذربایجان به عنوان منطقه‌ای زلزله‌خیز رعایت کنیم تا بتوانیم از جان مردم در برابر بلایای طبیعی حفاظت کنیم.

وی تاکید کرد: به یاد داشته باشیم بلایای طبیعی به تنهایی عامل از بین رفتن جان و مال انسان ها نمی‌شود و این سازه‌های نامناسب است که باعث تلفات جانی و مالی مردم می‌شود.

قلمقاش درباره احتمال تاثیرگذاری گسل گوشه‌داغی بر روی گسل تبریز به عنوان یک گسل خطرزا، گفت: این گسل تقریبا به موازات گسل تبریز و در 60 کیلومتری شمال آن قرار دارد.

 معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور با تاکید بر این که پیش از این که درباره فعالیت گسل تبریز به اظهار نظر بپردازیم بایستی ابتدا ویژگی‌های زمینلرزه اخیر را بررسی کنیم، افزود: با پلات (جانمایی) داده‌های دستگاهی ثبت و منتشر شده از سوی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران بر روی نقشه‌های زمین‌شناسی و تصاویر ماهواره‌ای متوجه خواهیم شد که اثر روسطحی کانون زمینلرزه اصلی و پس‌لرزه‌های آن در اطراف گسل گوشه داغی و شمال آن  قرار می‌گیرند.

به گفته این کارشناس؛ داده‌های منتشر شده موسسه بین‌المللی زلزله و موسسه زلزله‌شناسی مدیترانه و اروپا نیز تقریبا همین پراکندگی را نشان می‌دهند.

معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، خاطرنشان کرد: بررسی داده‌های دستگاهی و لرزه‌ای نشان می‌دهد که هیچیک از کانون پس‌لرزه‌های اخیر بر روی گسل تبریز قرار نمی‌گیرد و این امر به خوبی نشان می‌‌دهد طی این روزها تمام زمینلرزه‌های اصلی و پس‌لرزه‌های ثبت شده مربوط به فعالیت  گسل گوشه‌داغی بوده و به گسل تبریز ربطی ندارد.

وی یادآور شد: در گسل تبریز رخداد جدیدی اتفاق نیفتاده و سازوکار این گسل همانند گذشته است و فعالیت گسل گوشه‌داغی تاثیری بر آن نداشته است.

قلمقاش با اشاره به برخی اظهارات مبنی بر تاثیر فعالیت گسل گوشه داغی روی گسل تبریز گفت: امکان شناسایی زمان دقیق بروز هیچ زمینلرزه‌ای وجود ندارد و نمی‌توان اذعان داشت که در چه زمانی در آینده زمینلرزه جدیدی رخ خواهد داد.

معاون زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور یادآور شد: از نظر تئوری امکان تاثیر زمین‌لرزه یک گسل برروی فعالیت گسل دیگر وجود دارد اما موضوع مهم این است که زمان تاثیر آن و زمین‌لرزه جدید قابل پیش نیست.

به گفته وی مهم ترین مساله این است که در حال حاضر امکان پیش بینی زمان دقیق رخداد زمینلرزه نه تنها در ایران بلکه در هیچ جای دنیا وجود ندارد؛ بنابراین هر چند گسل تبریز یک گسل فعال است ولی امکان تعیین زمان فعالیت آن وجود ندارد.

معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور با بیان این که بررسی داده‌های دستگاهی زمین‌لرزه اخیر حاکی از این است که هیچ کدام از پس لرزه ها مربوط به گسل تبریز نیست، تاکید کرد: مردم شهرهای منطقه و تبریز با آرامش یک هفته قبل از زمینلرزه اخیر زندگی کنند و هر چه قدر هم در گذشته نگران بودند در این برحه از زمان نیز نگران باشند.

قلمقاش با تاکید بر این که گسل تبریز یک گسل فعال است و ممکن است روزی فعالیت کند، افزود:  بایستی در برنامه‌های استان امکانات لازم برای مطالعه بیشتر گسل تبریز پیش‌بینی شود همچنین لازم است شبکه لرزه‌نگاری استان آذربایجان‌شرقی و کشور توسعه داده شود تا امکان دستیابی به داده‌های قابل اطمینان بیشتری وجود داشته باشد.

وی افزود: از سویی با توجه به قرارگیری سرزمین ایران برروی کمربند لرزه‌خیزی دنیا مهمترین راهکار کاهش تلفات در زمین‌لرزه‌های آینده، مقاوم‌سازی سازه‌های مسکونی، اداری، صنعتی‌و...است و در  استان آذربایجان شرقی نیز مقاوم‌سازی باید مورد توجه جدی قرار  گیرد.

به گفته معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور در زمینلرزه‌های اخیر مناطق اهر و ورزقان دو نکته اصلی و مثبت وجود دارد: اول اینکه همه زمینلرزه‌ها و پس‌لرزه‌ها مربوط به گسل گوشه‌داغی بوده و اتفاقی در گسل تبریز نیفتاده است و نشان می‌دهد که گسل تبریز همان طور که در گذشته فعال شناخته شده بود همچنان نیز فعال است.

قلمقاش در ادامه با بیان این که این مناطق تحت فشار زیادی قرار دارند و گسل گوشه‌داغی و گسل تبریز به شکلی این انرژی را مستهلک می‌کنند، خاطرنشان کرد:  لذا وقتی بخشی از این انرژی توسط گسل گوشه‌داغی در زمین‌لرزه اصلی و پس‌لرزه‌های متعدد آن آزاد می‌شود تا اندازه‌ای از احتمال رخداد آتی گسل تبریز کاسته می‌شود و یا شاید به نوعی کمی به تاخیر می‌افتد.

وی با بیان این که در نقشه‌های زمین‌شناسی یک‌دویست‌وپنجاه هزارم اهر و یکصد هزارم خوجا، گسل گوشه‌داغی در شمال گسل تبریز نمایش داده شده است.

معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور با بیان اینکه تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی خطر سیلاب، فرونشست، زلزله و زمین‌لغزش در مقیاس استانی و ملی در دستور کار سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور قرار دارد، خاطرنشان کرد: برنامه آینده ما برای آذربایجان شرقی و کل کشور این است که این نقشه‌ها بر پایه اطلاعات نقشه‌های ناحیه‌ای تهیه خواهند شد تا مناطق مختلف کشور از نظر میزان خطر بلایای طبیعی پهنه‌بندی شوند.

قلمقاش با اشاره به این که در حال حاضر تهیه این نوع نقشه‌ها در مقیاس یک میلیونیم در دستور کار سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور قرار گرفته و مقیاس یک دویست‌وپنجاه هزارم نیز توسط مراکز استانی تهیه خواهد شد، افزود: بدین ترتیب قادر به شناسایی نقاط ایمن و ناایمن از نظر انواع مخاطرات طبیعی خواهیم بود که این دستاوردها در اختیار مسوولان و متولیان کشور قرار خواهد گرفت.

به گفته معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، افزون بر وقوع زمینلرزه بخشی از خسارات موجود در سازه‌ها در اثر جنبش‌های شدیدی است که با انتشار امواج زلزله اتفاق می‌افتد و در کنار این موضوع پدیده‌های دیگری نیز از جمله زمین لغرش و رانش به نوبه خود خطرزا هستند که در زمینلرزه‌های اخیر چند روستا به خاطر رخداد لغزش زمین و حرکات دامنه‌ای تخریب شده‌اند.

وی با بیان این که جانمایی مناسب روستاها در میزان تخریب آن تاثیر مستقیم دارند، خاطرنشان کرد: در زمینلرزه اخیر شریان‌های حیاتی مثل خطوط انتقال گاز، آب و انرژی، پل‌هاو... تخریب یا دچار آسیب شدند که باید مورد بازبینی و بازسازی قرار بگیرند.

قلمقاش ضمن تاکید مجدد بر این که باید نسبت به مقاوم‌سازی و بهینه‌سازی بناها و سازه‌های خود اقدامات لازم را به عمل آوریم، تصریح کرد: البته این موضوع چندین سال است که در دستور کار مسوولان کشور قرار دارد و در روستاها توسط بنیاد مسکن و در شهرها از سوی شهرداری در حال پیگیری است و سازمان تحقیقات مسکن در این باره در حال مطالعات گسترده‌ای است.

این مقام مسوول با بیان این که  چنین زمینلرزه‌هایی این هشدار را به ما می‌دهد که در این بخش جدی‌تر باشیم، خاطرنشان کرد:  بایستی مناطق زلزله‌خیز و خطرزا در اولویت نخست همه بخش‌های اجرایی استانی و کشوری قرار گیرد و علاوه بر  مردم، مسئولان بهینه‌سازی و مقاوم‌سازی سازه‌های عمومی کشور از جمله مدارس، بیمارستان‌ها، شهرداری‌ها، استانداری‌ها، فرمانداری‌ها، مدیریت‌های بحران و... را نیز فراموش نکنند.

وی با بیان اینکه تجربه سال‌های گذشته برای بازسازی مناطق پس از وقوع زمینلرزه‌ها نشان داده که تغییر و جابجایی مناطق  مسکونی چندان جوابگو نیست، تصریح کرد: به دلیل این که محل روستاها و مناطق مسکونی معمولا در طی سال های طولانی در بهترین نقطه ممکن انتخاب و بنا شده است، معمولا هموطنان ما تمایل چندانی به جابجایی منازل خود ندارند.

قلمقاش افزود: گرچه درباره برخی روستاهای آسیب دیده در زمینلرزه اهر و ورزقان پیشنهاد جابجایی روستاها وجود دارد؛ اما برای دستیابی به یک نتیجه مناسب و مطلوب کارشناسان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی مرکز شمال‌باختری کشور در حال بازدید همه روستاهای شهرستان‌های اهر، ورزقان و هریس و تهیه شناسنامه و بررسی میزان تخریب آنها هستند تا الگوی برای بازسازی روستاها فراهم کنند.

 

کلید واژه ها: آذربایجان شرقی


نظر شما :