لرزه خیزی افغانستان

۱۷ اردیبهشت ۱۳۸۴ | ۱۳:۳۹ کد : ۲۸۸۹ رويدادهاى زمين و معدن
تعداد بازدید:۱۰۶
مطالعات ژئــوفیزیکی دقیق و کاملی در مورد تعین ضخــامت پوستــه و ساخــتار آن در افغانستان صورت نگرفته و یا نتایج...
ضخامت پوسته
مطالعات ژئــوفیزیکی دقیق و کاملی در مورد تعین ضخــامت پوستــه و ساخــتار آن در افغانستان صورت نگرفته و یا نتایج آن در دست نیست. با این وجود  گ. پ. گارشکف (به نقل سلاوین، 1984) با استفاده از امواج لرزه ای مربوط به کانونهای عمیق زلزله، ضخامت پوسته در ناحیه بدخشان را 51 کیلو متر و در نواحی مجاور مانند پامیر سطح "موهو" را تا اعماق 70-75 کیلومترتعین نموده است.
ضخامت لایه های رسوبی درافغانستان بشدت متغیر می باشد و ازچنــــد صـــد مترتا  20 کیلومتر در نوسان می­باشد. بعنوان مثال در نواحی از مسیر رودخانه کوکچه(غرب فیــض آباد) ضخامت کلی جوانترین سنگهای رسوبی در حدود 20 کیلومتر می باشد اما در نقاط دیگرمثل نورستان، بدخشان جنوبی و...، سنگهای ماگمایی و دگرگونی درسطح زمین ظاهر می­شوند. در پامیر ضخامت گرانیت ها به 20 تا 30 کیلومتر وضخامت بازالت به 40 کیلومتر هم می­رسد. ضخامت پوسته در جنوب غرب افغانستان در حدود 40 تا 50 کیلومترمی­باشد.
ساختمان منتل (پوش هسته یا گوشته زمین) در شمال شرق افغانستان بیش از حد پیچیده و مبهم بوده و در آن بیش ازده لایه متفاوت از لحاظ خواص ژئوفیزیکی بر اساس سرعت اموج لرزه ای شناسایی شده است.
در منتل بالایی شمال شرق افغانستان در اعماق 110 تا 240 کیلو متری یک لایه باسرعت کم مشخص شده است و لایه های دیگری دراعماق 240 تا 280 کیلومتری شناسایی شده که فقط انتشار امواج عرضی از آنها گزارش شده است (سلاوین 1984).
2- لرزه خیزی
افغانستان در مسیر کمربند لرزه خیز مدیترانه واقع شده است و از این رو دارای تاریخچه ای طولانی از ثبت زلزله ها می­باشد. در یک نگاه کلی به نقشه پراکندگی مراکز سطحی زلزله های یک قرن گذشته ( قرن بیستم) در افغانستان، دو نکته مهم به چشم می­خورد:
به رغم قرار گرفتن در یکی از فعالترین مناطق جهان، زلزله های بسیار شدید در این کشور  نادر بوده است.
پراکندگی مراکز سطحی در کل کشور تابع نظم خاصی نبوده و تنها در شمال شرق کشور (ولایت- بدخشان) از تجمع و تمرکز خاصی برخوردار است.

منطقه شمال شرقی بدخشان فعالترین ناحیه کشور از لحاظ لرزه خیزی می­باشد. در این منطقه در فاصله سالهای 1907 تا 1944 ، 1063 زمین لرزه ثبت شده است. اکثر زلزله ها از نوع متوسط و دارای عمق60 تا 3  کیلومتر می­باشد. بعد از این منطقه، نواحی پغمان، پنجشیر، تخار، منطقه کابل، بامیان، غزنی و قندهار به ترتیب دارای بیشترین لرزه خیزی بوده اند. از نظر تاریخی قویترین زلزله های افغانستان (بزرگتر از 7 ریشتر) در بدخشان، کوههای پغمان، بامیان و میمنه گزارش شده است. زمین­لرزه های شدید نواحی اطراف مثل کویته پاکستان و یا تاجیکستان در افغانستان نیز خسارتهایی به بار می آورد  و همچنین زمین­لرزه های پغمان و نواحی شمالی در کابل بارها خسارت وارد کرده است. در منطقه کابل از 1889 تا 1944، 17 زمین لرزه شدید به وقوع پیوسته است. در سال 1956 زلزله شدیدی (بیش از 7 ریشتر) در بامیان رخ داد که در اثر آن شهر بامیان و قریه های اطراف آن به کلی ویران شده  و 300  نفر کشته شدند که در کابل هم اثراتی در بر داشت. اغلب مراکز سطحی زمین لرزه های افغانستان برشکستگیهای بزرگ انطباق دارد. یکی از مناطق فعال درسالهای اخیر از لحاظ زلزله های نسبتاً شدید حوالی گسل فعال اندرآب  در شمال افغانستان است که در سال2000 میلادی زمین­لرزه شدیدی همراه با خسارت و تلفات در آنجا به وقوع پیوست. در سوم مارچ سال 2002  زمین­لرزه بزرگی با شدت 4/7 ریشتر در بدخشان (77 کیلومتری جنوب فیض آباد در روستای ارغنچ) رخ داد که در اثر آن تلفات وخسارات شدیدی در بدخشان، سمنگان، تخار، کابل وحتی در پیشاور پاکستان بوقوع پیوست. 33 نفر مستقیماً در اثر زلزله در افغانستان تلف شدند و 108 نفر در اثر لغزش زمین و مدفون شدن روستای زو در ولایت سمنگان جان سپردند وباعث تلفات و خسارات زیادی در شهر کابل گردید. این زمین لرزه نیز در زون فعال بدخشان و در حاشیه شکستگی اصلی شمال شرقی- جنوب شرقی کشور به وقوع پیوست

محسن مظفری افشار

کلید واژه ها: سایر موارد


نظر شما :