یک پدیده مهم زمین شناسی در شمال مشهد

۱۲ بهمن ۱۳۸۴ | ۰۰:۴۴ کد : ۷۷۶۵ رويدادهاى زمين و معدن
تعداد بازدید:۲۶۹
نتایج پردازش مشاهدات شبانه روزی ایستگاه دائمی GPS توس در شمال مشهد طی یک دوره زمانی 9 ماهه که با...

یک پدیده مهم زمین شناسی در شمال مشهد _ حدفاصل شهرهای مشهد و قوچان _ موجب شده است که سازمان نقشه برداری کشور از رسانه های همگانی درخواست کند نسبت به اطلاع رسانی به موقع در خصوص فرونشست غیرعادی زمین در پهنه ساختاری کپه داغ، توجه مسئولان و تصمیم گیران را با هدف پیشگیری از زیان های احتمالی و تاکید بر ضرورت کاوش های بیشتر تخصصی در این زمینه جلب نمایند. نتایج پردازش مشاهدات شبانه روزی ایستگاه دائمی GPS توس در شمال مشهد طی یک دوره زمانی 9 ماهه که با استفاده از معتبرترین و علمی ترین نرم افزارهای پردازش مشاهدات و ترکیب آن با بررسی های 50 ایستگاه دیگر شبکه ژئودینامیک ایران به دست آمده است، نشان می دهد که جابه جایی های ارتفاعی (فرونشست) در منطقه موردنظر به 17 سانتی متر می رسد. گزارش دکتر یحیی جمور مدیرکل نقشه برداری زمینی سازمان نقشه برداری کشور حاکی است: ایستگاه GPS دائمی توس در حدود 10 کیلومتری شمال غرب مشهد در محوطه ایستگاه تقویت فشار گاز شهید باقری در جاده فردوسی قرار دارد و از دیدگاه زمین شناسی، این ایستگاه در پهنه ساختاری کپه داغ واقع شده که دشت اطراف ایستگاه با واحدهای آبرفتی جوان پوشانده شده است. گسل کارده 15 کیلومتر تا این ایستگاه فاصله دارد و گسل «دوتایی» با ساز و کار راستا لغز در امتداد شمال شرقی _ جنوب غربی ایستگاه واقع است. گسل شاندیز - سنگ بست نیز با ساز و کار راندگی حدود 40 کیلومتر با ایستگاه دائمی فاصله دارد.در گزارش دکتر یحیی جمور آمده است: باتوجه به اینکه دشت مشهد بین دو پهنه ساختاری چین خورده بنیالود و کپه داغ واقع شده، گسل های فراوانی با سابقه لرزه خیزی و اکثرا جوان در آن وجود دارد. بنابراین ایستگاه توس و ایستگاه های مجاور، در ثبت داده های حاصل از حرکات نسبی پوسته ای زمین ناشی از فشار دایمی از سوی شمال شرق (صفحه توران) به سمت جنوب غربی (صفحه ایران) نقش مهمی برعهده دارد.

جابه جایی های ارتفاعی
   مشاهدات ایستگاه توس و نزدیک ترین ایستگاه های ترازیابی از دی ماه 83 تا مهرماه 84 از یک فرونشست 17 سانتی متری در منطقه مورد مطالعه حکایت دارد و مقدار فرونشست تا پایان سال جاری به حدود 30 سانتی متر خواهد رسید. بیشترین فرونشست نیز مربوط به ایستگاه 51-ام است که در نزدیکی محل تقاطع جاده مشهد _ قوچان و ایستگاه ثابت توس قرار دارد. این فرونشست نزدیک 60 سانتی متر در طول 8 سال است که معرف یک سرعت خطی 5/7 میلی متری در سال است.
   مشاهدات ترازیابی نیز در فاصله کمتر از 5 کیلومتری جنوبی ایستگاه دائمی توس، روند فرونشست پوسته زمین را در این منطقه تایید می کند. این رویداد قابل ملاحظه به طور یقین نمی تواند ناشی از فرونشست محلی پیلار بتونی این ایستگاه باشد زیرا تاکنون نمونه چنین رفتاری در سایر ایستگاه های مشابه دیده نشده است. به عقیده کارشناسان، چنین رفتارهایی نمی تواند به صورت خطی و پیوسته تا حدود 9 ماه ادامه پیدا کند. این کاهش ارتفاعی تا بیش از 17 سانت در سال ممکن است دارای عوامل مختلفی باشد و لازم است مطالعات و کاوش های بیشتری توسط متخصصان مرتبط صورت گیرد. رسانه های ملی می توانند با اطلاع رسانی مناسب از رفتار ارتفاعی منطقه شمال غرب مشهد به مسئولان و تصمیم گیران، از بروز خسارت های سنگین احتمالی که ممکن است متوجه ابنیه فنی و تاسیسات صنعتی موجود در منطقه شود جلوگیری نمایند. یکی از علل فرونشست می تواند مربوط به استخراج آب های زیرزمینی در منطقه مورد بحث باشد. وجود تغییرات ارتفاعی فصلی ناشی از کاهش تراز سطح آب های زیرزمینی در فصول مختلف نیز دور از انتظار نیست اما به هرحال متخصصان باید با شتاب بیشتر و فارغ از وقفه هایی که سیستم اداری و کاغذبازی بر چنین تصمیم گیری هایی تحمیل می کند، وارد عمل شوند و راز این درون نشست و راه های کاهش یا توقف آن و چگونگی حفظ بناها و تاسیسات دولتی و بخش خصوصی در این منطقه وسیع را مورد بررسی قرار دهند.

کلید واژه ها: خراسان رضوى


نظر شما :