آهنربايى کره زمين

۳۱ خرداد ۱۳۸۵ | ۰۵:۳۵ کد : ۹۶۵۵ رويدادهاى زمين و معدن
تعداد بازدید:۱۰۹
1 - زمينه با پيدايش آهنربا ، پس از گذشت زمان کوتاهى پى بردند که کره زمين نيز...

1 - زمينه با پيدايش آهنربا ، پس از گذشت زمان کوتاهى پى بردند که کره زمين نيز خاصيت آهنربايى دارد ؛ تا آنجا که نام قطب هاى آهن ربا را را بر اساس نام قطب هاى زمين نام گذارى کردند .به دنبال آن ، براى اولين در سال 1600 ميلادى ، توسط « گيلبرت » زمين به عنوان يک آهنرباى بزرگ معرفى شد . براى دليل وجود خاصيت مغناطيسى در کرة زمين ، نظريه هاى متفاوتى از آغاز شناخت آن تا کنون ، ارائه شده است و حتى بعضى مى گفتند ، خاصيت مغناطيسى کرة زمين ، تحت تأثير کره هاى ديگر است . اما آخرين نظريه ، اين خاصيت را به مواد مذاب داخل کرة زمين مربوط مى داند<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

.2-خاصيت مغناطيسى کرة زمين يکى از ويژگى هاى مهم کرة زمين ، وجود خاصيت آهنربايى در آن است و مانند اين است که درون کرة زمين ، آهنرباى بسيار بزرگى قرار داده شده است و تا کنون ، نظريه هاى گو ناگونى براى علت آن ارائه شده است . آخرين نظريه اين است که درون کرة زمين ، مواد مذاب در حال حرکت وجود دارد و بيشتر اين مواد ، از جنس آهن و نيکل هستند . هنگامى که اين مواد حرکت مى کنند ، در اطراف جريان هاى الکتريکى ضعيفى به وجود مى آورند که در مجموع ، باعث مى شود کرة زمين ، خاصيت آهنربايى پيدا کند و در اطراف کرة زمين ، ميدان مغناطيسى به وجود مى آيد . ما روى آهنرباى بزرگى به نام «زمين » زندگى مى کنيم . چندين سيارة ديگر از سياره هاى منظومه شمسى نيز ، ميدان مغناطيسى دارند که از جمله آنها مى توان از عطارد و مشترى نام برد . اين خاصيت در خورشيد و بسيارى ستاره هاى ديگر نيز ديده مى شود . خاصيت مغناطيسى کرة زمين ، نقش بسيار مهمى در جهت يابى کشتى ها و هواپيماها دارد . شمال و جنوب مغناطيسى زمين ثابت نيست و در فاصله هاى زمانى ، به ميزان قابل ملاحظه اى تغيير مى کند .

3-زاويه انحراف

چنانچه به کمک عقربة مغناطيسى به طرف قطب شمال يا جنوب برويم ، به قطب شمال و جنوب واقعى کرة زمين نمى رسيم . علت اين است که قطب شمال و جنوب جغرافيايى و مغناطيسى کرة زمين ، با هم يکى نيست ؛ يعنى اينکه قطب شمال مغناطيسى زمين ، درست روى قطب شمال جغرافيايى زمين قرار ندارد و اگر دو قطب جغرافيايى و مغناطيسى زمين را توسط خطى فرضى به به نام « محور » به هم وصل کنيم ، بين دو محور مغناطيسى و محور جغرافيايى زمين ، زاويه اى ساخته مى شود که به آن ، زاوية انحراف گويند . اين زاويه ، به مرور زمان ، جزئى تغيير مى کند و ثابت نمى ماند ، و اندازة آن در نقاط مختلف زمين متفاوت است . زاوية انحراف در جهت يابى هواپيماها و کشتى ها بسيار مهم است . هم اکنون قطب شمال مغناطيسى کرة زمين ، در شمال کانادا قرار دارد .

4-زاويه ميل

مطالعة مغناطيسى زمين ، نشان مى دهد که خط هاى ميدان مغناطيسى زمين افقى نيست و با سطح زمين زاويه اى مى سازد همچنين مى دانيم خاصيت مغناطيسى يک آهنربا در نقاط مختلف آن متفاوت است و در دو قطب آن ، اين خاصيت بيشتر است . به همين ترتيب ، خاصيت آهنربايى کرة زمين در دو قطب بيشتر است . پس اگر يک عقربة مغناطيسى آزاد باشد تا بتواند در راستاى عمودى نيز حرکت کند ، نوک اين عقربه نزديک قطب ها به زمين متمايل مى شود و در خط استواى مغناطيسى عقربه ، افقى قرار مى گيرد و در قطب ها ، به عنوان مثال قطب شمال ، نوک عقربه N آن ، عمود بر سطح افقى خواهد شد . پس محور مغناطيسى عقربه هاى مغناطيسى در مکان هاى مختلف استوا تا قطب ، نسبت به سطح افق تغيير کرده و زاويه اى با افق مى سازد ؛ اين زاويه را زاوية ميل گويند . پس زاويه ميل ، زاويه اى است که محور مغناطيسى عقربه با سطح افق مى سازد همچنين اين زاويه ، در جهت يابى هواپيماها و کشتى ها نقش بسيار مهمى دارد ؛ در جغرافيا به اين زاويه ، عرض جغرافيايى گويند .

5-کشف معدن هاى آهنى زمين

مطالعة ميدان مغناطيسى زمين براى هدف هاى علمى و عملى ، از اهميت به سزايى برخوردار است . وجود ميدان مغناطيس زمين ، انجام پاره اى از بررسى هاى مهم ديگر را ميسر کرده است ؛ از آن جمله ، مى توان از روش هاى اکتشاف و مطالعة ذخاير زمين نام برد . تحليل دقيق ميدان مغناطيسى زمين ، وسيلة توانمندى براى بررسى ذخاير معدنى زمين است . در حال حاضر ، جست و جوى مغناطيس سنجى ، روش ژئوفيزيکى مهم و گسترده اى است که براى اکتشاف و ذخاير معدنى به کار مى رود .در زمين ، نواحى اى وجود دارد که در آن جا کميت هاى مغناطيسى به طور ناگهانى تغيير مى کنند و مقاديرى به خود مى گيرند که با مقادير مربوط به محل هاى مجاور ، تفاوت زيادى دارند تفاوت زياد کميت هاى مغناطيسى در اين ناحيه ها ، ناشى از فشار تودة بزرگى از سنگ آهن هاى مغناطيسى در زير سطح زمين است ؛ به همين دليل ، مطالعة ناهنجارى هاى مغناطيسى ، دانسته هاى باارزشى در مورد وجود و محل مخزن هاى سنگ هاى مغناطيسى ارائه مى دهد .

6-مين هاى دريايى

مواد مغناطيسى مانند آهن که در ميدان مغناطيسى کرة زمين قرار گرفته باشند . به مرور زمان ، خاصيت مغناطيسى پيدا مى کنند ؛ مثلاً يک کشتى که در آن آهن نيز به کار رفته است ، به مرور زمان آهنربا مى شود . از اين خاصيت براى به دام انداختن آن استفاده مى شود . عملکرد يک مين دريايى ، به گونه اى است که خاصيت آهنربايى کشتى بر آن اثر گذاشته و فرمان انفجار صادر مى شود . در يک مين دريايى ، عقربه اى مغناطيسى قرار داده اند که هنگام عبور کشتى از بالاى آن ، عقربه تحت تأثير قرار گرفته و مين از سطح زيرين دريا ، به سطح دريا مى رسد و سپس منفجر مى شود . براى خنثى کردن اين مين ها دو روش وجود دارد .

الف ـ مغناطيس نيرومندى را با کابل هاى سيمى از زير هواپيما آويزان کرده و آن را نزديک سطح آب ، حرکت مى دهند . آهنرباى قوى روى مين ها اثر گذاشته و آنها را خنثى مى کند . گاهى کابل سيمى دايره شکل را به طور شناور روى سطح آب قرار مى دهند و جريانى را از آن مى گذرانند ، که بر اثر اين ميدان مغناطيسى يا جريان جريان ساز و کار ، مين ها عمل کرده ، بدون هيچ خسارتى منفجر مى شوند .

ب ـ حلقه هايى از سيم عايق شده را به کشتى وصل کنند و جريانى را از آنها مى گذرانند ؛ به طورى که ميدان مغناطيسى اين جريان مساوى و در خلاف ميدان مغناطيسى کشتى کشتى ( که يک مغناطيس دائمى است ) باشد . وقتى اين ميدان ها با هم ترکيب شوند ، يکديگر را خنثى مى کنند و کشتى بدون اين که ساز و کار مين را به کار اندازند ، از روى آن مى گذرد .

7-باستان شناسى مغناطيسى

ميدان مغناطيسى زمين ، منظم و پايدار نيست ؛ بلکه با گذشت سال ها در يک محل معين ، مقدار متوسط زاوية انحراف و ميل تغيير مى کند . اين انحراف محور مغناطيسى و در نتيجه ، تغييرات زاويه انحراف و زاويه ميل در يک محل نسبت به زمان ، شاخة جديدى را در « باستان شناسى » به نام «باستانو مغناطيسى» ايجاد کرده است که توسط آن ، عمر کوره ها ، اجاق ها و آتشکده هاى قديمى تعيين مى شود . اساس کار ، مبتنى بر اين است که بيشتر خاک رسهايى که اين اجسام از آنها ساخته شده اند ، حاوى مقدار کمى مواد مغناطيسى اند . سمتگيرى اين مواد مغناطيسى ، با گرم شدن در موقع استفادة عادى تثبيت شده است . با مقايسة جهت فعلى ميدان مغناطيسى زمين با جهت ميدان مغناطيسى اين مواد ، مى توان قدمت باستانى تقريبى آن ها را تعيين کرد .در مقياس طولانى تر زمان ( دوران زمين شناسى ) ، شواهدى وجود دارد که نشان مى دهد محور مغناطيسى زمين در مدت چهار ميليون سال گذشته ، نه بار کاملاً تغيير جهت داده است . اين شواهد ، مبتنى بر اندازه گيرى هاى خاصيت مغناطيسى ( ضعيف ) تثبيت شده در تخته سنگ هاى با عمر زمين شناسى معين هستند

کلید واژه ها: سایر موارد


نظر شما :