فلورین قهرآباد ناحیه کردستان

نوع گزارش اکتشافات ژئوشیمیائى یکصدهزار
گروه ژئوشیمی
استان کردستان
نویسنده منصور صمیمى نمین
تاریخ انتشار ۲۳ اسفند ۱۳۵۱

خلاصه توضیحات

آقاى افتخار نژاد ضمن مطالعات زمین شناسى درناحیه مهاباد و مخصوصا د رمطالعات مرز مشترک بین چهار گوش نقشه تکات و چهارگوش مهاباد در 300 مترى جنوب آبادى قهر اباد به رگهاى از فلورین به ضخامت تقریبا 5/1 متر برخورد نموده بودند

توضیحات

  گزارش فلورین قهر آباد در جنوب شرقى سقز زمین شناسى ناحیه منطقه فلورین دار و اطراف  آنرا همه شیستها و ماسه سنگهاى دگرگون شده که توسط رگچه هاى کوارتز بریده شده اند و آهک و دولومیت که اغلب مرمریزه شده اندتشکیل داده است.قسمتهاى پست نواحى کوهستانى شیستها هستند چون د رمقابل فرسایش جوى با قیاس به آهک و دولومیت نرمتر مى باشند.و ارتفاعات ناحیه را آهک و آهکهاى دولومیتى تشکیل داده اند.رگه فلورین موجود در جنوب آبادى قهرآباد در بالاى یکى از این ارتفاعات دولومیتى و آهکى قرار گرفته.سن این آهک کاملا روشن نیست ولى بعضى از رسوبات آهکى در ارتفاعات شمال و جنوب ناحیه مزبور کرتاسه تشخیص داده شده است.سن سنگهاى متامورفیک یعنى شیستهابه پره کامبرین نسبت داده میشود.در داخل شیستها معمولا عدسیهاى زیادى ازآهک و دولومیت که بعضى کاملا دگرگون شده اند وجوددارد که شاید سن بعضى از اینها با شیستهاى موجود یکى باشند.در قسمتهاى     و      نقشه شماره 1 گرانیتى وجود دارد که سن آن به بعد از کرتاسه اطلاق گردیده است. رگه فلورین قهرآباد قهرآباد در 32 کیلومترى (خط مستقیم ) جنوب شرقى سقز قرار گرفته و راه آن –از چاپان واقع در 30 کیلومترى سقز (د رجاده اسفالته سقز به دیوان دره )بسمت جنوب منشعب میشود(این جاده شوسه خوب نیز به سنندج میرود)بعداز طى 10کیلومتر در جاده شوسه راه ماشین رویى بطرف دست چپ منشعب میگردد که بعداز عبور از آباد یهاى آرا قلعه دره توفى به قهرآباد مى رسد.قسمت اخیر جاده که وضع خوبى ندارد 12 کیلومتر مى باشد و قهرآباد آخرین آبادى است که جاده ماشین رو در آن ختم مى شود. رگه فلورین در تپه اى با ارتفاع نسبى تقریبا 100 متر د رجنوب قریه قهرآباد که به بطور شرقى غربى کشبده شده و جنس آن آهک و دولومیت مى باشد ،تشکیل گردیده است.امتداد طبقات شرقى غربى ولى کمى به هم خورده و در دو دره در مجاور قهرآباد که آهکها را قطع مى کند شیب آن نزدیک به قائم است.فاصله افقى رگه با آبادى حدود 300 مترمى باشد .محل رگه فلورین بشکل چاهى به عمق و قطرتقریبا یک متر کنده شده. ته چاه به علت بارندگى و ریختگى خاک پوشیده شده است.رگه به صورت واقعى در سطح زمین مظهر ند ارند و حتى نمیتوان در طول مثلا 4 متر رگه را دنبال کرد.بطرف بالاى تپه در روى خاکهایى که در درز وشکاف بلوکهاى آهک قرار داشتند ذرات ریزى از فلورین پخش گردیده بود.با اینکه رگه با همان وضع اولیه ادامه ندارد ولى به طور قطع در شکافهاى دیگرآهک نیز غیر از آنجائیکه کنده اند فلورین تشکیل گردیده است.در یک امتدادى بطور شمال غربى و جنوب شرقى در طول حدود 50 متر اثرات فلورین از محل کندگى به بالا تعقیب گردید.محلیها مى گفتند که در نقطه هاى دیگرى از این تپه نیز فلورین وجود دارد.ولى به علت اینکه روى این محل قبل از اطلاع سازمان پروانه گرفته شده بود(شکل 4) لذا از جستجوى زیاد در این حدود خود دارى به عمل آمد.به هرحال شکل فلورین در داخل آهک کاملا روشن نیست ولى اگر مقدارى عملیات سطحى انجام گیرد وضعیت آن روشن خواهد گردید.بلورهاى فلورین یا برنگ سفید شیشه اى و یا آبى خوشرنگ مى باشد. نمونه هاى خوب را هم جمع آورى کرده اند فقط چند تکه فلورین از خاکهاى دست نخورد ه اطراف چاه و جند نمونه دیگر از افراد محلى جهت موزه جمع آورى گردید. هیچ نمونه مینرالیزاسیون فلزى همراه با فلورین مشاهده نگردید و حتى موادى از قبیل کوارتز یا باریت که اغلب با فلورین هاى رگه اى همراه است وجود نداشت.درست در سطح تماس فلورین با آهک دانه هاى ریزى از کالسیت وجود داشت.به نظر نمى رسید که فلورین بصورت جانشینى در اهک قرار گرفته است.براى اینکه معلوم گرددآیا بلورهاى خیلى ریز فلورین درآهک پخش شده یا نه یک نمونه از آهک چسبیده به فلورین توسط   مطالعه گردید.و نتایج آن بقرار زیر است:مطالعات پترولوژى توسط آقاى بربریان نیز عینا همین نتایج را در برداشت.در سایر نقاط تپه هیچ نوع رگه سیلیسى مشاهده نگردید ولى چند بلور کوارتز روى تپه پیداشد.(بزرگى یک سانتیمتر)بطور خلاصه فلورین خوشرنگ و خالص در تپه جنوب آبادى قهرآباد تشکیل گردیده و ازاینکه دقیقا به چه شکلى است احتیاج به عملیات اکتشافى سطحى و عمقى دارد تا بتوان ایده اى از مقدار ذخیره نیز بدست آورد. سایر نواحى بازدید شده بطوریکه د رقسمت زمین شناسى اشاره گردید  سنگهاى متشکله نواحى عبارت از شیستهاى پره کامبرین میباشد که عدسیهاى مرمریزه شده آهکى و دولومیتى به علت سختیشان ارتفاعات را تشکیل داده اندوتپه جنوب آبادى قهرآباد که فلورین در آن تشکیل گردیده است یکى از بلوک هاى آهکى مى باشد. بنابراین تنها کاریکه در وهله اول براى پیگردى فلورین میشد انجام داد بازرسى نواحى آهکى و دولومیتى نظایر تپه جنوب قهرآباد مى بود.نواحى بازدید شده در همان شرایط به قرار زیر هستند: 1-     شیکا که دره  شیرخان تپه ایست تقریبا د ر2 کیلومترى شرق قهرآباد (شکل 2)و در همان امتداد آهکهاى فلورین دار واقع شده است.این تپه را آهکهاى نازک  لایه بندى شده مرمریزه (با بافت شکرى) تشکیل داده است.در زیرسنگهاى آهکى مثل جاده هاى دیگر شیستها و ماسه سنگهاى دگرگون شده با رگه هاى سیلیس قرار گرفته است.در این تپه هیچ نوع اثر مینرالیزاسیون از فلورین یا نوع دیگر مشاهده نگردید.سنگهاى تیره رنگ هماتیت دار که در اطراف تپه پخش شده اند مربوط به رسوبات دگرگون شده پره کامبرین بوده ودر جاهاى دیگر نیز بعدا مشاهده گردید. 2-     دره میان دره میان  دره ایست شمال جنوبى که رسوبات دگرگون شده را بطور عمودى قطع مى نماید(شکل 2). این دره بعد از وارد شدن به امتداد کوههاى بلند همواره رزینه سه شاخه مى شود که هر سه شاخه آن با حدود یک کیلومتر بررسى گردید.مثلا در دره راهى(دره وسطى)به ترتیب آهک خاکسترى رنگ (که در ارتفاعات کوه هواره رزینه را تشکیل مى دهد)و دولومى با رنگ فرسایش خاکسترى روشن و مجددا آهک و بالاخره شیلهاى دگرگون شده تظاهر داشتند.دراین ناحیه با هیچ نوع اثر مینرالیزاسیون مواجه نشدیم. 3-     دره هنگاجل در ه ایکه تقریبا امتداد شمال غربى جنوب شرقى داشته و در جنوب غرب قهرآباد به دره میان متصل میگردد در منتها الیه گوشه جنوب شرقى نقشه شماره 2به دو دره بزرگ منشعب میگردد.دره سمت شرقى به آبادى سرموسى و دره سمت غربى بعد از عبور از یک گردنه اى به آبادى خاله بازار سرازیر مى شود.نقشه شماره 1 . دره اخیر تا سرگردنه مورد بازدید قرار گرفت.و در برگشت ارتفاعات کوه هواره رزینه د ریک مقطع شمال جنوبى مطالعه گردید.در هیچ جا آثارى از هیچ گونه مینرالیزاسیون مشاهده نگردید.سنگهایى که در سر راه تظاهر داشته یا آهک کمى دگرگون شده ویاشیت بودند.سنگهاى قله شرقى گردنه بین قهرآباد و خاله بازار(کوه سرتازیان با ارتفاع 2300 متر) عبارت بودند از آهک کاملا سفید رنگ شکرى با رگه هاى سبز رنگ دیابازیک که اولین بار در این کوه مشاهده گردید. 4-عالیجان طبق توصیه آقاى افتخار نژاد ناحیه دیگرى که باید مورد باردید قرار میگرفت عبارت بود از اطراف آبادى عالیجان که گویا افراد محلى وجود فلورین را در آنجا سراغ داده بودند.(شکل شماره 3)آبادى عالیجان د رگوشه شمال غرب چها رگوش سنندج واقع شده و راه آن از جاده اسفالت دیوان دره به سقز بطرف دست چپ و جنوب منشعب میشود.(شکل شماره 1)که بعداز عبور از آبادیهاى قلعه کام سفید –ابراهیم آباد –پاپال و شریف آباد به عالیجان مى رسد.ماشین مى تواند تا نصف راه شریف آباد به عالیجان یعنى تا سرگردنه بین این دو آبادى بیاید.دهبان (عبدالله صناعتى)و اهالى آبادى هیچ نوع اظهار اطلاعى از وجود فلورین که نمونه اش ارائه گردید در اطراف آبادى خود نکردند.ولى مى گفتندکه گویا نزدیک قهرآباد یک معدن سنگ قیمتى پیدا شده است که مثل شیشه مى باشد.دوروز در کوههاى اطراف این آبادى جستجو به عمل آمد.(مسیر راه د رنقشه شماره 3 با علامت خط و نقطه نشان داده شده است).یک روز ارتفاعات شرق آبادى عالیجان و همچنین ارتفاع بلافاصله غرب آن بازرسى گردید.روز دوم ارتفاعات واقع در شمال شرق این آبادى مورد بررسى قرار گرفت.نقطه 1 در نقشه شماره 3 محلى است که برادر دهبان خیال میکرد شاید فلورهاى شفاف به صورت رگه هایى در کوه فلورین باشد.بعداز بازدید معلوم گردید که این بلورها همه آراگونیت مى باشند که د رشکاف سنگهاى آهکى تشکیل گردیده اند و نقطه 2 عبارت از احتمالا سنگهاى دگرگون شده گرونادار مى باشد که در سر راه مشاهده گردید.هیچ نوع اثرى از مینرالیزاسیون در مسیر راه در اطراف آبادى عالیجان مشاهده نگردید. پیشنهادات محل فلورین و قسمتى از کوههاى اطراف آن و همچنین اطراف عالیجان در این ماموریت مورد بازدید قرار گرفتند.رگه هاى فلورین و بلورهاى آن اگر خورد شده و یا خاک مخلوط شده باشند خیلى باشکال میتوان پیدا کرد.در جنوب قهرآباد فقط در یک جا مى توان بلورهاى درشت و زیباى فلورین را دید و در بقیه جا بطوریکه گفته شد ذرات فلورین با خاک سطحى آمیخته است ولى با دقت در خاک سطحى با چشم عادى و یا ذره بین مى توان ذرات فلورین را تشخیص داد.به هرحال هدف اینست که چگونه باید به جستجوى فلورین پرداخت.روى منطقه جنوب قهرآباد بطوریکه در نقشه شماره 4 نشان داده شده است پروانه اکتشاف گرفته اندولى بقیه مناطق هنوز احتیاج به اکتشاف دارد.تاکنون شکل کاملا صحیح فلورین در آهک معلوم نیست.آیا فلورین به صورت رگه و رگچه در آهک قرار گرفته  ویا اینکه به شکل ژئود مانندى است.و ازاینکه آیا با گرانیتهاى جوان که در شرق و غرب قهرآباد (شکل شماره 1) واقع شده اند رابطه اى دارد یانه.از اینکه ایا فلورین منحصر به شکاف آهکها مى باشد و یا در شیت ها نیز میتوان پیدا کرد. در آلمان رگچه هاى فلورین در معدن جنگل سیاه در مرز کنایسهاى پره کامبرین و گرانیت کربونیفر پایین تشکیل گردیده است.در ایتالیا د ریک محل در یک نوع سنگ پورفیرى که به شیت هاى پره کامبرین نفوذ کرده است.رگه هاى فلورین تشکیل گردیده است.در اسپانیا فلورین به صورت رگه هایى در شکستگیها ى گرانیت که به آژریلیت هاى احتمالا سیلورین نفوذ کرده است تشکیل گردیده است.)شاید بعد از کارهاى جزئى سطحى د رجنوب قهرآباد بتوان وضع فلورین را روشن کرد.و در این صورت پیگردى فلورین در آن ناحیه برنامه کاملا مشخصى خواهد داشت.با در نظر گرفتن مراتب بالا وازاینکه باحتمال فلورین قهرآباد به صورت جانشینى د رآهک تشکیل نیافته است و بعلاوه هیچکونه آثار منمرالیزاسیون فلزى همراه با فلورین وجود ندارد باز نکات زیر پیشنهاد مى گردد. 1-تهیه نقشه زمین شناسى کلى منطقه پیشنهاد شده توسط آقاى افتخار نژاد با مقیاس عکسهاى هوایى (گوشه شمال شرق چهارگوش مریوان هنوز زمین شناسى نشده است.) 2-در اولین فرصت گروهى عبارت از یک زمین شناس و ده نفر تکنسین که در بیابان به سه دسته تقسیم خواهند گردید تمام منطقه توصیه شده  را به طور سیستماتیک طبق برنامه ایکه توسط زمین شناس تعیین خواهد گردید باز دید نمایند.

کلید واژه ها: کردستان