کنترل و معرفی محدوده های امید بخش معدنی آلوت

نوع گزارش سایر
گروه سایر
استان آذربایجان غربى , کردستان
نویسنده حسینعلی تاج الدین
تاریخ انتشار ۲۳ مرداد ۱۳۸۶

خلاصه توضیحات

ورقه :100000 آلوت د ر زون اکتشافی مریوان-مهاباد (زون شماره 7)قرار داشته و از دیدگاه تقسیم بندی های زمین ساختی د رامتداد زون سنندج –سیرجان واقع شده است.

توضیحات

  چکیده: ورقه :100000 آلوت د ر زون اکتشافی مریوان-مهاباد (زون شماره 7)قرار داشته و از دیدگاه  تقسیم بندی های زمین ساختی د رامتداد زون سنندج –سیرجان واقع شده است. کهن ترین سنگ های محدوده مورد مطالعه ،واحدهای دگرگونه ای عمدتا متشکل از سیست،فیلیت،اسلیت،متاربولیت و گنایس هایی می باشند که به پرکامبرین نسبت داده شده اند.بعد از آن واحدهای به نسبت ضخیم کرتاسه،د ربرگیرنده یک مجموعه رسوبی شیلی تا آتشفشانی ،با نبود سنگ هایی از تریاس و ژوراسیک نمایان می شود و در مرز جدا کننده میان پالئوزوئیک زیرین و کرتاسه ،آهک های پرمین را شاهد هستیم که بی ریشه و بدون نظم چینه نگاری اند و گهگاه با راندگی بر روی سنگ های کهن تر و یا جوان تر ا زخود جای دارند.مجموعه آمیزه رنگین،در جنوب باختر ناحیه در یک ترادف و یا ریفت درون قاره ای پدیدار شده است که سن اجزای آن به پالئوسن می رسد. در محدوده ورقه آلوت ،گرانیت دوران کهن ترین فاز ماگمائی است که به درون واحدهای دگرگونه پرکامبیرن نفوذ کرده است.پیش از آن ،از ریولیت های مجموعه دگرگونه باید یاد کرد که د رپهنه ای با گسترده از جنوب مهاباد تا شمال بانه رخنمون یافته اند و به بالاترین بخش مجموعه یاد شده تعلق دارند.در اواخر کرتاسه- اوائل پالئوسن و شاید همزمان با بسته شدن اقیانوس یاد شده و با فاز لارامید واحدهای کرتاسه دگرگون شده اند .در طی ساز و کار این فا زبخش گسترده ا زناحیه ،بطور عمده نواحی خاوری ورقه،زیر یورش توده های نفوذی رفته اند که ترکیب آنها از دیدگاه سنگ شناختی از کوارتز دیوریت تغییر می کند. کار اکتشافی د راین ورقه با استفاده از داده های زمین شناسی،ژئوشیمیایی،دور سنجی و نتایج تلفیق داده ها به انجام رسیده است.بر اساس مطالعات ژئوشیمیایی د راین ورقه ،45 محدوده امید بخش به منظور پی جویی عناصری نظیر طلاو ... معرفی شده است. با توجه به شواهد زمین شناسی ،ژئوشیمیایی و دیگر داده ها ،مناطق مورد نظر و اولویت دار د رورقه آلوت مورد بازدید قرار گرفت و نمونه های مشکوک به کانی سازی برداشت گردید.د راین بررسی مجموعا 265 نمونه اخذ و جهت مطالعات تکمیلی به آزمایشگاه های مربوطه ارسال شد.مجموعه پتانسیل های معدنی موجود در ورقه آلوت شامل رخدادهایی ا زطلا،نقره،فلزات پایه (سرب،روی و مس)،آهن ،باریت،پیروفیلیت،سیلیس،گرافیت ،لاتریت و سنگ ساختمانی می باشد. در این ورقه ،دو تیپ کانه زایی طلا قابل توجه است: الف)کانه زایی طلای مرتبط با پهنه های برشی(shear Zones) که در محدوده های شیخ چوپان – میرگه نقشینه،زاوه کوه و باریکا و خاور (و شمال خاور) روستای گله رخداد دارند و ب)کانه زایی طلا از نوع سولفیدهای توده ای غنی از طلا با سنگ میزبان ولکانیک (Gold-rich VMS) که این تیپ کانه زایی د رمحدوده ی معدن باریت باریکابه ثبت رسیده است.مضافا اینکه د رمحدوده ی این معدن،همراه با طلا ،مقدار نقره(تا 830 گرم درتن) نیز قابل توجه بوده است. مجموع نتایج این بررسی و مطالعات قبلی د رورقه الوت ،دورنمای امیدوارکننده ای ا زاحتمال حضور طلا(و نقره) د راین خطه ا زایران زمین را نوید داده است،به طوریکه شرایط مناسب زمین شناسی د راین بخش ا ززون دگرگونه سنندج-سیرجان،مطالعات دقیق و مستمرتری را،درمقیاس ناحیه ای ،برای اکتشاف این دو نوع ا زکانسارهای طلا را توجیه پذیر و ضروری می نماید،لذا اکتشاف این دو نوع کانی سازی طلا،در محدوده ورقه آلوت ،د راولویت برنامه های اکتشافی قرار دارد. در ورقه آلوت ،کانسنگ آهن به صورت نوار و یا عدسی های منیتیتی و هماتیتی د رحوالی روستاهای قادرآباد ،بهرام آباد و گلینار مشاهده شده است که همگی د رواحد متاریولیتی   (P€ mr)  جایگیر شده اند.لذا بررسی های اکتشافی د محدوده ی گستره ی واحد متاریولیتی مذکور،که در شمال خاور ورقه آلوت گسترش دارند،پیشنهاد می گردد.دراین رابطه مطالعه افق های کانه دار درمتاریولیت های رخنمون یافته د رمحدوده روستاهای بهرام آباد،قالوزندان،قالو شیخان،گلینار و قادرآباد ا ز اولویت بالاتری برخوردار است. مقدمه یکی ا ز رئوس کلی و اساسی بخش اکتشافات معدنی ،شناخت پتانسیل ها و توان معدنی د رورقه های 1:100000 کشور و معرفی آنها جهت انجام مطالعات تفصیلی تر می باشد.علیرغم اینکه کشو رما یک سرزمین غنی از نظر مواد معدنی است ولی بررسی های انجام شده د رخصوص اکتشاف این منابع درابتدای راه است.به منظور مطالعه و اکتشاف برخی از منابع مهم معدنی ،زون های 20 گانه اکتشافی درسازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور تعیین شد.جهت معرفی نواحی امید بخش معدنی در هریک  از زون های اکتشافی،اطلاعات مختلف زمین شناسی،ژئوشیمی،ژئو فیزیک هوایی و اطلاعات دور سنجی مورد استفاده قرار می گیرد. اطلاعات یاد شده با یکدیگر تلفیق شده و هدفهای اکتشافی (target) مشخص می شوند.به طور تجربی ثابت شده است ،چنانچه د رخصوص لایه ها ی اطلاعاتی تلفیق مناسب صورت گیرد،نتایج حاصله امیدوار کننده خواهد بود.نتیجه این عمل به معرفی یکسری مناطق محتمل برای کانی سازی به نام نواحی امید بخش معدنی منتهی خواهد شد.این نقاط توسط زمین شناس اکتشافی رووی زمین کنترل شده ودر صورت وجود شواهدی دال بر وجود کانی سازی معدنی ،جهت مطالعات دقیق تراکتشافی معرفی می گردد. ورقه 1:100000 آلوت ، در زون اکتشافی مریوان –مهاباد(زون شماره 7)واقع شده است.         (شکل 1-1).کار اکتشافی در این ورقه با استفاده از داده های زمین شناسی،ژئوشیمیایی،ژئوفیزیک هوایی و دورسنجی و نیز اطلاعاتی که ا زسازمان صنایع و معادن استان های کردستان و آذربایجان غربی اخذ گردید ،به انجام رسیده است.گزارش حاضر ماحصل بررسی پتانسیل های معدنی د رورقه آلوت با استفاده از داده های فوق الذکر می باشد.   موقعیت جغرافیایی و آب و هوایی ورقه آلوت د رباختر کشور قرار داشته و بخش هایی ا زدو استان آذربایجان غربی و کردستان را د ربر می گیرد .منطقه مورد مطالعه د رچهار گوش زمین شناسی 1:250000 مهاباد و در بین طول های خاوری’ 30  ˚ 45  تا  ˚ 46 و عرض های شمالی ˚ 36  تا’ 30    ˚36 جای گرفته است(شکل 1-2) نام این ورقه ا زنامروستای آلوت ، که د رجنوب خاوری شهرستان سردشت قرار دارد،برداشت شده است.بخش های شهرک ربط و کانی سور مهم ترین مراکز جمعیتی د راین ورقه می باشند.جاده اصلی مهاباد-سردشت –بانه و نیز بانه-سقز ا زدرون این ورقه می گذرند و توسط راه های شوسه و فرعی درجه 2 و مال رو می توان به بخش هایی ا زمنطقه دسترسی یافت ولی به علت کوهستانی بودن آن بسیاری ا زمناطق صعب العبور و فاقد جاده اتومبیل رو هستند.از کوههای بلندو مهم منطقه می توان کوه وازنه ،د رشمال بانه، به بلندای 2715 متر و کوه کاپری ،در بخش مرکزی منطقه ،به بلندای 2488 متر را نام برد.کوه های بشار ماج،قلاع قوزلو و واکران نیز از دیگر کوه های مرتفع منطقه هستند. به علت موقعیت جغرافیایی و کوهستانی ،منطقه دارای زمستان های سرد و برفی و تابستانهای معتدل می باشد.بیشینه د رجه حرارات د رتابستان 38 د رجه سانتیگراد بالای صفر و کمینه آن د رزمستان 25 درجه زیر صفر است و میانگین بارش سالانه نیز 500 میلی لیتر می باشد.این وضعیت آب و هوایی باعث شده است که د رایل جنوبی ارتفاعات بلندی ،که با روند شمال باختری و جنوب خاوری ا زنواحی باختر گردنه زمزیران آغاز و تاشمال خاوری بانه ادامه می یابد، پوشش گیاهی جنگلی – نیمه جنگلی توسعه یابد که به سمت جنوب و جنوب باختر گسترده اند ،د رحالی که مناطق شمال و شمال شرقی،خشک و تهی ا زپوشش گیاهی است وتنها د رپیرامون روستاها ، که به طور عمده درون دره ها جای دارند   و نیز د ر اطراف چشمه های آب می توان شواهد درختکاری را مشاهده نمود.به علت بارش برف د رزمستان ،د رسرتاسر منطقه چشمه های فراوان ولی کوچک یافت می شود.این چشمه ها بقای روستاهایی که به شمار به نسبت زیاد درمنطقه پراکندهاند،را تضمین می نماید.کوهستانی بودن منطقه و فقدان زمین های مناسب کشاورزی مانع ا زگسترش و رونق این آبادیها شده است.چه بسا روستاهایی که د ر20 سال اخیر متروکه و خالی ازسکنه شده اند.شغل اصلی مردم این روستاها دامپروری و د ردجه دوم کشاورزی است. محصولات کشاورزی آن هر چند کم بار و لی به طور عمده شامل گندم،جو،نخود و تخم آفتابگردان است. علاوه برآن  باغ های کوچک و محدودی د رحوالی برخی از روستاها گسترش دارد.اغلب مردم این منطقه اهل تسنن بوده و گویش آنها به زبان کردی است.رودخانه های کلاس،شکربیک،چم سومیناس،چم سردکه و شوی ا زرودخانه ها ی مهم منطقه می باشند.رودخانه کلاس که پرآب ترین آنهاست ا زجنوب شهرستان پیرانشهر ،از عراق وارد ایران می شود و پس از پیمایش و طی مسافتی ،از جنوب خاوری شهرستان سردشت و از کنار روستای گرویس دوباره وارد عراق می گردد.در سالهای اخیر به علت توسعه شهری بر وسعت شهرستان بانه که د راسلهای گذشته خارج از ورقه آلوت جای داشت افزوده شده و هم اکنون بخش های شمالی آن که مساحتی نزدیک به یک سوم آن را شامل می شود در این ورقه قرار دارد. پیشینه مطالعات انجام شده تا کنون مطالعات زمین شناسی و معدنی چندانی در این ورقه انجام نگرفته و اطلاعا ت موجود منحصر به چند گزارش و نقشه می باشد که مهمترین آنها به شرح زیر می باشند: نقشه زمین شناسی 1:250000 چهارگوش مهاباد (افتخار نژاد .ج،1973) نقشه زمین شناسی1:100000 ورقه آلوت (عمرانی.ج،1382) گزارش اکتشافات ژئوشیمیایی سیستماتیک د رمحدوده ورقه 1:100000آلوت (حسنی پاک.ع.ا،1378) پروژه اکتشاف طلای آلوت،گزارش مطالعات ژئوشیمیایی د رمحدوده طلادار آلوت (هندی.ر،1382) پروژه اکتشاف طلای آلوت،گزارش اکتشافات لیتوژئوشیمیایی(هندی.ر،1383) بررسی های دور سنجی د رمحدوده ورقه 1:100000 آلوت (خیری.ف،1380) گزارش پردازش و تفسیراطلاعات مغناطیس سنجی هوایی د رورقه 1:100000 آلوت (هاشمی.ا،1380) نقشه های توپوگرافی 1:50000 برگه های کانی سیب،سرتکه ،شهرک ربط و شوی (سازمان جغرافیایی ارتش جغرافیایی ارتش جمهوری اسلامی ایران) به منظور شناسایی و معرفی مناطق امید بخش معدنی در ورقه باینچوب،اطلاعات زمین شناسی،ژئوشیمیایی،دور سنجی و... در ورقه باینچوب ملاک و پایه مطالعات حاضر قرار گرفت.در این راستا و در مرحله مطالعات دفتری ،بر اساس شواهد زمین شناسی و داده های ژئوشیمیایی،دورسنجی و...،محدوده های امید بخش معدنی پیشنهاد شده ،برای کنترل صحرایی تعیین و سپس مناطق مورد نظر و اولویت دار مورد بازدید قرار گرفت و نمونه های مشکوک به کانی سازی برداشت گردید.در این بررسی مجموعا 265 نمونه اخذ و جهت مطالعات تکمیلی به آزمایشگاه های مربوطه ارسال گردید.(جدول پیوست) عملیات معدنکاری در این ورقه ،منحصر به چند معدن باریت و چند گارگاه استخراج سنگ لاشه می باشد.البته د رشمال خاور روستای شوی آثار از کانی سازی سرب و روی مشاهده شده است که توسط بخش خصوصی درحال مطالعه است. هدف و چگونگی انجام عملیات اکتشافی هدف از انجام این پروژه ،شناسایی و معرفی نواحی امید بخش معدنی ورقه یکصد هزارم آلوت بوده است.بدین منظور ابتدا در مرحله مطالعات دفتری ،مدارک و گزارش های زمین شناسی و معدنی ورقه جمع آوری و مورد مطالعه قرار گرفت.سپس مناطق اولویت دار و مستعد کانه زایی ،جهت انجام پی جویی های بعدی انتخاب گردید.د رمرحله عملیات صحرایی،مناطق مورد نظر و اولویت دار مورد بازدید قرار گرفت و در صورت لزوم نمونه های مشکوک به کانی سازی برداشت گردید. در راستای پی جویی مواد معدنی این ورقه،علاوه بر کنترل و بررسی نواحی امید بخش معدنی،واحدهای سنگی موجود با دیدگاه زمین شناسی اقتصادی مورد مطالعه کلی قرار گرفته و احتمال حضور کانه زایی د رواحدهای لیتولوژیکی رخنمون یافته د رمحدوده نقشه بررسی شد.علاوه بر آن در این بررسی،احتمال حضور مواد معدنی در ارتباط با زون های دگرسانی ،گسل ها و بویژه پهنه های برشی (shear zones) و نیز حواشی توده های نفوذی مورد مطالعه قرار گرفت. در این بررسی مجموعا 265 نمونه اخذ و جهت مطالعات تکمیلی به آزمایشگاه های مربوطه ارسال گردید(جدول پیوست) با اتوجه به موراد یاد شده ،مقاطع و نواحی مختلفی از ورقه آلوت،جهت بررسی و پی جویی انتخاب و مورد بازدید قرار گرفت که گزارش حاضر نتیجه بررسی های صحرایی و آزمایشگاهی این نواحی را در بر دارد. زمین شناسی عمومی این ورقه د رچهار گوش زمین شناسی1:250000 مهاباد واقع شده است.هر چند که ناحیه مهاباد و جنوب آن از دیدگاه تقسیم بندی های زمین ساختی در امتداد زون سنندج –سیرجان (اشتوکلین،1968)جای گرفته است ولی از دیدگاه ویژگی های ساختاری ،همسانی چندانی با ناحیه سیرجان و یا سنندج نشان می دهد ،ولی به خاطر پاره ای از ویژگی های زمین ساختی در بخشی با ایران مرکزی و البرز قابل مقایسه است.سرگذشت زمین شناختی و ویژگی های ان ما را ناچار به د رنظر گرفتن زونی ناهمسان می نمایاند که نبوی (1355)آن را زون خوی- مهاباد نام نهاده وافتخار نژاد (1358)بخشی از محدوده نقشه را با نام زون همدان – ارومیه توصیف می کند. در شکل 1-3،نقشه زمین شناسی ورقه1:100000 آلوت (عمرانی.م-1382)آمده است. چینه نگاری مجموعه دگرگونی پرکامبرین که به دگرگونی های مهاباد معروفند ،کهن ترین واحد زمین شناختی این منطقه است.این مجموعه در برگیرنده گنیس،شیست،اسلیت و متاریولیت بوده و محدوده گسترده ای از ورقه آلوت را می پوشاند .ضخامت زیاد این دگرگونه ها، با توجه به گسترش زیاد آنها و د رنظر گرفتن بخش های راندگی در این مجموعه ،به چند هزار متر می رسد .قدیمی ترین واحد این مجموعه ،واحد گنیسی P€gn  است که به طور عمده در نواحی نزدیک به راندگی اصلی شمال بانه برونزد دارد.همبری بالا و پایین این واحد به طور عمده گسله است و فزون برآن درجه دگرگونی دیگر واحد ها بسیار     کمتر ا زواحد P€gn  می باشد.سنگ های وابسته به این واحد درنگاه نخست به یک گرانیت گنیس و یا بگونه ای گرانیت تغییر شکل یافته و حتی میلونیت شباهت دارد ولی وجه تمایز مشخص آن با یک توده گرانیتی ،نبود آنکلاوهای ماگمایی در آن است .بطور کلی،تکاپوی کم و بیش د ریک دوره معین در  پروتروزوئیک بصورت ایگنمبریت ،ریولیت،توده های نیمه ژرف و گرانیتوئیدی ،نشانگر وجود یک خاستگاه ماگمایی می باشد که در اثر دگرگونی به متاریولیت و گنیس تبدیل شده اند(افتخارنژاد،1358) و حتی برخی بر این باورند که این تکاپوی ماگمایی همزمان در ایران مرکزی رخ داده است و این پدیده را به ماگمای ریفتی ارتباط می دهند.در ناحیه آلوت تناوب آشکار در سیمای دگرگونی واحد P€gn  و گرانیت دوران،امکان قدیمی بودن P€gn   را محتمل می سازد واحد  P€sch  ضخیم ترین و وسیع ترین واحد سنگ شناسی د رسرتاسر ناحیه ورقه آلوت به شمار می رود .این واحد از نظر سنگ شناسی در برگیرنده مجموعه ای   متشکل از شیست ،اسلیت و فیلیت است و روندی به طور عمده شمال باخری- جنوب خاوری و موازی با راندگی اصلی را داراست.ضخامت واحد P€sch  به علت تکرار ناشی از راندگی های پشت سرهم و پیاپی قابل اندازه گیری نمی باشد.ولی ضخامت آن تقریبا بیش از 2000 متر است.ضخامت زیاد و دیگر ویژگی های سنگ شناختی آن را با سازند کهر در البرز قابل مقایسه می سازد.بخش های بالایی آن به یک واحد نه چندان ضخیم متاریولیتی واحد P€mr تبدیل می شود که بوضوح ا زهمدیگر قابل تشخیص اند.رخنمون این واحد از جنوب مهاباد آغاز و بخش اعظم ورقه آلوت را می پوشاند و از سوی خاور بخش هایی از ورقه سقز را در برمی گیرد. درجه دگرگونی واحد P€sch ضعیف و د ربعضی از مناطق بسیار ضعیف است.از دیدگاه سنگ شناختی شامل کانیهای کوارتز+فلدسپات+سریسیت ± مسکویت±  بیوتیت  ±کلسیت بوده و کانیهای فرعی آن شامل کانیهای اپاک ±  لوکوکسن ± اسفن ± آپاتیت±  تورمالین است ودارای بافت پورفیروبلاستیک هستند.بلورهای کمی درشت تر و فلدسپات و کوارتز به طور عمده در یک متن بسیار دانه ریز متشکل از کوارتز-سریسیت و مسکویت  با شیستوزینه خاص حود جای دارند.فیلیت ها و اسلیت ها با خاستگاه شیلی تا شیل ماسه ای از دیگر بخشهای واحد P€schهستند که در بالای این واحد رخنمون دارد.سنگ مادر P€sch   به طور عمده از نوع تخریبی شامل شیل،ماسه سنگ و سیلت استون است و در درجه دوم سنگ های ولکانو سدیمنتر و توفی قرار می گیرند.چنین می نماید که حوضه رسوبی در حال فرونشست پرکامبرین که این مجموعه بسیار ضخیم را در خود جای داده با ورود زیاد سنگ های تخریبی و آذرین آواری به آن روبه رو بوده است.در مناطق بسیار کم دگرگون شده حتی ویژگی های رسوبی نظیر کنکرسیونهای  ویژه محیط های توربیداتی همچنان محفوظ مانده اند.این مناطق نسبت به کل بخش P€sch   حجم زیادی را در بر نمی گیرند.      به هرحال حوضه رسوبی – آتشفشانی پرکامبرین – پروتروزوئیک در بازپسین گامه ها،پذیرای حجم زیادی از سنگ های آتشفشانی اسیدی است که در روند فرایند دگرگونی به یک واحد متاریولیتی تبدیل و در نقشه آلوت به صورت p€mr نشان داده شده است.بیشترین ضخامت این واحد را می توان درشمال شهرستان بانه د رکوه وازنه شاهد بود.به نظر می رسد که د راین ناحیه ضخامت اصلی واحد p€mr بیش از 500 متر و میانگین آن به 300-250 می رسد .رنگ عمومی آن خاکستری روشن متمایل به سبز و در بعضی مناطق خاکستری تیره متمایل به سیاه است.افق بالای p€mr یک باند نازک کوارتزیتی به ستبرای نه چندان زیاد است که آن را می توان د رکنار روستای خاپورده مشاهده نمود.همبری آنها تدریجی و عادی است و به نظر می رسد در یک محیط آرام تشکیل شده باشند.مطالعات شنگ شناختی این واحد سنگی(qz) نشان می دهد که دانه های پورفیروبلاست کوارتز با خاموشی موجی دارای خاستگاه اولیه ولکانیکی هستند.د رلابه لای این دانه ها ی کوارتز نوارهای باریک سریستی- میکائی به صورت کشیده حضور دارندکه یک فابریک شیستوز را به سنگ بخشیده اند.زمینه سنگ متشکل از بلورهای ریز کوارتز با تبلور دوباره و تیغه های میکائی می باشد که حاکی از تاثیر دگرگونی برآن است. واحد p€mr    بالاترین بخش مجموعه دگرگونی پرکامبرین را می سازد و از دیدگاه چینه نگاری این طور می نماید که هم ارز سازند قره داش و ریولیت های مهاباد ناحیه تکاب باشد. آنچه مسلم است اینکه در ورقه آلوت به علت تکتونیک شدید ناحیه و جابجایی ها و راندگی های فراوان که د رسرتاسر منطقه دیده می شود یک واحد نه در جایگاه خود و نه با اختصاصات تعریف شده مقطع تیپ دیده می شود .نبود آثار فسیلی در این مجموعه دگرگونه و فزون برآن همبری های غیرعادی موجود در انها د رمنطقه مورد مطالعه باعث شده که در سالهای اخیر سن آنها مورد تردید قرار گیرد،ولی مدافعین ،جوان تر بودن این مجموعه دگرگونی ،دلایل کافی و قوی برای اثبات پرکامبرین نبودن آن در دست ندارند.بهر حال موقعیت چینه نگاری آن در شمال ورقه ،سن کهن تر از سازند سلطانیه را محرز می سازد همچنین تعیین سن های انجام شده د ربخش های آذرین آنها چنانچه پیشتر گفته شد شواهد قوی تری به نظر می رسند. سازند بایندر p€br  از سازندهای تعریف شده پرکامبرین است که بر روی واحدهای دگرگونه و در زیر سازند سلطانیه – باروت واقع می شود.در ورقه آلوت گسترش عمده این سازند د رباختر آن در نزدیکی روستای جانداران،ارتفاعات مشرف به روستای کله گاوی،حوالی دکل مخابرات د رگردنه زمزیران و روستای کانی سفید است.در هیچ جای ورقه آلوت این سازند به طور عادی بر روی طبقات متاریولیتی ،که بالاترین واحد دگرگونه هاست،جای نمی گیرد وهمبری آنها تکتونیکی  به نظر می رسد.بایندر در این ناحیه ،همچون مقطع تیپ عبارت از یک ردیف آواری شامل ماسه سنگ قرمز میکادار ،سیلت استون و شیل به رنگ ارغوانی تا قرمز می باشد .در این مجموعه ماسه سنگ های دگرگون شده بر دیگر سنگ ها برتری دارند و از نظر سنگ شناسی واحدی است با بافت تخریبی که در آن کوارتزبه فراوانی مشاهده می شود. رخساره بایندر در ناحیه مهاباد به علت وجود طبقات ولکانیکی اسیدی (افتخارنژاد،1980) تاحدی با مقطع تیپ متفاوت است.این سازند حتی در ناحیه مقطع تیپ واقع در زنجان نیز،در فاصله کوتاهی حذف می شود و در همه جا وجود ندارد. در ورقه آلوت ،همبری سازند بایندر با سنگ های قدیمی تر ،عمدتا گسله است زیرا از لحاظ چینه نگاری می باید سازند بایندر بر روی متاریولیت های پرکامبرین قرار گیرد،در حالیکه در این ورقه ،سازند مذکور بر روی واحدهای قدیمی تر ازمتاریولیت های پرکامبرین واقع شده است.حذف بخش متاریولیتی د رناحیه ،که بیشترین رخنمون مجموعه بایندر – باروت را شامل می گردد،بیشتر به علت فرآیندهای تکتونیکی است که بواسطه آن،این مجموعه به صورت راندگی بر روی شیست ها و اسلیت های کهر قرار گرفته اند و بعلاوه به تله افتادن یک واحد کنگلومرایی پالئوسن د رقاعده بایندر و بر روی شیلهای پرکامبرین این مسئله را بخوبی تایید می نماید. سازند بایندر p€br    به صورت تدریجی با تبدیل به سازند ستیغ ساز سلطانیه- باروت P€-€s-b   پایان میم پذیرد .این سازند با سن پرکامبرین بالا – کامبرین پایین همچون دیگر مناطق ایران،از دولومیت و لایه های شیلی میکادار تشکیل شده است.در ورقه آلوت،تقریبا بخش های شیلی سازند سلطانیه- باروت وجود ندارد و این سازند تنها ا زدولومیت با نوارهای نازک چرتی که از ویژگی های بارز سازند سلطانیه است،تشکیل شده است.رخنمون آن بطور عمده در باختر ورقه،درحوالی روستای جانداران و حوالی روستاهای کانی سفید و ابراهیم حصار و نیز در لبه راندگی اصلی،در شمال باختر بانه و نیز در اطراف روستاهای منی جلان و اسفید دار وجود دارد.ضخامت آن متغیر بوده و متوسط آن 150-100 متر می باشد .بیشترین ضخامت این واحد در حوالی روستای جانداران مشاهده شده است.همبری این واحد با سازند زاگون z €  گاه گسله می باشد ولی در شمال غرب جانداران به طور هم شیب تدریجی در زیر آن قرار دارد.در بسیاری نواحی،بویژه در نزدیکی محل راندگی ،این واحد به صورت گسله در زیر مجموعه پرکامبرین واقع می باشد.واحد مذکور به علت سنگ شناسی ویژه آن که متشکل از شیل و شیل ماسه ای و سیلتی است ،به صورت بخش های نرم فرسا د رمحل دره ها و مناطق پست تر رخنمون دارد.رنگ عمومی آن قرمز و ارغوانی است و از این نظر تا اندازه ای شبیه به سازند بایندر می باشد.ضخامت آن بسیار متغیر و به طور متوسط چندان زیاد نیست.این واحد د رحوالی روستاهای گردشیلان ،ابراهیم حصار و جانداران بیشترین رخنمون را داراست. با حاکم شدن شرایط رخساره سکوی قاره ای نهشته های ماسه سنگی لالون l1 €  در مناطق وسیعی از ایران از البرز تا ایران مرکزی و باختر ایران رسوبگذاری شدند،تقریبا در سرتاسر مناطق فوق وضعیت رخساره ای لالون مشابه و د رهمه جا به لایه کوارتزیتی منتهی می شود که به تاپ کوارتزیت معروف است.سازند لالون د رناحیه آلوت نیز با همین رخساره در مناطقی که سازند زاگون وجود دارد بر روی این سازند و در مناطق فقدان این واحد ،بر روی سازند باروت قرار می گیرد.بدون تردید همبری لالون در مناطق یاد شده با سازند باروت عادی نیست بلکه گسله و با همبری راندگی است.به علت شرایط تکتونیکی ناحیه و نیز شرایط محیط رسوبی زمان ته نشست ،ضخامت این سازند د رناحیه آلوت بمراتب کمتر از مقطع تیپ آن است. با ژرف تر شدن دریا و حاکم شدن شرایط سکوی قار ه ای نهشته های آهکی – دولومیتی میلا m € بر روی لالون آغاز به رسوبگذاری می کند.همبری زیرین آن با لالون ناگهانی و هم شیب است و از لحاظ سنگ شناختی بطور عمده از لایه های دولومیتی و آهکی تشکیل می شود.بیشترین رخنمون سازند میلا در باختر روستای جانداران مشاهده می شود. با حرکات خشکی زایی اردویسین بالا بخش های گسترده ای از فلات ایران از آب بیرون آمده اند که د رنتیجه آن ،اکنون د ربیشتر جاها با فقدان رسوبگذاری روبه رو هستیم. در نواحی باختری کشور و بویژه ورقه آلوت این پدیده بشدت تاثیرگذار بوده و د رحد فاصل سازند میلا تا پالئوزوئیک زیرین هیچ واحد رسوبی بر جای گذاشته نشده است.سنگ های پرمین با یک نواختی قابل توجه دربیشتر مناطق ایران با انباشته های آواری قاعده ای آغاز و با آهک های نواحی کم ژرفا ،که گاه با افق های لاتریتی همراه است ،ادامه می یابد(افتخار نژاد،1980) در ورقه آلوت پرمین P1 تنها ا زآهک تشکیل شده و فاقد آواری های قاعده ای است .گسترش آهک های پرمین در ورقه آلوت به طور عمده د رنواحی مرکزی ورقه به سوی شمال باختر آن و با ظاهری ستیغ ساز دیده می شود.همبری پایینی آن با واحدهای کهن تر پرکامبرین و پالئوزوئیک ،همواره به صورت گسله و از نوع راندگی است و از هرطرف شیبی موازی با لایه های زیرین دارد.بیشترین ضخامت آن در نواحی مرکزی است گه به بیش از 150 متر می رسد و در درون خود دچار چین خوردگی و د ربسیاری جاها گسلش شده است.به عت تاثیر فشارها ی دینامیکی کوهزایی بعدی،همه واحدهای پالئوزوئیک آثار خفیف دگرگونی را نشان می دهند و اهک های پرمین نیز به علت تبلور دوباره کمی که د رآن دیده می شود در بسیاری جاها فاقد آثار فسیلی است ولی با کاوش ممی توان بخش های فسیلی را شناسایی نمود که سن Early Julfian – Late Murghabian را نشان می دهند که مربوط به پرمین بالا است. مزوزوئیک در ورقه آلوت با یک وقفه طولانی و نبود سنگ های دوره های تریاس و ژوراسیک و با کرتاسه آغاز می شود.واحد های مربوط به این زمان که یک مجموعه رسوبی- آواری- آتشفشانی را شامل می شودگسترش و ضخامت به نسبت زیادی د رباختر تا جنوب خاوری ورقه دارند.روند این مجموعه شمال باختری-جنوب خاوری و موازی با روند حاکم بر منطقه است.تکتونیک شدید منطقه،که باعث راندگی سنگ های پرکامبرین – پالئوزوئیک بر روی واحدهای کرتاسه گردیده ،به پنهان ماندن مرز زیرین واحدهای کرتاسه انجامیده است.حتی واحد نازک کنگلومرایی Kc ،که به عنوان قاعده این ردیف ستبر محسوب می گردد،به صورت رانده در زیر واحد آتشفشانی Kv  قرار گرفته و خود دوباره بر روی فیلیت های Kph رانده شده است.به همین دلیل واحد Kc گسترش زیادی ندارند وتنها د رجنوب روستای گندمان نمایان و با روندی به سوی شمال باختر دنبال می گردد و دوباره ناپدید می شود. Kc قاعده ردیف کرتاسه د راین ناحیه به شمار می آید .به لحاظ تکتنیک شدید،وابستگی واقعی واحدهای کرتاسه از نظر تقدم و تاخر بخوبی شناخته شده نیست و چنین به نظرمی رسد که بعضی از آنها با یکدیگر ارتباط بین انگشتی داشته باشند.واحد Kv    د رشمار این واحدهاست که همچون واحد کربناتی K1 به طور عمده د رنزدیکی لبه راندگی رخنمون دارد.تغییرات بافتی Kv    زیاد و حتی بخش های توفی تا توف برشی را نیز می توان د رآن دید.در این واحد بندرت آثار گدازه بالشی راکه ویژه آتشفشانهای زیر دریایی است ،می توان مشاهده نمود. از نظر ترکیب سنگ شناختی ،بیشترین حجم این واحد را لاتی آندزیت و پس از آن آندزیت،تراکی آندزیت،لاتی آندزیت کوارتز دار و سنگ های بازیک اسپیلیتی شده تشکیل می دهند.تاثیر فرایند دگرگونی در انها به خوبی آشکار است و گسترش کانیهای ثانویه نظیر اپیدوت،کلریت و سریست و غیره را می توان در آنها دید.به همین دلیل رفتار ژئوشیمیایی عناصر از نظر تشخیص طبیعت و سرشت ماگمایی و نیز محیط تکتونیکی تشکیل این ماگماها کاملا د رابهام قرار می گیرد.روابط و همبری این واحد با واحد کربناتی K1  به خوبی مشخص نیست و در مناطقی نیز که د رکنار هم دیده می شوند دارای همبری گسله هستند.واحد کربناتی K1 یک بخش ستیغ ساز است که به علت موفولوژی و رنگ آن به راحتی از دیگر واحدهای مجاور متمایز است.گسترش عمده آن در جنوب خاوری ورقه و نزدیک به راندگی اصلی است و در بیشتر جاها لابلای فیلیت ها دیده می شوند.به سوی شمال باختر ا زضخامت و گسترش آن کاسته شده و در بسیاری موارد با سنگ های اطراف دارای ارتباط گسله است.ضخامت آن متغیر و تقریبا غیر قابل تخمین است. این مجموعه آهکی با دیگر واحدهای کرتاسه دارای ارتباط بین انگشتی است به گونه ای که در جنوب ناحیه و در مقیاس گسترده تر(خارج از ورقه آلوت) سن کرتاسه پایین و د رشمال باختر ناحیه سن کرتاسه بالا را نشان می دهد (افتخارنژاد،1980) .ارتباط یادشده د ربیشتر جاها با یلیت های کرتاسه مشاهده می شود.واحد Kph  ضخیم ترین و گسترده ترین ردیف رسوبی کرتاسه است که گسترش زیادی درباختر – جنوب باختری تا جنوب خاوری ناحیه دارد.رنگ عمومی آن خاکستری تیره مایل به سبز و د ربخش هایی که تمرکز مواد آلی در آن زیاد بوده و کاملا سیاه رنگ است.ضخامت زیاد آن ،که نتیجه نهشت آن د ریک محیط رسوبی د رحال فرو نشست بوده است ،بیش از 1500 متر تخمین زده می شود.البته گسترش زیاد آن تا اندازه زیادی نیز د رنتیجه تکرار شدگی ناشی از فرایندهای تکتونیکی است.تاثیر عمده دگرگونی بیشتر دینامیکی بوده است تا دگرگونی حرارتی. دگرگونی سنگ ماد رشیلی ،تا فیلیت پیش رفته و متوقف شده است ولی د ربعضی ا زمناطق د رمجاورت توده های نفوذی ،برای مثال د رشمال روستای آلوت ،به طور محلی به درجه ای