گزارش کنترل و معرفی نواحی امید بخش معدنی ورقه ۱۰۰۰۰۰ : ۱ داورزن

نوع گزارش سایر
گروه سایر
استان خراسان جنوبى
نویسنده مرتضی عشق آبادی
تاریخ انتشار ۲۳ تیر ۱۳۸۲

خلاصه توضیحات

ورقه یکصد هزارم داورزن بخشی از پایانه جنوبی چهارگوش زمین شناسی 250000 : 1 جاجرم است.ورقه مزبور د ربخش انتهایی غربی استان خراسان واقع شده است

توضیحات

چکیده ورقه یکصد هزارم داورزن بخشی از پایانه جنوبی چهارگوش زمین شناسی 250000 : 1 جاجرم است.ورقه مزبور د ربخش انتهایی غربی استان خراسان واقع شده است.این ورقه را واحدهای سنگی افیولیتی – ولکانیکی و رسوبی در بر دارند.عمده رخنمون های این ورقه که بخش های ارتفاعی ورقه را نیز تشکیل می دهند در بخش های شمالی آن گسترده می باشند. ورقه داورزن از چهاربرگه توپوگرافی 50000 : 1 داورزن –بزج-استربند و جنوب استربند پدید امده است.(شکل های 1 و 2) شهر داورزن یکی از شهرهای مهم این ورقه می باشد.این شهر مرکز بخش بوده و نام ورقه را بر خویش دارد .کوه گر با ارتفاع 2924 متر واقع د ربخش شمالی این ورقه ا زمهمترین ارتفاعات ناحیه محسوب می شود .بخش جنوبی ورقه را کویر نمک و تپه های ماسه بادی تشکیل می دهند که در دو برگه توپوگرافی بزج و جنوب استربند قرار دارند. واحدهای سنگی افیولیتی با ترکیب سنگ شناسی دونیت-هارزبورژیت و سرپانتینت با سن کرتاسه بالا در شمال شرق ورقه گسترش دارد.این واحد قدیمی ترین واحد سنگی رخنمون یافته د ر ورقه است. واحدهای سنگی با سن ائوسن که عمده بخش های ورقه را در بردارند شامل رخنمون های ولکانیکی آندزیتی مارن- ماسه سنگ- کنگلومرا و آگلومرا می باشد. جوانترین واحدهای سنگی رخنمون یافته د رورقه مربوط به سنگهای مارن- ماسه سنگ و کنگلومراهای نئوژن است که عمدتا د ربخش جنوب غربی ورقه رخنمون دارند. کانسار کرومیت به صورت عدسی با ضخامت های متغیر د ربخش هایی از واحد سنگی افیولیتی (دونیت –سرپانتینیت) رخنمون دارد. کانی زایی مس د رورقه در سری سنگهای ولکانیکی آندزیتی گسترده د ربخش های شمال غربی ورقه د رامتداد شکستگی ها رخنمون دارد. رخنمون هایی از منگنز به همراه سری سنگهای سیلیسی رادیولاریتی ا زمجموعه افیولیتی مشاهده می شود.منیریت به شکل رخنمون های پراکنده و به میزان کم در این ورقه در بخش های افیولیتی قابل رویت است در زون واحدهای سنگی ائوسن به همراه مارن و آهکهای نومولیتی رخنمون هایی از زئولیت به شکل توف های زئولیتی دیده می شود. لایه هایی از گچ با ضخامت های متغیر در درون واحد مارنی ائوسن د ربخش های شمال شرقی ورقه مشاهده می شود.در این ورقه شماری از کانسارهای کرومیت ،مس،منگنز،زئولیت وگچ قابل رویت می باشد.  پیش گفتار با توجه به نیاز روز افزون به مواد خام جهت احیاء اقتصاد ملی و تقویت بنیه کشور بررسی و پتانسیل یابی مواد امری ضروری می باشد. در این راستا شناسایی مواد خام فلزی و غیر فلزی مورد نیاز کارخانه ها از اهمیت ویژه های برخوردار است درحال حاضر یکی از مسئولیت های مهم سازمان زمین شناسی و تحقیقات معدنی کشور شناسایی و اکتشافات مواد معدنی ناشناخته می باشد.جهت این امر مهم انجام بررسیهای زمین شناسی به طورسیستماتیک را طلب می نماید. مناطقی از کشور که توان معدنی بالا دارند و تاکنون شناسایی نشده اند د راین برنامه سیستماتیک مد نظر است.در این برنامه سیستماتیک 20 زون اکتشافی  انتخاب و معرفی گردیدند.انتخاب زون های بیست گانه پیش بینی شده در نقاط مختلف کشور با نگرش بر روند متالوژیک و پهنه های کانه دار انتخاب گردیده است.زون میامی – داورزن یکی از زون های بیست گانه پیشنهادی است.این زون از چهار ورقه یکصد هزارم فرومد – داورزن- میامی و عباس آباد تشکیل شده است. ورقه یکصد هزارم داورزن یکی از چهار ورقه زون مذکور می باشد که این ورقه در ابتدای زون واقع شده و خود از چهار برگ توپوگرافی 50000 : 1 داورزن –بزج-استربند و جنوب استربند پدید آمده است.مطالعات اکتشافی در ورقه د ردو مرحله انجام پذیرفت.مرحله اول اکتشافی جهت تهیه لایه زمین شناسی اقتصادی در ورقه انجام شد که گزارش ان تهیه و ارائه گردیده است. مرحله دوم اکتشاف از تلفیق 5 لایه اطلاعاتی در پایگاه G.I.S   نقاطی به عنوان محدوده های امید بخش معرفی شدند. پنج لایه اطلاعاتی شامل: 1-      نقشه زمین شناسی 100000 : 1 داورزن 2-      اطلاعات ژئوفیزیک هوایی 3-      اطلاعات ژئوشیمیایی 4-      اطلاعات زمین شناسی اقتصادی 5-      اطلاعات دور سنجی گزارش کنونی حاصل نتایج و مطالعات مرحله دوم است  که بازدید از محدوده های معرفی شده و کنترل صحرایی این محدوده ها انجام گرفت. موقعیت جغرافیایی – راه های ارتباطی- وضعیت آب و هوا ورقه داورزن متجاوز از 2500 کیلومتر مربع مساحت دارد که میان طولهای جغرافیایی 57.00  الی 56.30 و عرضهای جغرافیایی 36.30  الی 36.00 درجه شمالی از خط استوا جای دارد.این ورقه یکی از شش ورقه چهارگوش زمین شناسی 250000 : 1 جاجرم است که در پایانه جنوب شرقی این چهارگوش واقع شده است و نام ورقه داورزن را بر خویش دارد (شکل شماره 3) ورقه داورزن از چهار برگه توپوگرافی 50000 : 1 داورزن –بزج-استربند و جنوب استر بند تشکیل شده است.محدوده مورد بررسی اکثرا پست بوده و کویر نمک را به وجود آورده است.بخش های مرتفع در این ورقه در قسمت های شمالی ورقه گسترده است .مهمترین ارتفاعات منطقه کوه گر-کوه فرومد –کوه چاهدر و کوه زاواک است. بلندترین نقطه مربوط به ارتفاعات گر است که دارای ارتفاع 2924 متر بوده و در بخش شمالی ورقه در برگه توپوگرافی 50000 : 1 داورزن واقع شده است. پست ترین نقطه د رکویر نمک با ارتفاع 764 متر از سطح دریا واقع د رجنوب روستای صدرآباد است که در برگه توپوگرافی 50000 : 1 استربند مشاهده می شود.  از دیدگاه ریخت شناسی همانطور که گفته شد قسمت اعظم ورقه را نقاط پست و کویر نمک تشکیل می دهد و نقاط ارتفاعی د رشمال ورقه و به مقدار کم د رجنوب غرب آن گسترده است.   وضعیت آب وهوا با توجه به وضعیت ریخت شناسی ورقه که از دو قسمت کاملا متمایز تشکیل شده است  دو تیپ آب وهوا بر منطقه حکم فرما می باشد.نیمه شمالی با داشتن ارتفاعات بلندکوه گر دارای تابستانهای ملایم و معتدل و زمستانهای سرد و بارش برف زیاد است.این محدوده درصد کمی از ورقه را در بر دارد.شبکه آبراهه ورقه عمدتا از این ارتفاعات سرچشمه می گیرند.(شکل شماره 4) نیمه جنوبی که قسمت های پست و هموار و بخش های کویری را تشکیل می دهد و بیشترین وسعت ورقه را شامل می شود دارای آب و هوای معتدل در زمستان و گرم و خشک در تابستان است.این ناحیه تحت تاثیر وزش بادهای گوناگون است که تاثیربسزایی در آب وهوای منطقه دارد. راه های ارتباطی ورقه از عمده راه های منطقه جاده آسفالته تهران- مشهد است که از وسط این ورقه عبور می کند.راه آسفالته داورزن –فرومد نیز از راههای عمده منطقه می باشد.راههای شوسه و خاکی زیادی در ورقه وجود دارد که روستاهای اطراف را به مراکز شهری متصل می کند.(شکل شماره 5)     - خلاصه زمین شناسی ورقه داورزن ورقه یکصد هزارم داورزن یکی از شش ورقه چهارگوش جاجرم است که در سال 1382 توسط سازمان زمین شناسی کشور(ج-رادفر،ر-کهنسال) تهیه و منتشر شده است. از دیدگاه زمین شناسی این ورقه در برگیرنده پهنه افیولیتی و ردیفی از سنگهای آتشفشانی – رسوبی ائوسن و بخشهای کواترنز می باشد. پهنه افیولیتی بخشهای کمی از ورقه را در بر دارد که در بخش های شمالی برگه داورزن گسترده می باشد.یطور کلی در ورقه پنج گروه اصلی ا ز واحدهای زمین شناسی گسترده است. الف- مجموعه سنگهای افیولیتی و واحدهای همراه ب- سنگهای اتشفشانی – رسوبی کرتاسه ج- سنگهای آتشفشانی – رسوبی ترشیری د-سنگهای نفوذی ر- سنگهای رسوبی- نئوژن – کواترنر الف- مجموعه سنگهای افیولیتی پهنه افیولیتی این ناحیه شامل واحدهای سنگی هارزبورزیتی –دونیتی-سرپانتینیتی است. واحدهای هارزبورژیتی- این واحد دربخش  هایی از مجموعه افیولیتی رخ نموده و عمدتا به رنگ سیاه با فنوکریسیت های درشت و طلایی پیروکسن دیده می شود. واحد دونیتی-این واحد از گسترش کمی برخوردار است در درون این واحد و مرز این واحد با سنگهای هارزبورژیتی و سرپانتینی رگه ها و عدسی هایی از کانی کرومیت دیده می شود. واحد سرپانتینی- این واحد از گسترش زیادی برخوردار بوده و به رنگ سبز تا سبز روشن قابل رویت است.پیدایش آنها در اثر دگرسانی و احدهای پریدوتینی می باشد.این واحد در محل تکتونیزه و گسله یافت می شود. ب- سنگهای آتشفشانی – رسوبی کرتاسه- این واحد سنگی به عنوان بخش رویی همراه با مجموعه افیولیتی در نظر گرفته می شود.این واحد شامل مجموعه ای از سنگهای ولکانیکی بازالتی به همراه چرت های رادیولاریتی و آهک های پلاژیک و سنگهای ولکانیکی بازالتی است. ج- سنگ  های آتشفشانی-رسوبی ائوسن-این واحد بیشتر ین رخنمون را در ورقه دارامی باشد و شامل واحدهای آندزیتی –تراکی آندزیت –توف آهکی نومولیت دار – واحد برش و توف برشی – واحد کنگلومرایی-واحد مارن- ماسه سنگی است. د-واحدهای سنگی نفوذی- شامل سنگهای داسیتی- رادیوداسیتی که در ارتفاعات کوه گر گسترش دارند. ر- رسوبات نئوژن و کواترنز-این واحد در دامنه جنوبی ارتفاعات و د ربخش باختری و جنوبی ورقه گسترش دارد و همچنین کویر نمک را پدید آورده است. این مجموعه شامل واحدهای زیر است: واحد مارنی میوسن- واحد کنگلومرایی پلیوسن-واحد تخریبی آواری پلیو-کواترنر-واحد مارنی روشن رنگ پلیو-کواترنز-واحد مارنی-ماسه ای پلیو-کواترنز-واحد بازالتی-آندزیتی-بازالتی کواترنز. واحد مخروط افکنه ها و پادگانه ها ی قدیمی و مرتفع کواترنر-واحد مخروط افکنه های جوان و کم ارتفاع واحد آبرفت های جوان –کفه رسی و سیلتی حاوی نمک – کفه ماسه ای –تپه های ماسه ای. 1-      روش کار و حجم عملیات اکتشافی ورقه همانطور که شرح داده شد مطالعه ورقه داورزن در دو مرحله انجام گرفت: مرحله اول: که هدف آن پتانسیل یابی کانسارها و نشان های معدنی قدیمی و جدید بود که انجام و گزارش آن تحت عنوان گزارش زمین شناسی اقتصادی ورقه یکصد هزارم داورزن سال 79 منتشر شده است. مرحله دوم:این مرحله که مکمل مرحله اول است مطالعه و پتانسیل یابی مواد معدنی با استفاده از نقشه های امید بخش معدنی بوده که در پایگاه اطلاعاتی G.I.S تهیه و در اختیار گروه اکتشافی قرار گرفت.جهت تهیه نقشه های امید بخش معدنی در پایگاه اطلاعاتی G.I.S از پنج لایه اطلاعاتی استفاده گردید که هرکدام از این لایه ها ی اطلاعاتی توسط یک گروه اعزامی از بخش های مختلف سازمان تهیه و در اختیار گروه G.I.S قرار گرفتند. اولین لایه اطلاعاتی نقشه زمین شناسی یکصد هزارم داورزن بود که توسط (ج،رادفر-ر،کهنسال)در سال 1382 تهیه گردیده است دومین لایه اطلاعاتی – لایه زمین شناسی اقتصادی بود که در مرحله اول توسط گروه اکتشاف تهیته و گزارش آن منتشر شده است. سومین لایه اطلاعاتی – لایه مطالعات ژئوشیمی ورقه است که توسط شرکت توسعه علوم زمین تهیه و اطلاعات آن در اختیار گروه G.I.S قرار گرفت. چهارمین لایه اطلاعاتی-لایه مطالعات ژئوفیزیک هوایی بود که توسط گروه مربوطه تهیه گردید. پنجممین لایه اطلاعاتی – لایه مطالعات دور سنجی بود که توسط گروه دورسنجی تهیه گردید.کلیه لایه اطلاعاتی به گروه G.I.S تحویل داده شد. تلفی 5 لایه اطلاعاتی ورقه داورزن در گروه ژئومتیکس انجام پذیرفت و نقشه های نواحی امید بخش جهت بازدید صحرایی تحویل گروه اکتشاف گردید.

کلید واژه ها: خراسان جنوبى