اکتشافات ژئوشیمیایی و کانی سنگین د رورقه ۱۰۰۰۰۰ : ۱ اسفندقه

نوع گزارش اکتشافات ژئوشیمیائى یکصدهزار
گروه ژئوشیمی
استان کرمان
نویسنده علی مظفری،فرنوش فرجندی،محسن نجاران
تاریخ انتشار ۲۳ اسفند ۱۳۸۲

خلاصه توضیحات

شناسایی و معرفی مناطق امید بخش معدنی به عنوان یکی از راه کارهای اساسی و شاخص د رحفظ و گسترش توسعه پایدار به شمار می رود .شناسایی و معرفی مناطق امید بخش معدنی به عنوان یکی از راه کارهای اساسی و شاخص د رحفظ و گسترش توسعه پایدار به شمار می رود

توضیحات

  شناسایی و معرفی مناطق امید بخش معدنی به عنوان یکی از راه کارهای اساسی و شاخص د رحفظ و گسترش توسعه پایدار به شمار می رود .شناسایی و معرفی مناطق امید بخش معدنی به عنوان یکی از راه کارهای اساسی و شاخص د رحفظ و گسترش توسعه پایدار به شمار می رود.شناسایی ثروتهای پنهان معدنی این آب و خاک و معرفی این نواحی به مسئولین امر اکتشاف د رجهت استفاده بهینه در راستای ایجاد اشتغال و رفع محرومیت زدایی می تواند به عنوان یکی از زیر بنایی ترین سرمایه گذاری ها درجهت  و گسترش حفظ و آبادانی پهنه ایران زمین به شمار می آید. پیرو تصویب و تهیه ورقه های 100000 : 1 ژئوشیمیایی د رقالب طرح اکتشافات ژئوشیمیایی سرتاسری ایران و ارایه نتایج بدست آمده از آنالیز نمونه های ژئوشیمی و مطالعه نمونه های کانی سنگین به همراه اطلاعات زمین شناسی منطقه و در نهایت تلفیق این 3 داده اکتشافی به عنوان یکی از لایه های اطلاعاتی شاخص و تعیین کننده مناطق امید بخش معدنی برداشت ورقه 100000 : 1 اسفندقه در دستور کار مدیریت وقت اکتشاف قرار گرفت.د رگستره ورقه 100000 : 1 اسفندقه به دلیل تنوع لیتولوژیکی و گسترش رخساره های سنگی گوناگون و نیز فراوانی شکستگیها می توان انتظار کانی زایی در امتدا گسلهای شمال خاوری- جنوب باختر ،خاوری – باختری و بویژه د رنقاط عطف یا تغییر امتداد گسلها را داشت.   کلیات  مقدمه رخنمون سنگهای اولترامافیک در ایالتهای ژئوشیمیایی نوید دهنده نواحی امید بخش در اکتشافات ژئوشیمیایی است.سیستمهای گسلش با راستای شمال باختر و جنوب خاور به طور عمده از نوع گسلهای رو رانده اند.راستای شمال خاور- جنوب باختر دلیل دیگری بر اهمیت این منطقه از دیدگاه کانی زایی است. نتایج حاصل از اکتشافات ژئوشیمیایی ناحیه ای به صورت انتشار محدوده های ناهنجار و انطباق روند این محدوده ها با روند همگانی گسلها و دیگر ساختارهای زمین شناسی و نیز انطباق گسترش عناصر کانسا ساز با واحدهای مختلف سنگی،احتمال حضوور مناطق امید بخش معدنی را قوت می بخشد. گزارش حاضر شرح عملیات اکتشافات ژئوشیمیایی و کانی سنگین د رمقیاس 100000 : 1 ورقه اسفندقه است که همراه با 27 نقشه انتشار عناصر و نقشه های فاکتوری و زون های ناهنجاری سنگین ارایه شده است. جهت پردازش داده ها از نرم افزار Cad map2000,Surfer 7,Photoshop 6,Excel 2000,spss 10  استفاده شده است.تجزیه وتحلیل داده ها و تعبیر وتفسیرنتایج با استفاده از روش های آمار کلاسیک و پیشرفته و...)نیز روشهای محاسباتی صورت گرفته است. موقعیت جغرافیایی ورقه اسفندقه در بخش شمال باختری چهارگوش سبزواران (250000 : 1)  ودر استان کرمان واقع شده است.این ورقه شامل 4 برگه 50000 : 1 است که موقعیت این برگه ها در شکل (1) نشان داده شده است.این منطقه دارای آبادی هایی پراکنده است که مرکزیت آنها دولت آباد است.روستاهای مهم آن عبارتند از :دولت آباد ،حسین آباد-فردوس –آب شور-فتح آباد-تاج باد-محمدآباد-قنات نو. راه های ارتباطی اصلی محدوده عبارتند از: جاده مسیر جیرفت به دولت آباد اسفندقه  به طول 70کیلومتر که 20 کیلومتر آغازین و 10کیلومتر پایانی جاده آسفالته و 30 کیلومتر بقیه خاکی است. جاده خاکی مسیر بافت –چناران د ر باختر ورقه راه ارتباطی منطقه اسفندقه به سوی شمال که پس از گذشتن از هلیل رود به سوی شهرستان را بر ادامه پیدا می کنند و تنها راه اصلی است که بخش شمال و جنوب هلیل رود را به هم متصل می سازد. راه ارتباطی خاکی منطقه اسفندقه به آبادی های جنوب باختر ورقه و آبادی باغ برج  فعالیت های اقتصادی مردم این منطقه کشاورزی ،دامداری،باغداری،داد وستد و معدن کاری است.   آب و هوای منطقه وضعیت آب و هوایی منطقه د رتابستان گرم و خشک و در زمستان سرد و خشک است.میزان میانگین بارندگی سالیانه آن 100-50 میلی متر و میانگین سالیانه دمای هوا25-15 درجه سانتیگراد است.مرتفع ترین نقطه محدوده کوه برج با ارتفاع حدود 2800 متر از سطح دریا د رجنوب باختر ورقه قرار دارد. زمین شناسی عمومی چینه شناسی منطقه منطقه اسفندقه قسمتی از زون زمین شناسی – ساختمانی سنندج – سیرجان است که زون مربوط به موازات روراندگی زاگرس از سنندج د رشمامل باختر تا باختر گسل سبزواران در نزدیکی شهرستان جیرفت ادامه پیدا می کند.این زون فعال ترین زون ساختمانی ایران به شمار می رود. سنگ های دگرگونی مجموعه شیستی PzJ1sch  با سن احتمالی پالئوزوئیک – ژوراسیک پایینی . الف- مجموعه شیست های منطقه در برگیرنده ب- سنگهای دگرگونی واحد SR مجموعه سنگ های این واحد شامل: سرپانتینیت و سرپانتین شیست است که از دگرگونی سنگهای اولترا بازیک دونیت و هارزبورژیت حاصل شده اند.این واحد در زیر مجموعه شیستی PzJ1sch  منطقه قرار گرفته است و ستبرای آن در منطقه باغ برج حدود 290 متر است. ج-سنگ های دگرگونی واحد PzJ1sch  مجموعه سنگهای این واحد شامل :فیلیت،ماسه سنگ های دگرگونه،جریانهای گدازه ای،دولومیت و دیاباز هستند که در شمال ممنطقه کوههای باغ برج و مسیر رودخانه سرکز گسترده شده اند.ستبرای این واحد در مسیر رودخانه سرگز به 200 متر می رسد. د- مجموعه سنگ های واحد ورلیت(We) ورلیت ها در زیر شیستهای PzJ1sch  منطقه قرار گرفته و سرپانتینیتی شده اند. ه- واحد سنگی دگرگونه متشکل از گنیس(ارتوگنایس) و آمفیبولیت و- سنگ های دگرگونه از نوع گنیس(gn) ز- ورلیتهای سرپانتیتی شده ح- گابرومتاگابرو(gb.mgb) ط- متاپلاژیوگرانیت(m.pg)     ژوراسیک ولکانیک های ژوراسیک پایینی(Jv) این ولکانیک ها شامل توفهای اسپیلیتی ،جریانهای گدازه های اسپیلیتی بازالتی و پیروکسن آندزیت بازالت است کهن ترین واحد این مجموعه یک سری اسپلیت (SP) است که نمونه بارز آنهارا در مسیر رودخانه سرگز می توان گواه نمود که د راین نمونه حاوی 600 متر ستبرا دارند .وجود دایکهای کراتوفیری (Ke) در اسپلیتها(SP) نشان دهنده این موضوع است که جوانتر از آنهایند و این مورد در ارتباط با ولکانیکهای ژوراسیک نیز صادق است خروجی های ریولیتی و ریوداسیتی (rd) در اخل مجموعه ولکانیکهای ژوراسیک دیده می شوند که درجنوب باختری نقشه بخشهایی دگر سان شده را پدید می آورند. در قسمتهای بالایی واحد (Jbtv)  کمپلکس از بازالت ،گدازه ها ی اسپیلتی بازالتیفآندزیت بازالتی،توفهای اسپیلیتی و پیروکسن دیاباز جای گرفته اند. جایگاه چرت رادیو لردار(Jr) که منگنز دار می باشد درست در بالای سازند Jv است که د رمنطقه 5-3 متر ستبرا دارد. مجموعه ولکانیکهای (Jvs)  و فلیش توربیدیت(Jfm-U) با سن ژوراسیک میانی زیرین کرتاسه الفک سنگ آهک اربیتولین دار کرتاسه پایینی (K1l) : سنگ آهک نامبرده با یک دگر شیبی بر روی سنگ آهک کالپیونلادار (JK1) می نشیند .این واحد سنگ آهک بیشترین ضخامت را در کوه قرقوتوئیه دارد(300 متر) ب- واحدهای بخش تحتانی مجموعه افیولیتی کرتاسه بالایی(Kvl ul) این بخش د ربرگیرنده :ریولیت پیروکلاستیک ،آندزیت بازالت ،الیوین بازالت ،توف ریولیتی،توف جریانی،لاپیلی توف،تراکی آندزیت ،پیروکسن آندزیت،چرت،سنگ آهک و دایک های تزریق شده است .در سازند نامبرده دو نوع آهک مشاهده می شود. 1-ب- سنگ آهک پلاژیک (Kpl ul) به سن سنومانین –تورونین این سنگ آهک به صورت نوار همزمان با ولکانیها و در تناوب با آنها نیز تشکیل شده است.ستبرای این باندها د رمنطقه 10-3 متر است. ماکروفسیلها ی دو کفه ای اینوسراموس ،آمونیت و میکروفسیلهای زیر درآن یافت می شوند. 2-ب- سنگ آهک بنتیک(Klul) این سنگ آهک به صورت یک واحد پیوسته و دنباله دار همچنین به صورت درون لایه در درون ولکانیکهای الیوین تولئیتیک بازالت (Kbv ul) جای دارد که بر روی مجموعه (Kvl ul) به صورت رانده شده قرار گرفته اند.سنگ آهک رودسیت دار و رودیستها از نوع هیپوریت هستند.با دازایی حدود 25 سانتیمتر. سنگ آهک ضخیم لایه توده ای (cm 70 تا cm200) ،گلوکونیک و ریفال متبلور و از نوع اسپاری هستند و در حدود شمال خاوری آبادی قرقوئیه جای گرفته اند(حدود 8 کیلومتری شمال خاور آبادی قرقوئیه )ستبرا د رمنطقه حدود 50 متر است. ج- واحدهای مربوط به بخش فوقانی مجموعه افیولیتی کرتاسه فوقانی(Kpvu2) این واحدها در برگیرنده :کریستال توف ریولیتی،ماسه سنگ از نوع لیتیک آرکوز،آندزیت بازالت اسپیلیتی می باشند. 1-ج – واحد (Kpvu2) این واحد در قسمتهای پایین مجموعه جای گرفته است وشامل :کریستال لیتیک توف ریولیتی ،چرت ،گدازه و توف ریولیتی ،پیروکسن آندزیت و کوارتز تراکی آندزیت است. 2-ج- واحد (Ku2 py)   این واحد بر روی واحد (Kpvu2) قرار گرفته و بیشتر از سنگ های ریولیت پیروکلاستیک تشکیل شده است و در برگیرنده :سنگ های ریولیت ،پیروکلاستیک،لیتیک کریستال توف و لیتیک توفهای غنی از اپیدوت و اسپلیتی است که د رمنطقه به رنگ سبز زیتونی دیده می شوند. 3-ج- ماسه سنگ های از نوع لیتیک آرکوز(ss) این ماسه سنگ ها در 5 کیلومتری خاور آبادی قلعه ریکی د رکناره رودخانه رامون در شمال خاور نقشه گسترش دارند. 4-ج- واحد سنگ آهک پلاژیک (Kplu2) با سن کامپانین- مائیس تریشتین این واحد سنگ آهکی به صورت نواری با لایه های متوسط cm 20 ضخامت در درون ولکانیکهای (Kvbu2) در حاشیه رودخانه رامون در شمال خاوری نقشه و نزدیک به آبادی سرتنگ (حدود 500 متری شمال آبادی) جای گرفته اند و حدود 3-1 متر ستبرا دارند. 5-ج- واحد کالردملانژ(cm) با سن کرتاسه زبرین از سرپانتینیت،اسپیلیت،پیروکسن آندزیت بازالت،دیاباز،آمفیبولیت و آهک متبلور تشکیل شده است. سنوزوئیک الف- واحدهای پالئوژن 1-الف-  واحدهای باسن ائوسن پیشروی دریای ائوسن د رناحیه مورد مطالعه از ائوسن میانی آغاز می شود. 1-2-1-الف- کهن ترین واحد سنگی مربوط به ائوسن میانی راکنگلومرا ی قاعده ای پیشروی ائوسن میانی(Ecm)  تشکیل می دهد که توسط مارن و سنگ آهک های فسیل دار به سن لوتسین پوشیده می شود.این کنگلومرا دارای رنگ قرمز،پلی ژنیک،دارای گرد شدگی خوب و سخت شدگی متوسط تا ضعیف و اندازه قطعات آن در حدود cm 20 است و ستبرای آن (60-2 متر) می باشد. 2-1-الف- سنگ آهک نومولیت دار به سن ائوسن میانی(Enl m) بر روی کنگلومرای قاعده ائوسن میانی (Ecm)  جای گرفته است که این مسئله در کنار آبادی قلعه ریگی د رحاشیه رامون بخوبی دیده می شود وستبرای آن در این ناحیه به (7-3 متر) می رسد. 3-1-الف- واحد Ems m-u سن ائوسن میانی –زبرین این واحد دارای ترکیب مارن با درون لایه های ماسه سنگ آهکی و میکروکنگلومرایی و سنگ های ولکانوکلاستیک است.در برخی از جاها در این واحد مارنها ژیپس دار می باشند(gm) که این ژیپس دار در حدود 3 کیلومتری دو راهی پیام آباد به قرقوتوئیه با ستبرای حدود 70-30 متر مشاهده می شوند. 4-1-الف-واحد سنگی Emsl –u با سن ائوسن میانی – فوقانی این واحد شامل :ماسه سنگ آهکی زردرنگ و خاکستری و مارن است که در بخش بالایی سازند مربوط به ائوسن جای گرفته است و دارای فسیلهای گاستروپود و خارپوست نیز هست.ستبرای این واحد در منطقه آبادی ده داوودی به 7 متر می رسد. ب- واحدهای با سن الیگومیوسن این سنگ نهشته ها در منطقه از دو بخش پدید آمده اند: 1-ب- واحد OMm با جنس مارن زرد که در قسمت های پایین جای گرفته و ستبرای آن از حدود (5-50 متر)درمنطقه می رسد.   2-ب- واحد OM1 باجنس سنگ آهکی ریفی فسیل دار به صورت محلی همراه مارن در قسمتهای پایین. این واحد از نظر سنی معادل با سازند قم است.ستبرای واحد هاOMm,OM1 در مسیر ورود به جاده سرگز بترتیب به 15 مترو 50 متر می رسد. ج- واحد نئوژن و کواترنر 1-ج – واحد پلیوسن کواترنرPLQc جنس این واحد کنگلومرا با جور شدگی و استحکام ضیف است.این واحد به طور پراکنده در بعضی نقاط مشاهده می شود. 2-ج-واحد Qt1  با سن کواترنر این واحد از پادگانه ها و رسوبات آبرفتی قدیمی،کنگلومرای مربوط به مخروط افکنه های قدیمی پدید آمده است که دارای خاستگاه سیلابی است و ترکیب تشکیل دهنده عناصر قلوه ای ،شنی و گاه ماسه ای بدون سیمان و بسیار کم سیمان و به صورت ناپیوسته بوده و سطح توپوگرافی بلندتر را اشغال کرده است. 3-ج- واحد Qcf با سن کواترنر این واحد از مخروط افکنه ها ی قدیمی با حدود سنی معادل Qt1  تشکیل شده است. 4-ج- واحد Qt2  با سن کواترنر این رسوبات شامل: High level ,old piedmont fan and valley terrace depsites. 5-ج- واحد Qt2   با سن کواترنر این رسوبات شامل :   Piedmont fan and valley terrace deposits.  Low level,young 6-ج- واحد Qcf این واحد شامل پهنه های رسی،سیلتی است که یشتر آبادی ها بر روی آنها بنا شده اند و کشاورزی نیز بر روی آنها انجام گرفته است. 7-ج- واحد Qal این واحد شامل آبرفت موجود در رودخانه های اصلی و آبراهه ها است. 2-2-1-سنگ های دگرگونه شامل : سنگ های دگرگونی واحد PzJlsch? ، سنگ های دگرگونی واحد sr، واحد PzJlsch? ،واحد gn,am ،واحد آمفیبولیت (am) ،واحد گنایس(gn)،واحد ورلیت(We) ،واحدهای گابرو(gb) و متاگابرو(mgb)،واحد متاپلاژیو گرانیت(mpg)     دگرگونی هیدروترمال سنگ های دگرگونی هیدروترمال د رمنطقه بیشتر ناشی از دگرگونی مجاورتی می باشند.نمونه هایی از آن در منطقه عبارتند از : الف- دگرسانی های هیدروترمال  برروی واحد اندزیت (a.v) در دگرسانی زون واقع در5 کیلومتری خاور قرقوتوئیه از نوع پروپیلیتی –آرژیلی و سیلیسی است. ب- پیدایش رگه های آزبست در سرپانتینیت های واحد (sr) ،پیدایش رگه های سیلیسی د رداخل سنگ ها و پیدایش گارنت سبز رنگ یوواروویت در رگه های موجود در گسله های کوچک موجود در سنگ های سرپانتینیت کروم دار واحد (sr) ،وجود منیزیت د رگوشه جنوب باختری نقشه در کمپلکس شیست منطقه PzJl sch  ، وجود رگه های الک شیست در گسله های موجود در کمپلکس شیست واحد PzJl sch  سنگ های دگرگونی دینامیکی این نوع دگرگونی که با میلونیتی شدن همراه است و در 4 کیلومتری جنوب باختر آبادی کل زنگو منطقه ای با این دگرگونی دیده می شود که به عنوان منطقه sheared zone مشخص شده است.این رخداد  بر روی واحد (Jv) د رمنطقه موثر بود هاست.همچنین در پیرامون گرانودیوریت جنوب سولوئیه ،بویژه در قسمت 3-2 کیلومتری خاوری آن ،بر روی واحد (Jfm-u) ان دگرگونی کاتاکلاستیک دیده می شود که نتیجه عمل فشار ناشی از نفوذ گرانودیوریت در منطقه است. ماسه سنگ های ژوراسیک تحت تاثیر گسلها به یک کاتاکلاستیک تبدیل شده اند.خاستگاه محلولهای هیدروترمال نیز گرانودیوریت نفوذی با سن جوانتر از ژوراسیک در این سازند است. 2-2-1 – توده های آذرین الف- توده های آذرین درونی 1-الف- گرانیت مونزونیت(g-m) این سنگ ها د رمنطقه با قطع سازند ژوراسیک (Jfm-u) از آنها جوانتر است و در 5/5 کیلومتری باختر ابادی سرگز دیده می شوند. 2-الف- گرانودیوریت (gd) نفوذیهای گرانودیوریتی در سازند ژوراسیک منطقه بیرون زدگی دارند،از نظر سنی جوانتر از ژوراسیک های منطقه هستند که در دو سری رودخانه سرگز و جنوب آبادی سولوئیه دیده می شوند. 3-الف-گرانیتوئید-گرانودیوریت(g-gd) این سنگ ها در سازند کرتاسه منطقه بیرون زدگی دارند و جوانتر از آنهایند ،در 9 کیلومتری شمال ابادی حسین آبادی دیده می شوند که کنگلومرای پایه ائوسن میانی(Ecm) بر روی آن گذاشته شده است. 4-الف- گرانیت گرانوفیر(gp) این سنگ ها در شمار نفوذیهای شمال خاور ورقه هستند. 5-الف-گابرو(gd2) گابرو ها در باختر کوههای الیگومیوسن منطقه برونزد دارند.گابروها دارای بافت گرانولار است. 6-الف-میکروالیوین گابرو(gd1)

کلید واژه ها: کرمان