طرح اکتشاف مواد معدنی با استفاده از داده های ماهواه ای و ژئوفیزیک هوائی بررسیهای دورسنجی در محدوده ورقه ۱:۱۰۰۰۰۰ باشتین

نوع گزارش شناسایى پتانسیل معدنى
گروه دورسنجی
استان خراسان رضوى
نویسنده وحید فتوحی
تاریخ انتشار ۲۳ بهمن ۱۳۷۷

خلاصه توضیحات

ورقه 1:100000 باشتین در محدوده بین 57 تا 30 و ْ57 طول خاوری و 36 تا 30 و 36ْ عرض شمالی و در غرب شهرستان سبزوار قرار گرفته است. راههای دسترسی به منطقه جاده شاهرود – سبزوار در جنوب و راه آهن تهران – مشهد در شمال ناحیه می باشد.

توضیحات

سیما شناسی ورقه 1:100000 باشتین در محدوده بین 57 تا 30 و ْ57 طول خاوری و 36 تا 30 و 36ْ عرض شمالی و در غرب شهرستان سبزوار قرار گرفته است. راههای دسترسی به منطقه جاده شاهرود – سبزوار در جنوب و راه آهن تهران – مشهد در شمال ناحیه می باشد. این ورقه دارای دو چهره متمایز ریختی است. بخش شمالی کوهستانی است با بلندای بیش از 2858 متر و بخش جنوبی ورقه را دشت آبرفتی نسبتاً همواری تشکیل می دهد. رودخانه کال شور با روند تقریبی شرقی – غربی محدوده وسیعی از این بخش را (بخش جنوبی) با رسوبات رسی – نمکی می پوشاند. به طور کلی توزیع جمعیت در ناحیه محدود بوده و اکثر روستاها در اطراف جاده شاهرود – سبزوار متمرکز می باشند. از نظر آب و هوایی این ناحیه به طور کلی گرم و خشک بوده و دارای نزولات جوی نسبتاً کمی است . سیستم تامین آب و آبیاری در بخش جنوبی بر اساس قنات و حفر چاه می باشد. و در بخش کوهستانی آب مورد نیاز از طریق چشمه ها تامین می گردد.     زمین شناسی بر اساس نقشه زمین شناسی 1:250000 سبزوار، قدیمی ترین رخنمون های این منطقه را مارن و سنگ آهک آرژیلی سازند دلیچای تشکیل می دهد. برونزد غالب در این ورقه مجموعه آمیزه رنگین با سن کرتاسه بالایی است که بیشتر شامل سرپانتینیت همراه با گدازه های زیر دریایی و آهک پلاژیک، هارزبورژیت و دونیت سرپانتینیزه، مجموعه ای از اسپیلیت ، دیاباز و گابرو می باشد. سنگهای رسوبی، آتشفشانی و آتشفشانی رسوبی ائوسن میانی – بالایی با کنتاکت گسله بر روی این مجموعه قرار گرفته است. گنبدهای داسیتی بعد از ائوسن سنگهای افیولیتی را قطع کرده است. بر روی این واحد ها، کنگلومرا و مارن های نئوژن قرار گرفته است. رسوبات آبرفتی کواترنر شامل مخروط افکنه ها و پادگانه های آبرفتی قدیم و جوان و کفه های رسی کم و بیش گچ دار جوان ترین واحد در این منطقه می باشد.   بررسیهای دورسنجی در این بررسی از داده های رقومی سنجنده     TMماهواره لندست به شماره گذر 161 و ردیف 35 مربوط به سال 1987 در اندازه 1497 پیکسل در 1849 خط استفاده شده است. این داده ها پس از قرائت و انجام تصحیحات اتمسفری بر اساس نقشه های 1:50000 توپوگرافی تصحیح هندسی شده و  در قالب شبکه UTM قرار داده شده اند. در این عملیات سعی شده با انتخاب یکنواخت و توزیع مناسب نقاط کنترل زمینی و به کارگیری دقت کافی در تعیین نقاط مشابه بر روی تصویر و انتخاب روش های آماری مناسب برای تطبیق آنها، تصحیحات هندسی بهتری برای داده ها انجام شود. در مرحله بعد با انجام عملیات آشکارسازی (Image Enhancement) یعنی بالا بردن کیفیت تصویر و قابل درک تر کردن آن،  مشابهت های طیفی، هندسی و بافتی را بارزتر کرده  تا به نحوی تفکیک پدیده ها آسانتر شود. در این بررسی از روش های آشکارسازی خطی (Linear) و ریشه دوم (Root) برای باندهای مختلف در چندین مرحله استفاده شده است.   تصویر 1، بیانگر هیستوگرام درجات روشنائی باند 2و 4و 7 پس از افزایش کنتراست خطی (Linear) است. تصویر 2، هیستوگرام درجات روشنائی باند 1و 3و 5 را با آشکار سازی ریشه دوم (Root) نمایش می دهد. تصاویر 3، 4 و 5 نمایانگر تصاویر سیاه و سفید باندهای 5و 3و 1 پس از به کار گیری افزایش کنتراست خطی (Linear) دیده می شود.           تصاویر رنگی مجازی مختلفی با ترکیبهایی از سه باند مختلف و استفاده از سه فیلتر قرمز و سبز و آبی ایجاد گردید که در آنها واحدهای سنگی گوناگون با رنگهای ویژه ای آشکار شدند. تصویر 6، بیانگر تصویر رنگی مجازی حاصل از باندهای 5 و 3 و 1 با فیلترهای قرمز و سبز و آبی پس از افزایش کنتراست خطی است. تصویر 7، بیانگر تصویر رنگی مجازی باندهای 7و 4و 2 پس از افزایش کنتراست خطی (Linear) است. با استفاده از این تصاویر و شناخت بازتاب طیفی، توپوگرافی، شکل آبراهه، رنگ و موقعیت رخنمون های سنگی مختلف، واحد های مختلف و گسترش آنها تا حدی برای کنترل زمینی مقدماتی مشخص شدند.    با انجام یک هفته کنترل زمینی و نمونه برداری، عملیات پردازشی تکمیلی با توجه به نتایج به دست آمده انجام شد و با تلفیق آشکارسازی خطی و ریشه دوم، تصاویر واضح تری برای جداسازی واحد های سنگی ایجاد گردید. با استفاده از تصویر رنگی مجازی حاصل از باند های 5و 3و 1 و همچنین 7و 4و 2 واحد های سنگی مختلف تشخیص داده شدند. در تصویر8، واحد های سنگی گوناگون با 39 لایه گرافیکی مختلف نشان داده شده اند.          گسترش واحد های سنگی آتشفشانی و آتشفشانی رسوبی کرتاسه در تصویر 9 با رنگهای مختلف نمایش داده شده است. با توجه به محدوده درجات روشنائی سنگهای اولترابازیک که در جدول شماره 1 و 2 مشخص می باشند روش آشکارسازی ویژه ای برای بارز کردن گسترش سنگهای اولترابازیک در منطقه به کار برده شد که در تصویر شماره 10 نشان داده شده است. بیرون زدگی سنگهای نفوذی با ترکیب گابرو در تصویر 11 با لایه گرافیکی سبز رنگ نشان داده شده است. و گسترش سنگهای آتشفشانی و آتشفشانی – رسوبی مربوط به ائوسن را با رنگهای مختلف می توان در تصویر 12 مشاهده نمود. جداول شماره 3 و 4 ، محدوده درجات روشنائی گنبدهای داسیتی پلیوسن – کواترنر را پس از افزایش کنتراست خطی (Linear) نشان می دهد. با توجه به این آشکارسازی، این گنبدها  به رنگ آبی و قرمز کمرنگ مشاهده می شوند که با لایه گرافیکی آبی در تصویر 13، نشان داده شده است. گسترش واحد های رسوبی (بیشتر کنگلومرا) پلیوسن با توجه به تغییر جنس با لایه های گرافیکی مختلف در تصویر 14 نشان داده شده است.          با استفاده از قابلیت های داده های ماهواره ای و به کارگیری روش های مختلف بارزسازی، محدوده های دارای تمرکز کرومیت با دو درجه احتمال مشخص گردید که در تصویر 15، با دو لایه گرافیکی آبی و قرمز مشاهده می شوند.   برای بارزسازی نواحی دگرسان شده با استفاده از ویژگی های بازتابی اکسید آهن و کانیهای رسی تصاویر رنگی مجازی مختلفی ساخته شد که در نواحی دگرسانی را مشخص می نماید، در تصویر 16 این نواحی با گرافیک سبز رنگ نشان داده شده اند. تصویر 17 تصویر زوم شده بخش شمالغربی منطقه است که محدوده مناطق دگرسان را نشان می دهد و تصویر 18 بیانگر مناطق دگرسانی گرمابی شمال شرقی منطقه می باشد.          خطواره های منطقه با استفاده از روش فیلترینگ، ترسیم شدند که با لایه وکتوری به رنگ قرمز در تصویر 19 آورده شده اند

کلید واژه ها: خراسان رضوى