برنامه عملیات اکتشاف ناحیه تکاب

نوع گزارش سایر
گروه سایر
استان آذربایجان غربى
نویسنده رالف راشتن
تاریخ انتشار ۲۳ شهریور ۱۳۷۶

خلاصه توضیحات

مینورکو جهت اکتشاف از مفیدترین منابع اطلاعاتی موجود از قبیل زمین شناسی، ژئوفیزیک، ژئوشیمی، تصاویر ماهواره ای، توپوگرافی، و داده های رقومی مربوط برای تفسیر ساخت و تفکیک پارامترهای مهم اکتشاف استفاده می نماید.

توضیحات

برنامه کار روش اکتشاف مینورکو جهت اکتشاف از مفیدترین منابع اطلاعاتی موجود از قبیل زمین شناسی، ژئوفیزیک، ژئوشیمی، تصاویر ماهواره ای، توپوگرافی، و داده های رقومی مربوط برای تفسیر ساخت و تفکیک پارامترهای مهم اکتشاف استفاده می نماید. مراحل بعدی برنامه به افزایش، اصلاح و تعیین پارامترهای جدید برای تشخیص معیارهای منحصر به فرد کانی سازی مورد نظر کمک می کنند. کانسارهای مورد نظری که چنین معیارهایی را دارا باشند به طور معمول با حفر گمانه، و گاه با حفر ترانشه، گودبرداری یا تونل مورد تائید قرار می گیرند. تکنیک های ارزیابی در مقیاس منطقه ای شامل پردازش داده های ماهواره ای (Landsat و Spot)، گردآوری و تلفیق اطلاعات قبلی آثار معدنی شناخته شده، نقشه های زمین شناسی قبلی، نمونه برداری ژئوشیمیایی ناحیه ای (مانند BLEG یا نمونه برداری از رسوبات آبراهه ها)، تفسیر داده های ژئوفیزیکی ناحیه ای (مانند مغناطیس هوایی در صورت امکان) و تجزیه اطلاعات ساختمانی ناحیه ای می باشند. روشهای اکتشاف در مقیاس محلی یا معدنی شامل تهیه نقشه زمین شناسی تفصیلی، نمونه برداری ژئوشیمیایی و کارهای ژئوفیزیکی، گودبرداری و حفر ترانشه و در نهایت حفاری می باشند. مرحله اول: غربال منطقه ای طی مرحله اول برنامه اکتشاف تکاب لازم خواهد بود که وسعت محدوده های اکتشاف به سرعت کاهش یابند، اگر وسعت منطقه می بایست در شش ماه به میزان 50 درصد تقلیل یابد. مینورکو به منظور رسیدن به این هدف از تعدادی از روشهای سعی و خطا در اولین گام اکتشاف استفاده خواهد نمود که مخصوص تفسیر سریع در منطقه ای وسیع می باشند و این روشها شامل تفسیر تصاویر ماهواره ای Landsat Tm و SPOT ، پردازش و تفسیر کلیه داده های منطقه ای و تفصیلی ژئوفیزیکی موجود و نمونه برداری منطقه ای ژئوشیمیایی مانند BLEG و تلفیق با نتایج بدست آمده از پردازشهای آماری می باشد. این روشها در فصل بعد با جزئیات بیشتری توضیح داده می شوند. مرحله اول اکتشاف و کاهش وسعت منطقه به 50% ظرف 6 ماه پس از تاریخ ارائه این گزارش (اواسط دسامبر 1997، اواخر آذر 1376) انجام خواهد گردید. اولین بخش از کاهش وسعت منطقه در ژوئن 1998 (خرداد – تیر1377) صورت خواهد گرفت. اگر در بخشهای مقدماتی مرحله اول پیشنهاد برداشت مغناطیس هوایی جدید بر مبنای داده های موجود صورت گیرد، لیکن کاهش 50 درصدی محدوده در ظرف 6 ماه الزامی باشد، یا قرارداد در این مدت به تصویب و توافق نرسد، برنامه اکتشافی با محدودیتهای بیشتری اجرا خواهد شد. اولین بخش از چنین برنامه ای متشکل از اقدام سریع نسبت به غربال منطقه اکتشاف بدون بهره گیری از داده های جدید ژئوفیزیکی خواهد بود. بدین ترتیب بهترین آنومالیهای ژئوشیمیایی و مناطق امید بخش زمین شناسی مشخص شده و کارهای اکتشافی آنها پس از کاهش وسعت اولیه پیگیری خواهد شد. مرحله دوم: پیگیری مرحله دوم کار شامل یک سری برنامه های تفصیلی است که روی بهترین مناطق مشخص شده در غربال مرحله اول متمرکز شده و شامل بدست آوردن شاخصهای ژئوفیزیکی در کانی سازی های شناخته شده تیپیک منطقه خواهد بود، در صورتیکه این شاخص ها در مرحله اول بدست نیامده باشند. هدف این کار تعیین تیپ، ابعاد و عیار احتمالی ذخیره کانی سازیهای موجود در آنومالیها و منشاء احتمالی آنها یا ارتباط ساختمانی آنها با سنگهای منشاء و ساختارهای منطقه ای می باشد. کشف نواحی اطراف آنومالیها برای کانی سازیهای پنهان از اهداف آتی برنامه خواهد بود. روشهای بکار گرفته شده شامل ژئوشیمی تفصیلی، نمونه برداری از خاک، تهیه نقشه آلتراسیون و زمین شناسی و انواع روشهای ژئوفیزیکی مناسب می باشد. پیش بینی می شود که مرحله دوم بلافاصله پس از تقلیل 50درصد منطقه اکتشاف در جولای 1998 (مرداد 1377) شروع شود. مرحله سوم: اکتشاف تفصیلی هدف سومین مرحله اکتشاف، مشخص نمودن مناطق مورد نظر برای حفاری از کانی سازیهای مطالعه شده در مرحله دوم خواهد بود. تهیه نقشه زمین شناسی و نمونه برداری تفصیلی با برخی یا تمام فعالیتهای زیر: تهیه نقشه برداریهای ژئوفیزیکی، نمونه برداری از خاک، مطالعات اولیه محیط زیست و تهیه نقشه توپوگرافی در مقیاس معدنی انجام خواهد گرفت. زمان لازم برای کارهای تفصیلی جهت ارزیابی کانی سازیهای یافت شده و در مرحله اول و دوم و تعیین مناطق مورد نظر برای حفاری یکسال پیش بینی می شود. مرحله چهارم: حفاری تائیدی و ارزیابی ذخیره در صورتیکه نتایج مرحله سوم به اندازه کافی دلگرم کننده باشند، برنامه مقدماتی حفاری طراحی شده و در مناطق امید بخش، اجرا خواهد شد. اگر کانی سازی قطع شده در حفاری قابل توجه باشد، نمونه های گرفته شده از مغزه های حفاری جهت آزمایشات مقدماتی متالوژی و ارزیابی ذخیره استفاده خواهند شد. حفاری لازم برای بدست آوردن یک تخمین واقع بینانه اولیه از ابعاد و عیار کانی سازیهای کشف شده طی این مطالعات، تقریباً ظرف 2 سال تکمیل خواهد شد. زمان بندی برنامه کار همانگونه که در مقدمه اشاره شد دقت زمان بندی پیش بینی شده برنامه کاری با زمان کاهش می یابد زیرا برنامه با احتساب کشفیات جدید یا بدلیل تغییرات اساسی در منطق و تعبیر اکتشاف تغییر خواهد نمود. بنابراین جدول پیوست گزارش تنها یک راهنمای تقریبی برای زمان پیشنهادی اجرای برنامه بوده و اگر مراحل یک و دو برای کسب داده های اضافی ژئوفیزیکی افزایش یابند، لزوماً اصلاح خواهد شد. بسته به موفقیت برنامه، برای مثال اگر بیش از یک محل اکتشافی با اولویت زیاد تعیین شود، بعضی از مراحل را می توان همجوار در قسمتهای مختلف منطقه اکتشاف اجرا کرد. جدول 2 زمان بندی متداول یک پروژه اکتشاف تا توسعه را از مرحله اولیه اکتشاف، مطالعات فنی اقتصادی، ارزیابی اقتصادی تا آماده سازی معدن را نشان می دهد. برنامه پس از ارائه این گزارش در اواسط دسامبر 1997 (اواخر آذرماه 1376) شروع خواهد شد. همزمان شرایط جوی اجازه دهد، سه گروه زمین شناسی و دستیارانشان برای تکمیل غربال ژئوشیمیایی منطقه ای به تکاب اعزام خواهند شد. باقی موارد کار مانند پردازش و تفسیر داده های منطقه ای و تفصیلی ژئوفیزیکی موجود و پردازش Landsat (که در حال حاضر در حال انجام است) الزاماً بر مبنای کارهای دفتری همزمان با کار نمونه برداری توسط مشاوران مینورکو انجام خواهند شد. در طول زمان نتایج کارهای دفتری در طرح اکتشاف حاضر مورد استفاده قرار خواهند گرفت. گزارشها گزارشهای مینورکو به وزارتخانه عبارت خواهد بود از جزئیات کارهای انجام شده، نتایج بدست آمده و مخارج آن که در سالروز این گزارش به وزارتخانه ارائه خواهد شد. تخمین مخارج برای تکمیل غربال مرحله اول 90000 دلار در نظر گرفته شده است و قسمت اعظم این هزینه صرف آنالیز نمونه ها می شود. در صورتیکه موافقتهای قانونی در حین اجرای مرحله اول شکل گیرد انتظار می رود که مخارج مراحل 4-2 به 2 تا 4 میلیون دلار برسد. مرحله اول : روشهای اکتشاف برای غربال منطقه ای در بخش اول برنامه ضروری است که وسعت زیادی از مناطق پیجویی هر چه سریعتر تقلیل یابند. مینورکو برای دستیابی به این هدف از روشهای اکتشافی طراحی شده برای تفسیر سریع و پوشش مناطق گسترده استفاده خواهد کرد. جزئیات این روشها در زیر شرح داده شده است. گرد آوری و تلفیق داده ها اطلاعات موجود بدست آمده از کارهای قبلی و در حال انجام در منطقه، به برنامه کامپیوتری، سیستم اطلاعات جغرافیایی – Geographical Information System مینورکو داده خواهند شد. در این برنامه (GIS) از داده های ساختمانی بدست آمده از Landsat و SPOT و نقشه های سطحی و لیتواستراتیگرافی منطقه ای، نتایج آنالیز طلا و سایر عناصر در نمونه برداری BLEG و رسوبات آبراهه ها و اطلاعات ژئوفیزیکی استفاده خواهد شد. این اطلاعات به روشی تلفیق خواهند شد که بتوانند با استفاده از انطباق انواع مختلف داده ها نقاط اکتشافی را تعیین نمایند. منابع اطلاعاتی خاصی که مورد بررسی قرار خواهند گرفت عبارتند از: داده های ژئوفیزیکی منطقه ای و تفصیلی سازمان انرژی اتمی و سازمان زمین شناسی ایران در صورت دسترسی. داده های ژئوشیمیایی در مقیاس ناحیه ای و معدنی سازمان زمین شناسی ایران (مثلاً نمونه برداری زیر 80 مش) در صورت دسترسی. تفسیر تصاویر ماهواره ای Landsat TM  و SPOT تصاویر Landsat TM  در سال 1995 در بررسیهای دفتری زمین شناسی کانسارهای زرشوران و انگوران مشاور پردازش تصاویر ماهواه ای مینورکو (IMAGIS) تصاویر ماهواره ای از ناحیه تکاب در مقیاسهای مختلفی تهیه نمود که در تهیه آن از تکنیکهای مختلف پردازش برای نشان دادن ساختمانهای لیتولوژی، آلتراسیون و کانی سازیهای مهم و قابل توجه استفاده نموده است. تصاویر  پردازش شده کامپیوتری برای پیدا کردن آنومالی کانیهای رسی و نمونه های آهندار که می توانند نشاندهنده آلتراسیون هیدروترمال همراه کانی سازی باشند، مورد استفاده قرار می گیرد. چون فقط قسمتی از منطقه اکتشاف تحت پوشش تصاویر ماهواره ای می باشد، این مطالعه به نواحی شمالی کشیده خواهد شد تا تمام 30 بلوک اکتشافی را پوشش داده و کل منطقه مجدداً مورد تفسیر قرار گیرد. بهبود کامپیوتری تصاویر به کمک روشی بنام آنالیز عناصر اصلی "Crosta Principal Components Analysis " صورت می گیرد که شرح آن در ضمیمه یک انتهای این گزارش آمده است. ضمیمه یک همچنین شامل مثالهایی از مدلهای پردازش شده مینورکو می باشد که از پروژه های مختلف در اروپا و خاورمیانه گرفته شده است. کلیه مناطق دارای پتانسیل جالب از نظر آلتراسیون یا ساختمان، توسط پردازش کامپیوتری مشخص گشته و با نمونه برداری BLEG و یا نمونه برداری از آبراهه ها و تلفیق با روشهای ژئوفیزیکی و در صورت اقتضا، دیگر روشهای اکتشافی و نمونه برداری پیگیری بیشتری خواهند شد. تصاویر SPOT پردازش و تفسیر تصاویر ماهواه ای حداکثر، محدود به تعیین نقاط اطلاعاتی – Pixel – داده های ماهواره ای Landsat TM است. تصاویر ماهواره ای SPOT شفافیت بیشتری (تقریباً 6 متر در هر نقطه اطلاعاتی (Pixel) برای تصاویر SPOT در مقایسه با 30 متر برای Landsat ) دارند، به همین دلیل این تصاویر هم خریداری خواهند شد. تصاویر سیاه و سفید SPOT حاوی جزئیات زمین شناسی ساختمانی و ساختاری بیشتری نسبت به تصاویر Landsat است. SPOT همچنین امکان تفسیر سه بعدی تصاویر را داراست. اما تصاویر SPOT در مقایسه با تصاویر Landsat نواری با پهنای کم را پوشش می دهند و بروش حداقل مجموع مربعات و آنالیز عناصر اصلی نمی توان این تصاویر را تجزیه و تحلیل کرد. داده های SPOT به لحاظ جغرافیایی اصلاح شده و به منظور تهیه نقشه هایی به مقیاس 1:25000 با تصاویر Landsat TM تلفیق می گردند. ایده آل آنست که، اطلاعات آلتراسیون هیدروترمال و لیتولوژیکی بدست آمده از Landsat با اطلاعات ساختاری تفصیلی بدست آمده از تصاویر SPOT تلفیق شوند. نتایج حاصله در پیگیری تفصیلی مورد استفاده قرار خواهند گرفت. اگر داده های ماهواره ای موجود برای بررسیهای چند طیفی (Multi- spectral survey) مناسب نباشد و هزینه های لازم برای برداشت های هوایی چند طیفی قابل توجیه باشند، این برداشت از ارتفاع زیاد (4000 متر بالاتر از سطح زمین ) صورت خواهد گرفت. تفسیر زمین شناسی ساختمانی بطور کلی نقش کلیدی ساختمان (structure) در موقعیت و کنترل کانی سازی مورد قبول قرار گرفته است. بانک اطلاعاتی گسترده ای که در اختیار مینورکو است کنترل ساختمانی در تعداد زیادی از کانسارهای فلزات گرانبها و فلزات پایه در سراسر جهان را نشان می دهد. مشاور زمین شناسی ساختمانی مینورکو در شرکت IMAGIS ، در حال انجام مطالعه کنترل کننده های ساختمانی در کانی سازی های شناخته شده منطقه اکتشاف با استفاده از تصاویر Landsat و SPOT است. تجزیه و تحلیل ساختمانی تصاویر ماهواره ای، توام با مطالعات دفتری و کنترل صحرائی، بعد دیگری در تشخیص مناطق کانی سازی شده و تعبیر چنان مناطق است. اقدامات اصلی که در طول مطالعات ساختمانی انجام خواهد شد شامل: 1-      مطالعات مفصل دفتری برای شناخت سیستم تنش ناحیه ای در زمان احتمالی کانی سازی، صورت خواهد گرفت. تاریخ و تکامل تنش های سازنده گسل های مهم نشان داده خواهند شد. 2-      کلیه داده های مربوطه از نقطه نظر ساختمانی مورد توجه قرار خواهند گرفت. این داده ها عبارتند از: نقشه های زمین شناسی، مقالات چاپ شده، داده های ژئوفیزیکی، داده های توپوگرافی و نقشه های صحرایی همراه با موقعیت کانسارها می باشد. 3-      رخساره های اصلی ساختمانی بر روی تصاویر تشخیص داده شده و به نقاط نامشخص انتقال داده خواهند شد. تا حد امکان خطواره های دیگری را مشخص می نمایند که از لحاظ هندسی همجوار گسلهای شناخته شده باشند. 4-      زمین شناسی ساختمانی کانسارهای شناخته شده به منظور شناخت مدلهای ساختمانی تجزیه و تحلیل می شوند. مدلهای تولیدی گسلها، تاثیر گسلها بر همدیگر، زونهای گسله و جابجائی بلوکها، روی نقشه بکار برده می شوند. 5-      یک نقشه که نواحی احتمالی اکتشاف در آن مشخص شده، از مراحلی که در بالا به آن اشاره گردید، تهیه خواهد شد. 6-      کنترل صحرایی به عنوان مرحله پایانی و به منظور کنترل زمینی مدلها و جهت یافت داده های دسته اول ساختمانی برای تنظیم بیشتر مدلها انجام می گیرد. در ضمیمه یک، مثالی عملی در مورد تفسیر ساختمانی منطقه ای در اروپای شرقی، که توسط IMAGIS برای مینورکو تهیه شده، ارائه گردیده است. نقشه ها که برای مطالعه توام با تصاویر Landsat طراحی شده اند، نموداری از نتیجه نهایی است که زمین شناسان در کارهای صحرایی مورد استفاده قرار می دهند. مینورکو از تکنیک نمونه برداری BLEG از رسوبات آبراهه ای برای تکمیل پیجویی مرحله اول منطقه اکتشاف استفاده خواهد نمود. نام BLEG مخفف طلای قابل استحصال به روش شستشوی نمونه های بزرگ (Bulk Leach Extractable Gold) بوده و یک روش تجزیه برای تعیین حد بسیار پائین طلا در نمونه های رسوبات آبرفتی با استفاده شستشوی نمونه های بزرگ و استخراج با سیانید می باشد. این روش چون بسیار حساس است و در آن از نمونه های بزرگی استفاده می شود، پراکندگی طلا می تواند، در فواصل دورتری از منبع آن نسبت به سایر روشهای نمونه برداری و تکنیکهای تجزیه ای، آشکار شود. در روشهای استاندارد نمونه برداری از رسوبات آبراهه ای، به طور معمول 1 نمونه در هر 1 تا 2 کیلومتر مربع گرفته می شود. ولی بدلیل افزایش حساسیت نمونه برداری BLEG ، یک نمونه آن از وسعتی بیش از 5-10 کیلومتر مربع برداشت می گردد. در مقایسه، روش BLEG با سایر روشهای معمول از جهت تعداد نمونه ها، هزینه های تجزیه و زمان نمونه گیری از کل منطقه، کاهش چشمگیری می یابد. روش BLEG در ابتدا برای اکتشافات اولیه بکار می رفت و هنگامیکه با تفسیر تصاویر Landsat TM و اکتشافات شناخته شده تلفیق شود روشی سریع و با قیمت مناسب برای انجام غربال مناطق بزرگ اکتشافی برای کانی سازی طلا، بحساب می آید. جزئیات فنی روش BLEG در گزارش برنامه اکتشافی پیشنهاد شده برای معدن زرشوران و پیشنهاد اکتشاف در منطقه تکاب شرح داده شده است که این برنامه از سوی مینورکو به وزارتخانه در سال 1995 ارائه شده و مجدداً در انتهای این گزارش آمده است. برنامه نمونه برداری BLEG شامل مطالعه توجیهی و جمع آوری حدود 300 نمونه طراحی شده و در سال 1995 شروع شده و در سال 1997 تکمیل خواهد شد. برنامه توجیهی جهت تشخیص بهترین پارامترهای صحرایی، تجزیه ای و تفسیری برای جدا نمودن آنومالی از زمینه انجام گردید. این پارامترها عبارتند از: -          بهترین میانگین نمونه گیری، یعنی دانه بندی رسوبات -          بهترین فاصله نمونه گیری یا وسعت منطقه یک نمونه (مثلاً از هر 5 کیلومتر مربع یک نمونه) -          دانه بندی مناسب برای تجزیه -          مناسبترین گروه عناصر ردیاب برای تیپ کانسارهای مد نظر -          نوع تکنیکهای ویژه تجزیه ای مورد استفاده کارهای توجیهی در سال 1995 به عنوان بخشی از ارزیابی منطقه ای در حدود 36 تا 20 کیلومترمربع در اطراف کانسار طلا – آرسنیک زرشوران تکمیل شده. نمونه های BLEG و زیر 80 مش برای ارزیابی پاسخ ژئوشیمیایی کانسار زرشوران گرفته شدند. همچنین از آبراهه هایی که از دیگر کانسارهای شناخته شده منطقه مانند آقدره، انگوران و چند اثر معدنی کوچک مس، آنتیموان و طلا گذشته اند، نمونه هایی گرفته شد. نتایج برنامه توجیهی در تفسیر نتایج زمین آماری مطالعات BLEG استفاده خواهند شد. نتایج برنامه نمونه برداری BLEG توسط مشاور ژئوشیمی مینورکو تفسیر خواهد شد و این تفسیر آماری جهت انتخاب مناطق آنومالی برای کارهای اکتشافی تفصیلی تر استفاده می شود. زمین آمار مینورکو از طریق مشاور زمین آمار خود از شرکت SEARCHTECH در استرالیا از جدیدترین نرم افزارهای زمین آمار برای تفسیر نتایج نمونه های BLEG و نمونه ها گرفته شده از رسوبات آبراهه ها استفاده خواهد کرد. نتایج تجزیه ای هر مرحله از برنامه به این شرکت داده می شود تا جمعیت های زمینه و آنومالی داده های طلا و عناصر دیگر تعیین شده و به طور آماری تفسیر گردند. آنالیز آماری چند متغیره از داده های BLEG

کلید واژه ها: آذربایجان غربى