گزارش مقدماتى لرزه خیزى گستره شهرستان دهلران در طى زمستان-بهار ۹۱-۱۳۹۰

نوع گزارش درج نوع گزارش براى مدیر
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
استان ایلام
نویسنده شهریار سلیمانى آزاد، معصومه اسکندرى، بهنام اویسى، محمد جواد بلورچى، رضا علیخانزاده
تاریخ انتشار ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۱

خلاصه توضیحات

از روز چهارشنبه 30 فروردین ماه سال جارى تا کنون (9/2/91)، گستره شهرستان دهلران در استان مرزى ایلام واقع در باختر ایران شاهد رویداد فوج گونه ...

توضیحات

گزارش مقدماتى لرزه خیزى گستره شهرستان دهلران در طى زمستان-بهار 91-1390 دفتر بررسى مخاطرات زمین شناختى، زیست محیطى و مهندسى، گروه لرزه زمین ساخت و زلزله شناسى شهریار سلیمانى آزاد، معصومه اسکندرى، بهنام اویسى، محمد جواد بلورچى، رضا علیخانزاده از روز چهارشنبه 30 فروردین ماه سال جارى تا کنون (9/2/91)، گستره شهرستان دهلران در استان مرزى ایلام واقع در باختر ایران شاهد رویداد فوج گونه (Swarm form) بیش از 130 زلزله کوچک و متوسط بوده است که در این بین وبر پایه داده هاى موسسه ژیوفیزیک دانشگاه تهران و پژوهشگاه بین المللى زلزله شناسى و مهندسى زلزله بزرگاى آنها  بین 2.5 تا 5.1 در مقیاس محلى در تغییر بوده است (شکل 1). بر این پایه، عمق این رویدادهاى لرزه اى نیز 4 تا 43 کیلومتر برآورد شده است. نکته جالب توجه آن است که در طى دو ماه گذشته نیز دو دوره تمرکز جنبایى لرزه اى دیگر، اولى: از 9 تا 10 اسفند 1390 (چهار رویداد با بزرگاهاى 4.5 ، 2.5، 3.4 و 4.7) و دومى: از 4 تا 8 فروردین 1391 (نه رویداد: دو رویداد با بزرگاهاى 4.8، 4.2 و هفت رویداد با بزرگاهاى 2.8 تا 3.6 ) توسط شبکه هاى لرزه نگارى ملى در همین گستره به ثبت رسیده اند.    شکل 1: نقشه پراکندگى رومرکز زلزله هاى اخیر در گستره جنوب باخترى شهرستان دهلران. محل مورد مطالعه در کشور در شکل بالا راست،‌ با چهارگوش سفید مشخص شده است. از سوى دیگر، در نگاهى به لرزه خیزى بازه زمانى سالهاى 2006 تا ابتداى 2012 میلادى (1385-1390 ه ش) نیز تمرکز دیگرى از رومرکز رویدادهاى لرزه اى کوچکتر را در منطقه اى در خاور رویدادهاى اخیر مى توان مشاهده نمود. همچون دوره فعالیت لرزه اى اخیر، این منطقه شاهد یک دوره فعالیت متمرکز لرزه اى کوچک تا متوسط ازشهریور تا آذر ماه سال  1387 نیز بوده است. در شکل 2 رومرکز هر دو دوره نشان داده شده است. مقایسه پراکندگى مکانى رومرکز این سرى رویداد با سرى فعالیت جدید بیانگر تمرکز زمینلرزه ها در بخش هاى خاورى تر و پایانه اى یک پهنه گسلى است. بر پایه این نقشه، تمرکز رویدادهاى سرى 2006 تا ابتداى 2012 میلادى (1385-1390 ه ش) درگستره خاورى رویداد هاى اخیر مى باشد.    شکل 2. نقشه پراکندگى زمینلرزه هاى دو دوره فعالیت لرزه خیزى اخیر و سالهاى 1385 تا 1390. دو محدوده متمرکز از رومرکز زمینلرزه ها قابل تشخیص است. در طى سالیان گذشته، چنین رویدادهاى فوج گونه اى در مناطق دیگرى هم مانند مسجد سلیمان، سمنان، اراک و... نیز تجربه شده است. به طورکلى، این گستره در بخش هاى باخترى زاگرس و در پهنه گذر از زاگرس چین خورده-رانده (در شمال) به گوشه شمال باخترى فروبال دزفول (در جنوب) قرار گرفته است. از این رو، مهمترین پهنه هاى گسلى شناخته شده (به عنوان مهمترین سرچشمه هاى لرزه زا) در گستره مورد بررسى را مى توان پهنه هاى گسل جبهه کوهستان زاگرس (MFF) و بخشى از پهنه گسل پیش ژرفاى زاگرس (ZFF) برشمرد. از مهمترین ویژگى هاى لرزه زمین ساختى این بخش از زاگرس مى توان به عدم تظاهر گسلش سطحى (Surface Faulting) طى بیشتر رویدادهاى مهلرزه اى (همچون رویداد زمینلرزه 15 اکتبر سال 1917 میلادى با بزرگاى 3/6) برشمرد. بر پایه کاتالوگ زمینلرزه هاى تاریخى (امبرسیز و ملویل، 1982) زمینلرزه اثرگذارى در گستره مورد بررسى ثبت نگردیده است. بررسى فراوانى رخداد این زمینلرزه ها (بر پایه بزرگاى آنها) مى تواند نتایج سودمندى را در پى داشته باشد (شکل 3). در شکل 3 فراوانى زمینلرزه ها در روزهاى گذشته نشان داده شده است. نمودار نشان مى دهد که اوج فعالیت این دوره در روزهاى اول و دوم اردیبهشت بوده است و پس از آن آهنگ رخداد زمینلرزه ها و بزرگى زمینلرزه ها روند کاهشى داشته است.    شکل 3. نمودار فراوانى زمینلرزه ها در چند روز گذشته. روند کاهشى در رخداد زمینلرزه ها قابل مشاهده است.  با در اختیار داشتن داده هاى لرزه اى کاملتر (از رویدادهاى بسیار کوچک تا بزرگتر) مى توان الگوى لرزه خیزى را با دقت بهترى مطالعه و تفسیر مناسبترى ارایه  نمود.  بر پایه نقشه خطر لرزه اى ایران (توکلى و همکاران، 2000) گستره مورد بررسى در پهنه با خطر بالا (PGA~0.4 g) قرار گرفته که این موضوع حایز اهمیت مى باشد.  

کلید واژه ها: ایلام