بررسی پراکندگی مواد آلی در رسوبات بستر خلیج فارس با نگرشی بر کاربرد مواد الی به عنوان نشانگر¬های ژئوشیمی در مطالعات دیرینه اقلیم، دیرینه دریاچه شناسی و دیرینه اقیانوس نگاری

نوع گزارش سایر
گروه سایر
استان بوشهر
نویسنده رضا بهبهانی،
تاریخ انتشار ۲۳ دی ۱۳۹۵
بررسی پراکندگی مواد آلی در رسوبات بستر خلیج فارس با نگرشی بر کاربرد مواد الی به عنوان نشانگر¬های ژئوشیمی در مطالعات دیرینه اقلیم، دیرینه دریاچه شناسی و دیرینه اقیانوس نگاری

خلاصه توضیحات

در این مطالعه سعی شده است که با بررسی پارامتر¬های پیرولیز راک-اول (Rock-Eval pyrolysis) در رسوبات بستر خلیج فارس در نواحی شمالی آن به نوع کروژن¬های تشکیل شده و پراکندگی مواد آلی پرداخته شود. مواد آلی رسوبی طیف وسیعی از نشانگر¬ها را فراهم می¬نماید که می¬تواند برای بازسازی اقلیم و محیط دیرینه قاره¬ای و دریایی مورد استفاده قرار گیرد. تولید و حفظ مواد آلی تحت تاثیرتغییرات محیطی قرار می¬گیرد. مواد مغذی(Nutrients) در آب¬های خلیج فارس عمدتا" بوسیله انتقال جریان آب دریای عمان و رودخانه¬های ورودی از سواحل ایرانی{خصوصا" در بخش شمالی خلیج فارس (Northern part of the Persian Gulf)} که در آن¬ها تولید مواد مغذی بالاتر است، وارد می¬شود. به طورکلی بخش¬های شمال غرب خلیج فارس (خور موسی و نواحی مجاور آن) الیگوتروپیک (آب¬های فقیر از مواد مغذی با تولید اولیه پایین) است. در حالیکه مناطق شمال شرقی آن، نسبتا" تولید اولیه بیشتری دارند. تمرکز اکسیژن محلول در مناطق شرقی و میانی خلیج فارس کمتر از مناطق غربی آن می¬باشد. در اکثر مناطق مطالعه شده، مقادیر اکسیژن محلول و PH با درجه حرارت و شوری نسبت عکس دارند. نتایج بررسی¬های دانه سنجی نشاندهنده وجود 4 نوع رسوب عمده گل با کمی گراول، گل ماسه¬ای، گل گراولی و گل ماسه¬ای با کمی گراول در مناطق شرقی و میانی و 4 نوع رسوب عمده گل، ماسه گلی، گل ماسه¬ای و ماسه گلی با کمی گراول در نواحی شمال غربی خلیج فارس می¬باشد. رسوبات مذکور از ذرات آواری (کوارتز، فلدسپار، خرده سنگ، قطعات خرده سنگی کربناته و کانی¬های رسی) و شیمیایی- بیو شیمیایی (پوسته دوکفه¬ای، گاستروپود، فرامینیفرا، استراکود، بریوزوآ، قطعات خرچنگ، اسکلت ماهیان و ذرات غیر اسکلتی اایید) تشکیل شده اند. بر پایه مطالعات ژئوشیمی آلی، مقدار کربن آلی کل از 03/0 تا 48/1 درصد وزنی متغیر است که در رسوبات گلی در اغلب نمونه¬های مطالعه شده، افزایش می¬یابد. مقادیر S2و TOC در بخش¬های عمیق تر و دور از ساحل نسبت به مناطق ساحلی و کم عمق افزایش یافته است که این موضوع نشاندهنده پتانسیل بیشتر حفظ مواد آلی در بخش¬های عمیق تر خلیج فارس می¬باشد. همچنین در رسوبات بستر خلیج فارس کروژن¬های تیپ II، III، مخلوط II-III و مخلوط III-II وجود دارد که از سمت شرق خلیج فارس (هرمزگان) به سوی غرب (بوشهر و خوزستان) به دلیل تمرکز بیشتر رودخانه¬های ورودی در نواحی غربی نسبت به شرقی، افزایش در کروژن¬های تیپ III (مواد آلی با منشا خشکی زی) و مخلوط III-II مشاهده می¬شود. لازم به ذکر است که با افزایش عمق، روند افزایش کروژن تیپ II در رسوبات خلیج فارس مشاهده می¬شود که احتمالا" به دلیل کاهش تمرکز اکسیژن محلول در اکثر نقاط عمیق نسبت به نقاط ساحلی خلیج فارس و دور شدن از منشا کروژن¬های رودخانه¬ای خشک زی (قاره¬ای، کروژن تیپ III) در نواحی غربی می¬باشد.

کلید واژه ها: بوشهر