زمین شناسی عمومی

تعداد بازدید:۴۸۹۳

استان گیلان از نظر لیتولوژی منطقه ­ای متنوع از نظر سن و گستردگی سنگ­ ها می­ باشد و شامل دوران­ های پرکامبرین، پالئوزوئیک، مزوزوئیک و سنوزوییک است. قدیمی­ ترین رخنمون ­های سنگی استان را واحد­های پرکامبرین مجموعه افیولیتی شاندرمن و مجموعه دگرگونه گشت تشکیل می­ دهند که در بخش ­های جنوب غربی گیلان برونزد دارند.

واحد­های مربوط به پالئوزوئیک در این استان شامل الف) واحدهای تفکیک نشده اردویسین تا دونین که بیشتر در غرب گسترش یافته و شامل تناوب واحدهای ماسه سنگی، سنگ­ های آهکی به همراه واحد آذرین شامل ترکیبات بازیک و آلکالن است. ب) واحدهای دونین با برونزدهای کوچکی در ناحیه مرکزی استان و جنوب امامزاده ابراهیم دیده می ­شوند و شامل ردیفی از سنگ­های آتشفشانی دگرگون شده با ترکیب بازیک تا متوسط هستند. ج) واحدهای کربونیفر در جنوب غربی شهر لاهیجان از جنس فیلیت و اسلیت نازک لایه تخریبی می­باشند. همچنین رخنمون­ های سازند آهکی مبارک در جنوب و جنوب غربی شهر چابکسر دیده می­ شوند. د) واحدهای پرموکربونیفر، این نهشته­ ها در غرب گیلان رخنمون دارند و شامل سنگ ­های آهکی خاکستری نازک لایه هستند. ه) واحدهای پرمین، این نهشته­ ها وسعت زیادی از استان را پوشش داده و بیشتر شامل برونزد سازندهای دورود و روته می­ باشد.

واحدهای دوران مزوزوئیک در استان گیلان شامل الف) برونزد­های محدودی از تریاس پایین و میانی شامل سازندکربناته- دولومیتی الیکا در جنوب و جنوب غربی شهر ماسوله ب) برونزد­های تریاس بالایی- ژوراسیک میانی که با ته­نشستهاى مربوط به سازند شمشک (با ترکیب شیل، ماسهسنگ و کنگلومرا به همراه لایههاى زغال) مشخص می­شوند و در سراسر گیلان از غرب و شمال­غرب، جنوب تا جنوب شرق و بخش مرکزی دیده می­شود. ج) واحد­های ژوراسیک میانی تا پایانی را می­توان در این استان با سازند آهکی شال در ماسوله و در دامنه جنوبی کوه شاه معلم مشخص نمود. د) واحدهای سنگی ژوراسیک- کرتاسه یکی از مهم­ترین سیکل ­های رسوبگذاری در گیلان است که منجر به تشکیل رخساره­های کربناته دارای طبقات متوسط تا ضخیم لایه از سنگ آهک ماسه ­ای و آرژیلی در سراسر گیلان شده است. ه) واحدهای سنگی کرتاسه را عمدتاً برونزدهای کربناته و ولکانیکی تشکیل می ­دهند که بخش عمده پراکندگی در مناطق شرقی و غرب گیلان می­ باشد.

واحد­های سنوزوئیک در استان گیلان شامل واحد­های کنگلومرایی (فجن)، ولکانیکی و آهکی با سن پالئوسن به ویژه در جنوب گیلان است که بیشتر در تناوب با لایه­ های سنگ­های آتشفشانی (لایه ­های توف، توفیت، توف- برش، برش ولکانیکی و آگلومرا) با سن ائوسن دیده می­ شوند. هم چنین واحد­های آهکی با سن ائوسن گستره­ای بزرگ از نیمه جنوبی گیلان را در بردارد. واحد­های میوسن که شامل تناوبی از مارن­ های رنگی، ماسه سنگ و کنگلومرا است در جنوب استان گیلان بصورت دگرشیب روی سنگ­های پالئوسن و یا کرتاسه قرار دارد. نهشته­ های کواترنری در استان گیلان بخش عمده­ای از قسمت­ های حاشیه ­ای دریای کاسپین و بستر رودخانه­ ها در بر می­ گیرد که شامل رخساره سیلابی، رسوبات سیلابی- رودخانه­ ای، رخساره رودخانه ­ای، رخساره آبرفتی و .... می باشد.

همچنین سنگ­ های نفوذی در دوران ­های مختلف و با ترکیبات متفاوتی در سراسر استان دیده می ­شوند که از مهم­ ترین آن­ ها می ­توان به واحدهای گرانیتی لیسار و گرانیت ­های ماسوله، نفوذی ­های مربوط به کمپلکس گشت، توده گرانیتوئیدی لاهیجان، واحد­های گابرویی حوالی دیلمان، واحدهای آندزیتی در جنوب شرقی گیلان و... اشاره کرد. دایک ­ها و سیل ­هایی متعددی نیز واحدهای سنگی مختلف را قطع کرده ­اندکه بیشتر دارای ترکیب حد واسط تا بازیک می ­باشند.

نقشه زمین شناسی یکسان شده استان گیلان (مقیاس 1:250000)

آخرین ویرایش۰۷ خرداد ۱۳۹۸