بنیانگذار سازمان زمین شناسی

بنیانگذار سازمان زمین شناسی فارغ‌التحصیل دانشکده معدن پاریس، در سال 1341 سازمان زمین‌شناسی ایران را بنیانگذاری نمود و تا سال 1353 ریاست این سازمان را به عهده داشت.در طی دوران ریاست ایشان، سازمان زمین شناسی ایران توانست بخش درخور توجهی از کشور را مورد بررسی‌های زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی اصولی قرار دهد. راهبری‌های خردمندانه آقای مهندس خادم سبب گردید تا سازمان زمین‌شناسی ایران در اندک مدت در مجامع بین‌المللی حضور فعال داشته و مطرح باشد. در طی دوره بازنشستگی، ایشان همواره نهالی را که خود بارور کرده بود زیر نظر داشت و هیچ چیزی مثل فعالیتهای علمی سازمان وی را شاد نمی‌ساخت. روانش شاد باد

 بخش­های تخصصی سازمان زمین شناسی

سازمان زمین شناسی دارای دو معاونت تخصصی زمین شناسی و اکتشاف می باشند که هرکدام از مدیریت‌ها و گروههای جداگا‌نه‌ای تشکیل گردیده‌اند.

معاونت زمین شناسی در ابتدای تاسیس سازمان در قالب معاونت زمین شناسی و اکتشاف بوده اما در سال 1372/1993 از معاونت اکتشاف جدا گردید. این معاونت در حال حاضر شامل مدیریت زمین شناسی منطقه ای، مدیریت زمین شناسی مهندسی، مخاطرات و زیست محیطی و مدیریت زمین‌شناسی  دریایی میباشد.  مدیریت زمین شناسی منطقه ای نیز در ابتدای تشکیل سازمان شروع به فعالیت کرده و شامل گروههای نقشه‌برداری زمین‌شناسی، گروه سنگ‌شناسی، گروه زمین ساخت و دیرینه‌شناسی می باشد. مدیریت زمین شناسی مهندسی، مخاطرات و زیست محیطی نیز همگام با تشکیل سازمان تاسیس و از گروههای مخاطرات و زمین شناسی مهندسی، گروه لرزه‌زمین ساخت در ابتدا و بعدا گروههای ژئوتکنیک (سال 1373/1994) و گروه زمین‌شناسی زیست محیطی (سال 1383/2004) و پس از آن گروه آب زمین شناسی (1391) به آن اضافه گردیدند. مدیریت زمین‌شناسی دریایی در سال 1379 تاسیس و شامل گروههای رسوب‌شناسی، شیمی دریا، ژئوفیزیک دریا، گروه ژئومورفولوژی، مورفودینامیک دریا و سواحل می‌باشد.

معاونت اکتشاف نیز در سال 1372/1993  به صورت معاونت جداگانه‌ای به فعالیت خود ادامه داد و هم‌اکنون از سه مدیریت امور اکتشاف، مدیریت خدمات اکتشاف و مدیریت فرآوری مواد معدنی تشکیل شده است. مدیریت امور اکتشاف شامل گروههای اکتشافات ناحیه ای و متالوژنی، اکتشافات فلزی، غیر فلزی و گروه ارزیابی و مطالعات فنی و اقتصادی (سال 1384/2005) می‌باشد. مدیریت خدمات اکتشاف نیز از 4 گروه اکتشافات ژئوشیمیایی، اکتشافات ژئوفیزیکی، گروه عملیات و حفاریهای اکتشافی(سال 1378/1999) و نهایتا گروه نقشه‌برداری (سال1349 /1970) تشکیل گردیده است. مدیریت فرآوری مواد معدنی شامل 2 گروه کانه آرایی که در ایتدای تاسیس سازمان تشکیل شده   و گروه فراآوری و کاربرد مواد معدنی  که در سال 1378/1999تاسیس شده می‌باشد.

از مدیریت‌های تخصصی دیگر موجود در سازمان مدیریت ژئومتیکس، مدیریت امور آزمایشگاهها، مدیریت نظارت و ارزیابی و  مدیریت برنامه‌ریزی و اطلاعات میباشد. مدیریت ژئومتیکس در سال 1378 به طور رسمی و در قالب نام مدیریت ژئومتیکس در سازمان زمین شناسی شروع به فعالیت نمودند اما گروههایی نظیر دورسنجی وکارتوگرافی تقریبا از ابتدای شکل گیری سازمان فعال بودند (1343/1964) و گروههای نظیر GIS (1372/1993)، تلفیق و مدلسازی (1372/1993)، و ژئوفیزیک هوایی (1380/2001) نیز در سالهای بعد به آن اضافه گردیدند. مدیریت امور آزمایشگاهها نیز در سال 1345/1966 همزمان با سالهای آغاز کار سازمان زمین شناسی تاسیس و شامل گروههای آزمایشگاهی کانی‌شناسی، تجزیه شیمیایی، تجزیه فلزات گرانبها و ژئوشیمی می‌باشد. مدیریت نظارت و ارزیابی که در زمینه صدور پروانه اکتشاف مواد معدنی فعالیت دارد در سال 1379 شروع به فعالیت و شامل دو گروه نظارت و کنترل و ارزیابی میباشد. . مدیریت برنامه‌ریزی و اطلاعات و شامل چندین گروه اجرایی و یک گروه تخصصی فناوری اطلاعات و آمار میباشد که در سال 1380/2001 فعالیت خود را آغاز نموده است.

از جمله گروههای دیگر فعال در سازمان زمین شناسی میتوان به گروه تحقیقات کواترنری ، گروه جواهرشناسی و گروه ژئوتوریسم اشاره کرد که همگی بتازگی (1386/2007) در مرکز فعالیتهای بین‌المللی سازمان زمین شناسی شروع به فعالیت نموده اند.

موزه سازمان زمین شناسی

موزه سازمان زمین شناسی واکتشافات معدنی کشور موزه ای تخصصی است که در سال 1338 تاسیس گردید  و به طور خاص نمونه هایی از  سنگ ،کانی، سنگواره  (فسیل) واشیاء معدنکاری قدیمی بدست آمده از نقاط مختلف داخل وخارج کشور را در خود جای داده است. دراین موزه بیش از 400 نمونه از انواع سنگ، 1500 نمونه فسیل و بیش از 1400 نمونه کانی از ایران و سایرکشورها نگهداری می‌شود. همچنین موزه دارای 65 نمونه ابزار و وسایل معدنکاری باستانی است.

کتابخانه سازمان زمین شناسی

کتابخانه سازمان زمین شناسی در سال 1959/1338 با هدف گردآوری، ساماندهی و اشاعه اطلاعات زمین شناسی تاسیس گردیده است. این کتابخانه در حال حاضر با بیش از 10000 عنوان کتاب و گزارش فارسی و لاتین کاملترین مجموعه کتب و نشریات تخصصی در علوم زمین را دارا می باشد.  کتابخانه سازمان زمین شناسی از بخشهای زیر تشکیل گردیده است:

خدمات مرجع 2- سازماندهی اطلاعات 3- مخازن و امانات 4- نشریات ادواری 5- سفارش و دریافت 6- آرشیو کتابخانه 7- فروش انتشارات 8- دیداری و انتشارات

پژوهشکده علوم زمین

پژوهشکده علوم زمین بعنوان یک واحد تحقیقاتی دانشگاهی وابسته به سازمان زمین شناسی و اکتشافات  معدنی کشور وتحت نظارت وزارت علوم و تحقیقات وفناوری با مجوز شورای گسترش آموزش عالی درسال 1373 تأسیس گردید واز سال 1374 درمقطع کارشناسی ارشد رشته زمین شناسی گرایش تکتونیک ازطریق آزمون سراسری کارشناسی ارشد ناپیوسته که توسط سازمان سنجش آموزش کشور  برگزار می گردد ،  اقدام به پذیرش دانشجو نمود . از سال 1376 نیز با تایید وزارت علوم ، تحقیقات و فن آوری در چهار گرایش تکتونیک ، پترولوژی ، زمین شناسی اقتصادی و چینه شناسی و فسیل شناسی اقدام به پذیرش دانشجو نموده است. ریاست پژوهشکده را در ابتدای تشکیل آقای دکتر احمد‌زاده با معاونت آقای دکتر مهدی علوی، و در سالهای بعد با معاونت دکتر محمد هاشم امامی برعهده داشتند. در سال 1382 ریاست پژوهشکده به آقای دکتر منوچهر قرشی واگذارگردید که ریاست ایشان تا سال 1388 ادامه پیدا کرد. در سال 1388 ریاست پژوهشکده به آقای دکتر طالبیان با معاونت آقای دکتر نظری واگذار گردید.

 از جمله اهداف تاسیس پژوهشکده علوم زمین کمک به افزایش توان واطلاعات علمی از طریق استفاده هر چه مطلوب تر از امکانات باالغعل وباالقوه نیروی انسانی آزمایشگاهها, موزه وکتابخانه  وسایر وسایل پژوهشی موجود در سازمان زمین شناسی کشور وهمکاری با سایر مؤسسات پژوهشی داخلی می باشد.

درحال حاضر پژوهشکده در حال رایزنی با دیگر دانشگاه‌های داخل و خارج از کشور است که در صورت تائید شورای گسترش آموزش عالی، دوره دکترای زمین‌شناسی نیز در گرایش‌های مختلف در پژوهشکده راه‌اندازی خواهد شد تا به هدف والای خود برای تربیت نیروی متخصص در بالاترین سطح، برسد. پژوهشکده علوم‌زمین تا سال گذشته از اعتبارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور  استفاده می‌کرد که از ابتدای سال 88 مستقل شده و بودجه سالانه آن 400 میلیون ریال تعیین شده است.

بخشهای تخصصی پژوهشکده شامل گروههای پژوهشی

• گروه پژوهشی کانی شناسی و اکتشافات کاربردی
• گروه پژوهشی زمین‌شناسی کاربردی
• گروه پژوهشی چینه‌شناسی و رسوب‌شناسی کاربردی

پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور

پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور در راستای اهداف و سیاست های برنامه سوم توسعه کشور ، جهت ارتقاء سهم معادن و صنایع معدنی در تولید ناخالص ملی در سال 1380 به منظورجمع آوری ، همسانسازی و ساماندهی این داده ها با هدف اطـلاع رسانی سریع و آسـان به شیوه های مختلف تاسیس گردید.

باتوجه به خط مشی فن آوری اطلاعات در جهان ، پایگـاه ملی داده های علوم زمین کشور ، فـرایند ارائه و گسترش اطـلاعات با اشکـال مختلف ازجمله اینترنت ، شبکـه های داخلی ، اینترانت ، لوح های فشـرده اطلاعـاتی (CD) و نقشه ها و غیره را مدنظر قرار داده و در حال جمع آوری اطلاعات از سازمانها و ارگانهای دولتی، شرکتهای خصوصی، کتب، مقالات منتشره و اینترنت می باشد.

بر این اساس در پایگاه فعالیت های مختلفی به شرح زیر در حال انجام است. در بخش استانی کلیه داده های زمین شناسی و معدن موجود در قالب تقسیمات استانی ، جمع آوری، ساماندهی و ارائه می گردد. در بخش 1:100000 لایه های مختلف اطلاعاتی موجود در هر برگه و یا ایندکس آن، به همراه گزارش مکتوب ارائه می شود. بخش تفصیلی، جمع آوری ،ساماندهی و پردازش داده‌های اکتشافی را بر عهده دارد. ایجاد آندسته از بانک های اطلاعات موضوعی که حائز اهمیت بیشتری هستند نظیر بانک اطلاعاتی ذخایر مس، طلا، پروژه های ژئوفیزیک زمینی، اطلس کانی‌ها، کتابنامه افیولیت های ایران، سرمایه گذاران خارجی و بازار جهانی مواد معدنی، همچنین تهیه گزارش‌های بلایای طبیعی یا بازدید های معدنی از دیگر فعالیت های این پایگاه است.گروههای تخصصی این مرکز شامل موارد زیر می باشد:

• گروه بانک منابع و ذخائر
• گروه بانک زمین‌شناسی
• گروه بانک جغرافیا

مرکز پژوهشهای زمین شناسی کاربردی سازمان زمین‌شناسی- کرج     

مرکز پژوهش های کاربردی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشوردر بهمن ماه 1386 کار خود را رسما آغاز کرد.این مرکز بزرگ تحقیقاتی با داشتن نیروی کارشناسی متخصص و دستگاه های نوین در بخش های مختلف زمین شناسی و آزمایشگاهی قادر است تا پروژه های ملی و بین المللی را با رعایت استانداردهای بین المللی به انجام رساند .

در این مرکز برای اولین بار پژوهش های علمی در خصوص زمین شناسی پزشکی ، زمین شناسی دریایی ، زمین شناسی کواترنری ، ژئودینامیک ، فن آوری نانو و ایجاد پایگاه داده های علوم زمین سایر کشورها انجام گرفته است .

هم اکنون بیش از نود کارشناس با تخصص های مختلف علوم زمین در مرکز پژوهش های کاربردی مشغول بکار هستند .این مجموعه جوان تاکنون در خصوص اکتشاف منابع انرژی ژئوترمال ، اکتشاف مواد پرتوزا ، چاپ اولین اطلس زمین شناسی پزشکی ، طراحی و اجرای اولین اطلس زمین دامپزشکی ، طراحی و تهیه اولین اطلس زمین گیاه پزشکی ، یخچال ها ، بررسی آتشفشان های زمان کواترنری ، تغییرات اقلیم ، فسیل شناسی مهره داران زمان کواترنری، شناسایی غارهای کواترنری ، بررسی پهنه های آبرفتی ، طراحی وتولید بانک های اطلاعات علوم زمین سایر کشورها ، طراحی و ساخت دستگاه های برداشت داده های ژئوفیزیک هوایی ، طراحی و اجرای سایت مرکز پژوهش ها ، طراحی و اجرای سایت آزمایشگاه های علوم زمین کشور، بررسی های زمین شناسی دریایی با هدف شناسایی پهنه های آبی کشور اعم از دریاها و دریاچه های داخلی، شناخت تکوین حوزه های آبی ، منابع غیر زنده دریایی ، عوامل تاثیر گذار در زون ساحلی و شناسایی مناطق پایدار ، بررسی کمی وکیفی رسوب ، آب دریا و ساختارهای زمین شناسی زیر بستر دریا فعالیت های بسیار ارزنده ای در جهت پیشبرد اهداف علمی کشور انجام داده و درآینده ،پژوهش های نوین علمی بیشتری انجام خواهد داد.

آزمیشگاه های این مرکز بزرگ تحقیقاتی که بعنوان آزمایشگاه مرجع در کشور شناخته شده است ، قادر هستند تا در سال بیش از 110000 نمونه سنگ و آب آنالیز کرده و نتایجی در حد استانداردهای بین المللی به مراجعین خود ارائه کند.

چشم انداز و اهداف

فراهم نمودن زمینه ها و زیرساخت های لازم برای رشد فعالیت های دانایی محور وتوسعه پایدار کشور از طریق شناسایی محیط های زمین شناسی ،شناخت منابع وکشف ذخایر مواد معدنی وشناسایی فرآیندهای پدید آورنده وکنترل کننده مخاطرات زمین شناختی ورفتارسنجی آنها وگسترش پایگاه داده های علوم زمین

راهبرد بخش زمین شناسی

• کمک به ایجاد جامعه ایمن و محیط زیست سالم
• توسعه زیربناهای اطلاعاتی براساس رشد فعالیت های دانایی محور
• توسعه منابع انسانی وتوانمندیهای فناوری علوم زمین
• توسعه استانداردهای زمین شناسی در طراحی واجرای طرح های توسعه ای
• اطلاع رسانی فعال در زمینه علوم زمین

راهبرد اکتشاف مواد معدنی

• افزایش توان رقابت کشور در بخش معدن از طریق اکتشاف ذخایر معدنی
• گسترش ظرفیت اکتشاف مواد معدنی
• توسعه منابع انسانی وتوانمدی های فناوری اکتشافی
• مشارکت در توسعه ناحیه ای واشتغالزایی

اهداف

• سیاست گذاری وبرنامه ریزی ملی در امور زمین شناسی واکتشاف
• شناسایی محیط های زمین شناسی وپتانسیل های بالقوه معدنی کشور وارائه نتایج حاصل به صورت ((اطلاعات پایه وکاربردی)) برای استفاده در طرح های زیربنایی ،عمرانی ،اقتصادی واجتماعی
• پژوهش در زمینه شناخت مناطق لرزه خیز کشور همراه با ارائه راهکارهای اجرایی مناطق توسعه شهری صنعتی با هدف کاهش وجلوگیری از خسارت های اجتماعی واقتصادی
• پژوهش در زمینه شناخت مهندسی سواحل واکتشاف مواد طبیعی غیر زنده محیط های آبی کشور
• اکتشاف ذخایر جدید معدنی کشور ،در فازهای گوناگون اکتشاف ناحیه ای ،پی جوئی واکتشاف عمومی تا مرحله پیش امکان سنجی با هدف فراهم نمودن زمینه ها ومزیت های لازم برای اشتغال زایی رشد وتوسعه کشور
• گردآوری ،پردازش وبه روزرسانی داده های علوم زمین وتوسعه زیربنایی اطلاعاتی با هدف تامین نیازهای اطلاعاتی دانش پژوهان وسرمایه گذران معدنی وصنایع معدنی
• اجرای پروژه های مشترک پژوهشی (درون وبرون مرزی)و کمک به آموزش کاربردی مراکز آموزش عالی کشور
• تهیه نقشه های زمین شناسی مهندسی و پژوهش در زمینه مطالعات ناپایداری های دامنه ای و مهندسی سنگ و ارائه راهکارهای مناسب در جهت افزایش پایداری ساختگاه
• مطالعات فرونشست،سیلاب،کارست . منابع آبی کارستی
• تاثیر متقابل ساختارهای زمین شناسی، آب های زیرزمینی ومخاطرات وایسته
• تهیه نقشه های زمین شناسی زیست محیطی و پژوهش در زمینه آلودگی های زمین زاد(خاک،آب و رسوب)