تاریخچه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی  کشور

سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در سال 1962 میلادی مطابق با 1341 هجری شمسی با همکاری سازمان ملل تاسیس گردید.البته فکر ایجاد این سازمان در دی ماه 1338/1959 قوت گرفت و بنابراین با همت و کوشش سازمان صنایع و معادن، قانون تاسیس سازمان زمین شناسی کشور در  28 مرداد 1338 از تصویب مجلس های ملی و سنا گذشت و سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور رسما کار خود را از سال 1341 آغاز کرد.علت قوت گرفتن فکر نیاز به وجود سازمان زمین شناسی به این دلیل بود که پیش از آغاز کار سازمان زمین شناسی کشور بیشتر بررسی های زمین شناسی به وسیله شرکت ملی نفت و دیگر شرکت های نفتی صورت می گرفت. چون کار شرکت های نفتی بیشتر جنبه اقتصادی نفت داشت و در حدود کشف و استخراج نفت و گاز  دور می زد، نیاز به مطالعات سیستماتیک زمین شناسی و اکتشاف کانی های ایران و تهیه نقشه های زمین شناسی کشور بیش از پیش احساس می شد. بنابراین با توجه به اصل بیست و فتم متمم قانون اساسی ایران، مجوز تاسیس سازمان زمین شناسی براساس یک اساسنامه 8 ماده ای که خلاصه آن در زیر آمده صادر گردید:

• ماده 1 : مقرر گردید دولت به منظور انجام بررسی های زمین شناسی در سراسر کشور، جمع آوری کلیه کارهای انجام شده در این زمینه و تهیه و تکمیل و انتشار نقشه های زمین شناسی ایران ، سازمان واحدی بنام سازمان زمین شنناسی کشور تاسیس نماید
• ماده 2: شورایی به نام شورایعالی زمین شناسی مرکب از نمایندگان دانشکاه تهران، شرکت ملی نفت ایران، سازمان برنامه و وزارت صنایع و معادن تشکیل گردد
• ماده 3 : رئیس سازمان از بین مهندسین با تجربه معدن یا زمین شناس و به مدت سه سال انتصاب گردد
• ماده 4 : سازمان زمین شناسی تحت نظارت وزارت صنایع و معادن مستقل عمل نماید
• ماده 5 : درآمدهای سازمان از محل درآمدهای وزارت صنایع و معدن ، شرکت ملی نفت ایران و سازمان برنامه و همچنین از محل درآمد فروش انتشارات و خدمات تامین گردد
• ماده 6 : شرکت ها و موسسات دولتی و غیردولتی با سازمان زمین شناسی جهت ارائه و هماهنگی انجام کارهای مشابه نظیر تهیه نقشه و یا گزارش زمین شناسی جهت ارائه و هماهنگی انجام کارهای مشابه نظیر تهیه نقشه و یا گزارش زمین شناسی از نواحی مختلف کشور ارتباط داشته باشند.
• ماده 7 : مقاطع زمین شناسی حفاریهایی که توسط شرکت ها، پیمانکاران و موسسات در زمینه حفر تونل، کانال ، چاه عمیق و گمانه برای معدن انجام می گردد در اختیار سازمان زمین شناسی قرار گیرد.
• ماده 8 : وزارت صنایع و معادن این قانون را به اجرا درآورد

در سال 1999، وظایف اکتشافی وزارت صنایع و معادن تماما به سازمان زمین شناسی  و اکتشافات معدنی ایران محول گردید. بنابراین سازمان در حال حاضر مسئول مطالعات زمین شناسی کشور و ارزیابی اکتشافی منابع معدنی بجز هیدروکربورها می باشد.

بنیانگذار سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور

مهندس نصرالله خادم

مهندس نصرالله خادم در سال  1289 تهران متولد شد ، و پس از دریافت دیپلم از دبیرستان علمیه تهران ، در سال 1312 همراه آخرین گروه اعزامی به خارج ، رهسپار فرانسه گردید . در سن 28 سالگی یعنی در اواخر سال 1317 پس از گذراندن دوره مهندسی معدن از دانشکده معدن پاریس که شهرت و اعتبار فراوانی در زمینه معدن دارد ، به ایران برگشت .پس از انجام خدمات سربازی در خدمات دولتی به ترتیب در سمت های مهندسی معدن زغال سنگ شمشک ، نظارت معادن خصوصی حوضه البرز ، ریاست معدن ذغال سنگ شمشک ، بازرس شرکت سهامی معادن زغال سنگ ، مدیر عامل معادن هرمزگان و قشم ، عضو هئیت مدیره و سپس مدیر عامل شرکت سهامی کل معادن و ذوب فلزات به کار پرداخت .
 به موازات این مشاغل فنی و اداری ، آموزش درس زمین شناسی را نیز در دانشکده علوم دانشگاه تهران به عهده گرفت .ایشان در سن 50 سالگی یعنی در اواخر سال 1339 پس از تصویب قانون تاسیس سازمان زمین شناسی کشور ، عهده دار تشکیل این سازمان گردید. سر انجام در دورانی کوتاه دانسیته های پایه ای زمین شناسی سازمان جهان گسترش یافت و مورد توجه محافل جهانی قرار گرفت که در اوایل سال 1353 در کمیسون بین المللی تهیه نقشه های زمین شناسی جهان CGMW که در پاریس تشکیل شد ، با وجود پیشینه چندین ده ساله سازمان های زمین شناسی در کشور های دیگر منطقه ، تهیه و تلفیق نقشه های زمین شناسی خاور میانه ، به سازمان زمین شناسی ایران واگذار شد . هم اکنون نیز سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی  ایران  مجری 6 پروژه از 23 پروژه مصوب این کمیسیون بوده و 6 پروژه نیز با همکاری سازمان زمین شناسی ایران در حال انجام است. ومهم آن که مسئولیت پروژه‌های خاورمیانه ، توسط کمیسیون مذکور ، به سازمان زمین شناسی ایران تفویض گردیده است.

در مهر ماه 1353 از طرف کارکنان سازمان به مناسبت باز نشسته شدن مهندس خادم در سن 64 سالگی و تنی چند از پیشکسوتان دیگر ، همایش گرمی در سالن کتابخانه سازمان برگزار شد . در این مراسم جناب آقای مهندس علیپور از طرف کلیه همکاران یادمانی به حضور ایشان تقدیم نمود . مهندس خادم  در پایان این گرد همایی مطالب بسیار ارزشمند و پند آموزی بیان فرمود که بر روی نوار ضبط است . اینک بخشی از آن سخنان: " برگزاری این مراسم و دریافت هدایا بزرگترین پاداش زحمات گذشته ماست و من شخصا آن را به هر هدیه دیگری که قرار میشد از طرف شخص یا مقام دیگری به من داده میشد ، ترجیح می دهم . من این هدیه را به عنوان شیئی گرانبها که نشانه و یادگار 14 سال همکاری صمیمانه و محبت واقعی شما دوستان می باشد ، نزد خود نگه داشته و عزیز می دارم .000 من امیدوارم که با نیروی جوان و فعالی که عهده دار امور سازمان گشته ، این راه را به خوبی طی کرده و هر روز خبر های خوشی از سازمان و پیشرفت های آن به گوش همه ما برسد . ما چون در پرورش این نهال سهیم بوده ایم ، بنابر این خوشحال خواهیم شد که بیش از پیش این نهال برومند تر شده و پر ثمر تر گردد . سخن را کوتاه می کنم و فقط می گویم صادقانه و صمیمانه آنچه را می توانستم انجام دهم ، پیاده نمودم 00000 "
زنده یاد مهندس نصرالله خادم تا 15 اردیبهشت ماه 1378( در سن 89 سالگی) که چشم از جهان فرو بست ، دلبستگی های خود را به بررسی های علمی و فنی و توجه به پیشرفت های سازمان زمین شناسی و اکتشاف معدنی کشور حفظ نمود

مدیران سازمان زمین شناسی

اسامی مدیران سازمان از زمان تاسیس سازمان تا کنون به شرح زیر می باشد:

• مهندس صفی اصفیا (1343-1341) با نظارت مهندس خادم
• مهندس نصرالله خادم (1353-1343) با معاونت مهندس ثابت قدم و قائم مقامی
• مهندس رضا آصفی (1358-1353) با معاونت دکتر افتخارنژاد و علیپور
• مهندس احمد رهجو (1359-1358) با معاونت مهندس عیسی خانیان
• دکتر عبدالعظیم حقی پور (از سال 1359 تا اواخر همان سال) با معاونت مهندس عیسی خانیان
• دکتر علوی نائینی(سال 1360 ) با معاونت دکتر زاهدی و حامدی
• مهندس علی الماسی (1368-1361) با معاونت دکتر راستاد، عبدالرضا درگاهی و نوگل
• دکتر احمدزاده هروی (1377-1369) با معاونت واعظ لاری، دکتر آیت و ملاک پور
• مهندس محمد تقی کره ای (1378 تا 1396) با معاونت آقایان مهرپرتو، قرشی، سعیدی، قاسمی، عابدیان، برنا، امامی، ملکی و فرهادیان
• دکتر راضیه لک(1396 تا1397) با معاونت آقایان شهیدی، گل محمدی، اشتری
• دکتر علیرضا شهیدی (1397 تا 1403) با معاونت زمین‌شناسی: آقای عمرانی، اکتشاف: آقایان دری و قرایی، معاونت برنامه‌ریزی، توسعه منابع و پشتیبانی: رضازاده،
• دکتر داریوش اسماعیلی (آذرماه 1403تا آبان ماه 1404) با معاونت اکتشاف: آقایان قرایی، مولابیگی، معاونت زمین‌شناسی: آقای شهبازی، معاونت برنامه‌ریزی، توسعه منابع و پشتیبانی: رضازاده، قرایی، حمزه خانی، شریعتمدار طهرانی
•  مهندس وجیه اله جعفری (آذر ماه 1404) با معاونت اکتشاف: آقای مولابیگی، معاونت زمین‌شناسی: شهبازی، معاونت برنامه‌ریزی، توسعه منابع و پشتیبانی: شریعتمدار طهرانی

سوابق تاریخی تشکیل و فعالیتهای سازمان زمین شناسی کشور

یکی از مشکلات بنیادین سازمان در آغاز کار گردآوردن کارشناسان مورد احتیاج بود و زمین شناسان با تجربه که سازمان می توانست از وجود آنها استفاده کند وجود نداشت. بنابراین سازمان مجبور شد کادر خود را از میان فرهیختگان رتبه های نخست دانشگاههای داخلی و خارجی تامین کند و به آموزش آنها بپردازد.

علیرغم آموزش کارشناسان زمین شناس داخلی ، بدیهی به نظر میرسید که در آغاز کار سازمان به وجود متخصصان خارجی نیازمند باشد. بدین جهت تصمیم بر این شد تا از کمک های فنی سازمان ملل استفاده شود و این اقدامات منجر به بستن موافقتنامه میان دولت ایران و سازمان ملل در سه برنامه و یا گام گردید. طبق این موافقتنامه سازمان ملل حاضر شد 60 متخصص در رشته های مختلف زمین شناسی در اختیار سازمان زمین شناسی گذاشته و افزون بر آن جهت تجهیز آزمایشگاههای سازمان برابر 400 هزار دلار تجهیزات لازم به سازمان واگار کند.

برنامه سه گامه سازمان ملل برای کمک به تشکیل و سازماندهی سازمان زمین شناسی ایران به قرار زیر می باشد:

1339/1960 تا 1347/1968، تصویب برنامه گام نخست، شورای پرو‍ه وی‍ه سازمان ملل یک برنامه پنج ساله که پس از چندی به شش ساله تبدیل شد برای یاری و آغاز کار سازمان زمین شناسی کشور به تصویب رساند.

1347/1968 تا 1350/ 1971 تصویب برنامه گام دوم، انجام اکتشافات معدنی

1350/1971 اعزام هیات ارزیابی UNDP/UN برای بررس احتیاجات دولت ایران و سازمان زمین شناسی کشور

فعالیتهای دهه اول ( 1962/1341 – 1972/1351)

• آغاز تهیه و انتشار نقشه‌های چهارگوشهای زمین شناسی به مقیاس 1:250000 با همکاری بعضی از موسسه های خارجی از جمله سازمان زمین شناسی آلمان، دانشگاه میلان (ایتالیا)، پلی تکنیک فدرال و دانشگاه زوریخ (سوئیس)
• تشکیل و فعالیت کمیته نام گذاری چینه شناسی
• اعزام گروهی از کارشناس از سازمان ملل  از کشورهای از آلمان، ژاپن، سوئیس، اتریش، نروژ‍‍‍‍، کانادا،فرانسه، آمریکا، سوئد، نیوزلند، هلند، شوروی سابق، انگلستان، چکسلواکی، فنلاند  جهت همکاری با سازمان زمین شناسی کشور ‍
• تشکیل بخش کارتوگرافی وتهیه نقشه های زمین شناسی در سازمان با همکاری ونظارت فنی کشور سوئیس
• آغاز همکاری مشترک سازمان زمین شناسی و موسسه زمین شناسی ومواد رادیو اکتیو وهسته ای یوگسلاوی برای انجام مطالعات زمین شناسی واکتشافات تفصیلی معدنی درگستره کرمان- سیرجان- رفسنجان- بم به مساحت 61653 کیلومتر مربع ودر 23 برگ زمین شناسی به مقیاس 1:100000
• آغاز و انجام طرح برداشت زمین شناسی چهارگوش بندر پهلوی (انزلی) با همکاری سه زمین شناس انگلیسی
• انجام و اتمام برداشتهای زمین‌شناسی در گستره شمال منطقه لوت مرکزی و تهیه نقشه 1:500000 همراه با گزارش
• انعقاد قرارداد بین دانشگاه گرونوبل(Gronoble) با سازمان زمین شناسی برای تبادل دانشجو
• آغاز پروژه بیرجند جهت انجام مطالعات زمین شناسی در ناحیه ای به مساحت 17000 کیلومتر مربع در اطراف بیرجند
• تهیه نقشه قزوین- رشت
• حفاری پهنه معدن مس چهل کوره  و کشف پهنه غنی مینرالیزه مس به ستبرای 100 مترو تهیه نقشه 1:5000
• افتتاح بخش زمین شناسی مهندسی سازمان

فعالیت های دهه دوم ( 1973/1352 – 1983 / 1362)

• آغاز دوباره مطالعات صحرایی نقشه قزوین- رشت با همکاری زمین شناسان انگلیسی
• اکتشاف پتانسیل‌های قابل ملاحظه آلونیت در شمال باختری به کمک زمین شناسان  شوروی سابق
• انجام اکتشافات پراکنده اورانیوم در نقاط مختلف ایران به ویژه شمال باختری ایران
• انجام طرح برداشت زمین شناسی گستره دور افتاده بلوچستان
• انجام بررسی های زمین شناسی ومعدنی در گستره انارک به مساحت 44000 کیلومتر مربع میان سازمان زمین شناسی وموسسه تکنو اکسپورت شوروی (V/o  Technoexport)
• برگزاری کنفرانس جهانی پروژه ژئودینامیک آسیای جنوب خاوری در سازمان زمین شناسی
• ارزیابی کوشش های سازمان زمین شناسی کشور در پایان طرح همکاری های فنی با سازمان ملل متحد
• دعوت از چهار شرکت مهندسی مشاور پاراگون(paragon) اینتر کان(Intercon) آب وخاک و ژئومتال جهت انجام مطالعات زمین شناسی در وسعتی برابر 270000 کیلومتر مربع از جنوب خراسان تا شمال چابهار. همکاران خارجی شرکت های مزبور به ترتیب از کشورهای استرالیا (pty.Ltd,Astrulia)آمریکا (Intcorpration Geophysical service Inc.,Texas Instruments)کانادا (Engineers Ltd./Bonder-Clegg and co. Ltd.watts Griffis and Mcouat,Ltd./Wright) وفرانسه (B.R.G.M,Orleans) بودند.

• آغاز به کار مرکز زمین شناسی کرمان

در فاصله سالهای 1357 تا 1360 سازمان زمین شناسی در قالب همان دپارتمانهای قبلی و فعالیتهای زمین شناسی و اکتشافی به کار خود ادامه داد اما در دهه 60 یا همان دهه سوم چهار مرکز دیگر شروع به فعالیت نمودند.

فعالیتهای دهه سوم ( 1362/1983 – 1372/1993)

• آغاز به کار مرکز زمین شناسی تبریز
• آغاز به کار مرکز زمین شناسی اهواز
• آغاز به کار مرکز زمین شناسی مشهد
• آغاز به کار مرکز زمین شناسی شیراز

خاطرنشان میگردد که از جمله اتفاقات مهم در این دهه وقوع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بود که علیرغم شرایط دشوار دوران جنگ که تا سال 1367 ادامه پیدا کرد سازمان زمین شناسی همچنان نظیر سایر ارگانها به فعالیت خود ادامه داد. در این دوران با توجه به وضعیت کشور ،‌هیچ محققی برای انجام فعالیتهای علمی زمین شناسی وارد سازمان نشد،‌لیکن با توجه به مهارت متخصصان داخلی از جمله دکتر حمدی، مسائل نوین دیرینه شناسی در آن زمان وارد ایران و سازمان گردید. همچنین سازمان زمین شناسی برای راه اندازی دانشگاههای ایران در آن زمان خدماتی از جمله فرستادن اساتید به دانشگاههای تهران، تبریز،‌اهواز، شاهرود، شیراز و مشهد و...برای تدریس دانشجویان انجام می داد.

فعالیتهای دهه چهارم و پنجم ( 1372/1993 – 1388/ 2009)

• تاسیس پژوهشکده علوم زمین جهت انجام مطالعات آکادمیک و دانشگاهی در زمینه علوم زمین
• تاسیس دپارتمان زمین شناسی پزشکی به منظور بررسی عوامل زمین شناسی در زمینه سلامت وجودات زنده در کشور
• تاسیس مرکز فعالیتهای بین المللی زمین شناسی در کرج
• آغاز تهیه نقشه‌های کاربردی زمین شناسی در مقیاس یک 25 هزارم در 309 محدوده
• آغاز تهیه نخستین نقشه لرزه زمین ساخت البرز مرکزی در مقیاس یک 750 هزارم
• تاسیس آزمایشگاه BLEG به منظور عیارسنجی نمونه‌های طلا

آمار نقشه های تهیه شده توسط سازمان زمین شناسی تاکنون

نقشه های زمین شناسی با مقیاس 250000/1 : ۱۱۸ برگه

نقشه های زمین شناسی با مقیاس 100000/1 : ۵۰۶ برگه

نقشه های زمین شناسی کاربردی در مقیاس 25000/1 : ۱۹۷ برگه

محدوده های اکتشافی ژئوشیمیایی در مقیاس 25000/1 : 75محدوده

نقشه های ژئوشیمیایی ۱۰۰۰۰۰/1 : ۳۸۴ برگه 

کتابخانه سازمان زمین شناسی

کتابخانه سازمان زمین شناسی در سال 1338 با هدف گردآوری ساماندهی و اشاعه اطلاعات زمین شناسی تاسیس گردیده است. این کتابخانه در حال حاضر با بیش از 10000 عنوان کتاب و گزارش فارسی و لاتین کاملترین مجموعه کتب و نشریات تخصصی در علوم زمین را دارا می باشد.کتابخانه سازمان از بخش های زیر تشکیل گردیده است:

1.       خدمات مرجع

2.       سازماندهی اطلاعات

3.       مخازن و امانات

4.       نشریات ادواری

5.       سفارش و دریافت

6.       آرشیو کتابخانه

7.       فروش انتشارات

8.       دیداری و انتشارات

موزه سازمان زمین شناسی

موزه سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور موزه ای کاملا تخصصی در زمینه علوم‌زمین است که درسال 1338 همزمان با تاسیس سازمان افتتاح شد. دراین موزه بیش از 400 نمونه از انواع سنگ، 1500 نمونه فسیل و بیش از 1400 نمونه کانی از ایران و سایرکشورها نگهداری می‌شود. همچنین موزه دارای 65 نمونه ابزار و وسایل معدنکاری باستانی است.

پژوهشکده سازمان زمین شناسی

پژوهشکده علوم زمین بعنوان یک واحد تحقیقاتی دانشگاهی وابسته به سازمان زمین شناسی و اکتشافات  معدنی کشور وتحت نظارت وزارت علوم و تحقیقات وفناوری با مجوز شورای گسترش آموزش عالی درسال 1373 تأسیس گردید واز سال 1374 درمقطع کارشناسی ارشد رشته زمین شناسی گرایش تکتونیک ازطریق آزمون سراسری کارشناسی ارشد ناپیوسته که توسط سازمان سنجش آموزش کشور  برگزار می گردد ،  اقدام به پذیرش دانشجو نمود . از سال 1376 با تایید وزارت علوم ، تحقیقات و فن آوری در چهار گرایش تکتونیک ، پترولوژی ، زمین شناسی اقتصادی و چینه شناسی و فسیل شناسی نیز اقدام به پذیرش دانشجو نموده است. ریاست پژوهشکده را در ابتدای تشکیل آقای دکتر احمد‌زاده با معاونت آقای دکتر مهدی علوی، و در سالهای بعد با معاونت دکتر محمد هاشم امامی برعهده داشتند. در سال 1382 ریاست پژوهشکده به آقای دکتر منوچهر قرشی واگذارگردید که ریاست ایشان تا سال 1388 ادامه پیدا کرد. در سال 1388 ریاست پژوهشکده به آقای دکتر طالبیان با معاونت آقای دکتر نظری واگذار گردید. از جمله اهداف تاسیس پژوهشکده علوم زمین کمک به افزایش توان واطلاعات علمی از طریق استفاده هر چه مطلوب تر از امکانات باالغعل وباالقوه نیروی انسانی آزمایشگاهها, موزه وکتابخانه  وسایر وسایل پژوهشی موجود در سازمان زمین شناسی کشور وهمکاری با سایر مؤسسات پژوهشی داخلی می باشد.

درحال حاضر پژوهشکده در حال رایزنی با دیگر دانشگاه‌های داخل و خارج از کشور است که در صورت تائید شورای گسترش آموزش عالی، دوره دکترای زمین‌شناسی نیز در گرایش‌های مختلف در پژوهشکده راه‌اندازی خواهد شد تا به هدف والای خود برای تربیت نیروی متخصص در بالاترین سطح، برسد. پژوهشکده علوم‌زمین تا سال گذشته از اعتبارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور  استفاده می‌کرد که از ابتدای سال 88 مستقل شده و بودجه سالانه آن 400 میلیون ریال تعیین شده است.

پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور

پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور در راستای اهداف و سیاست های برنامه سوم توسعه کشور ، جهت ارتقاء سهم معادن و صنایع معدنی در تولید ناخالص ملی در سال 1380 به منظورجمع آوری ، همسانسازی و ساماندهی این داده ها با هدف اطلاع رسانی سریع و آسان به شیوه های مختلف تاسیس گردید.

باتوجه به خط مشی فن آوری اطلاعات در جهان ، پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور ، فرایند ارائه و گسترش اطلاعات با اشکال مختلف ازجمله اینترنت ، شبکه های داخلی ، اینترانت ، لوح های فشرده و نقشه ها و غیره را مدنظر قرار داده و در حال جمع آوری اطلاعات از سازمانها و ارگانهای (CD) اطلاعاتی دولتی، شرکتهای خصوصی، کتب، مقالات منتشره و اینترنت می باشد.

بر این اساس در پایگاه فعالیت های مختلفی به شرح زیر در حال انجام است. در بخش استانی کلیه داده های زمین شناسی و معدن موجود در قالب تقسیمات استانی ، جمع آوری، ساماندهی و ارائه می گردد. در بخش

1:10000  لایه های مختلف اطلاعاتی موجود در هر برگه و یا ایندکس آن، به همراه گزارش مکتوب ارائه می شود. بخش تفصیلی، جمع آوری ،ساماندهی و پردازش داد ههای اکتشافی را بر عهده دارد. ایجاد آندسته از بانک های اطلاعات موضوعی که حائز اهمیت بیشتری هستند نظیر بانک اطلاعاتی ذخایر مس، طلا، پروژه های ژئوفیزیک زمینی، اطلس کان یها، کتابنامه افیولیت های ایران، سرمایه گذاران خارجی و بازار جهانی مواد معدنی، همچنین تهیه گزار شهای بلایای طبیعی یا بازدید های معدنی از دیگر فعالیت های این پایگاه است.گروههای تخصصی این مرکز شامل موارد زیر می باشد:

- گروه بانک منابع و ذخائر

- گروه بانک زمین شناسی

- گروه بانک جغرافیا

مرکز پژوهشهای کاربردی سازمان زمین‌شناسی- کرج

مرکز پژوهش های کاربردی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشوردر بهمن ماه 1386 کار خود را رسما آغاز کرد.این مرکز بزرگ تحقیقاتی با داشتن نیروی کارشناسی متخصص و دستگاه های نوین در بخش های مختلف زمین شناسی و آزمایشگاهی قادر است تا پروژه های ملی و بین المللی را با رعایت استانداردهای بین المللی به انجام رساند .

در این مرکز برای اولین بار پژوهش های علمی در خصوص زمین شناسی پزشکی ، زمین شناسی دریایی ، زمین شناسی کواترنری ، ژئودینامیک ، فن آوری نانو و ایجاد پایگاه داده های علوم زمین سایر کشورها انجام گرفته است .

هم اکنون بیش از نود کارشناس با تخصص های مختلف علوم زمین در مرکز پژوهش های کاربردی مشغول بکار هستند .این مجموعه جوان تاکنون در خصوص اکتشاف منابع انرژی ژئوترمال ، اکتشاف مواد پرتوزا ، چاپ اولین اطلس زمین شناسی پزشکی ، طراحی و اجرای اولین اطلس زمین دامپزشکی ، طراحی و تهیه اولین اطلس زمین گیاه پزشکی ، یخچال ها ، بررسی آتشفشان های زمان کواترنری ، تغییرات اقلیم ، فسیل شناسی مهره داران زمان کواترنری، شناسایی غارهای کواترنری ، بررسی پهنه های آبرفتی ، طراحی وتولید بانک های اطلاعات علوم زمین سایر کشورها ، طراحی و ساخت دستگاه های برداشت داده های ژئوفیزیک هوایی ، طراحی و اجرای سایت مرکز پژوهش ها ، طراحی و اجرای سایت آزمایشگاه های علوم زمین کشور، بررسی های زمین شناسی دریایی با هدف شناسایی پهنه های آبی کشور اعم از دریاها و دریاچه های داخلی، شناخت تکوین حوضه های آبی ، منابع غیر زنده دریایی ، عوامل تاثیر گذار در زون ساحلی و شناسایی مناطق پایدار ، بررسی کمی وکیفی رسوب ، آب دریا و ساختارهای زمین شناسی زیر بستر دریا فعالیت های بسیار ارزنده ای در جهت پیشبرد اهداف علمی کشور انجام داده و درآینده ،پژوهش های نوین علمی بیشتری انجام خواهد داد.

آزمیشگاه های این مرکز بزرگ تحقیقاتی که بعنوان آزمایشگاه مرجع در کشور شناخته شده است ، قادر هستند تا در سال بیش از 110000 نمونه سنگ و آب آنالیز کرده و نتایجی در حد استانداردهای بین المللی به مراجعین خود ارائه کند.

مراکز مطالعات زمین شناسی وابسته به سازمان:

مرکز کرمان

 مدیریت مرکز کرمان در سال 1360 تاسیس شد.این مرکز شامل بخشهای تخصصی زمین شناسی، اکتشاف، فسیل شناسی، کانی شناسی، سنگ شناسی، آزمایشگاه و کتابخانه می باشد.

مرکز تبریز

 تاسیس سازمان زمین شناسی تبریز به سال 1362 مربوط میگردد . بخش های تخصصی مختلفی از  قبیل  زمین شناسی  (   سنگ شناسی ، تکتونیک , اقتصادی , چینه و فسیل  – رسوب شناسی ,  ژئوشیمی ) , اکتــــشاف ، ژئومـــــتیکس ، فناوری اطلاعات , کتابـــخانه و  خدمات فنی , آزمایشــگاه شیمی تجزیه ( اسپکترومتری ، فلیم فـــتومتری , تیتریمتری و گراویمتری ) ، سنگ شناسی ومطالعه مقاطع نازک , مقاطع صیقلی وغیره در این مرکز قرار دارد.

مرکز اهواز

مدیریت مرکز اهواز در سال 1362 تاسیس شد که شامل بخشهای تخصصی زمین شناسی ,فسیل شناسی،اکتشاف، دورسنجی، GIS , اّزمایشگاه شیمی وکتابخانه می باشد.

هدف از تشکیل مدیریت مطالعات و تحقیقات زمین شناسی و اکتشاف و پی جویی مواد معدنی و تهیه نقشه های زمین شناسی در مقیاسهای مختلف می باشد.
مرکز مشهد

مدیریت زمین شناسی و اکتشافات معدنی منطقه شمال شرق در سال 1369 تأسیس گردید که شامل بخشهای تخصصی مختلف اعم از زمین شناسی, اکتشاف, ژئو ماتیکس، GIS ، دور سنجی ، آزمایشگاههای سنگ شناسی ـ فسیل شناسی و شیمی فعال می باشد . 

مرکز شیراز

 مدیریت مرکز مشهد در سال 1372 تاسیس شد که شامل بخشهای تخصصی اکتشافات معدنی ، زمِین شناسی، IT  و موزه می باشد .

آزمایشگاه Washing ، تهیه مقطع نازک ، نمونه کوبی در این مرکز انجام میگیرد .

دفتر ساری

این دفتر در راستای اجرای سیاست های دولت در زمینه زمین شناسی در سال 1381 تاسیس گردید ،که شامل

بخش تخصصی زمین شناسی دریایی(رسو بشناسی و ژئوشیمی رسوبی، آب و ژئوشیمی آب و انجام

آزمایشهای رسو بشناسی، بررسیهای زمین ریخت شناسی سواحل، بررسیهای ژئوفیزیک دریایی، بررسیهای

زمینشناسی مهندسی در مناطق ساحلی) می باشد.

دفتر زاهدان

مدیریت مرکز زمین شناسی شهر زاهدان در سال 1381 تاسیس گردید. بخش های تخصصی این مرکز شامل

دور سنجی ، GIS ، زمین شناسی ،اکتشاف, ژئو ماتیکس، و آزمایشگاههای سنگ می باشد.

دفتر بندرعباس

مدیریت مرکز زمین شناسی دریایی شهر بندر عباس در سال 1386 تاسیس شد، که شامل بخش تخصصی زمین

شناسی دریایی در زمینه رسو ب شناسی و ژئوشیمی رسوبی، آب و ژئوشیمی آب و انجام آزمایش های

رسوب شناسی و زمین شناسی دریایی می باشد.

دفتر انزلی

مدیریت مرکز زمین شناسی شهرستان انزلی در سال 1387 تاسیس گردید ،که شامل بخش تخصصی زمین شناسی دریایی می باشد.

دفتر یزد

مدیریت مرکز زمین شناسی شهر یزد در سال 1387 تاسیس گردید. بخش های تخصصی این مرکز شامل زمین، شناسی ،اکتشاف, ژئو ماتیکس GIS ، دور سنجی و آزمایشگاههای سنگ می باشد.

دفتر تربت

مدیریت مرکز زمین شناسی شهر تربت در سال 1388 تاسیس گردید. بخش های تخصصی این مرکز شامل زمین، شناسی ،اکتشاف, ژئو ماتیکس GIS ، دور سنجی و آزمایشگاههای سنگ می باشد.

دفتر سقز

مدیریت مرکز زمین شناسی شهر سقز در سال 1382 تاسیس گردید بخش های تخصصی این مرکز شامل زمین، شناسی ،اکتشاف, ژئو ماتیکس GIS ، دور سنجی و آزمایشگاههای سنگ می باشد.

دفتر سمنان

مدیریت مرکز زمین شناسی شهر سقز در سال 1386 تاسیس گردید. بخش های تخصصی این مرکز شامل زمین، شناسی ،اکتشاف, ژئو ماتیکس GIS ، دور سنجی و آزمایشگاههای سنگ می باشد.

تهیه شده توسط: اداره روابط بین الملل