یادنامه‌ای برای زنده‌یاد دکتر بهرام عکاشه

در گذشت دکتر بهرام عکاشه

گاه در تاریخ ملت‌ها، مردانی ظهور می‌کنند که نه تنها گرهی از دانش می‌گشایند، که جهانی را بیدار می‌کنند. مردانی که سخن‌شان، هشدارشان، و سکوت پرمعنای‌شان، وزنی برابر با هزاران زمین‌لرزه دارد.

به نام زمین... به نام مردی که به تپش‌های آن گوش سپرد

پدر علم ژئوفیزیک و زلزله‌شناسی ایران

گاه در تاریخ ملت‌ها، مردانی ظهور می‌کنند که نه تنها گرهی از دانش می‌گشایند، که جهانی را بیدار می‌کنند. مردانی که سخن‌شان، هشدارشان، و سکوت پرمعنای‌شان، وزنی برابر با هزاران زمین‌لرزه دارد.

در این سپیده‌دم خاموش، ما ایستاده‌ایم در برابر نامی سترگ: دکتر بهرام عکاشه، فرهیخته‌ای که عمرش را وقف شناخت زمین کرد، اما هیچ‌گاه از آسمان انسانیت جدا نشد.

تولد در دل خاک، زندگی در قلب دانش

دکتر عکاشه در سال ۱۳۱۵، در مسجدسلیمان، جایی میان نفت و خاک و افق‌های روشن، زاده شد. از همان آغاز، گوش جانش به زمزمه‌های زمین سپرده بود؛ گویی او آمده بود تا صدای تپش زمین را بشنود، تا بفهمد زمین چه می‌گوید پیش از آن‌که فریاد کند.

او از دانشگاه تهران برخاست، اما عطش دانایی‌اش، او را به آلمان کشاند؛ جایی که با دستانی خاک‌آلود از جست‌وجوی حقیقت، دکتری ژئوفیزیک را دریافت کرد، و بازگشت تا سرزمینش را، مردمانش را، و خانه‌هایی را که بر گسل‌ها آرمیده بودند، آگاه سازد.

مردی که از زلزله نمی‌ترسید، اما از نادانی پیش از زلزله، آری

دکتر عکاشه بیش از نیم قرن، چراغ علم را در کوچه‌پس‌کوچه‌های ژئوفیزیک ایران روشن نگاه داشت. او نه تنها استاد دانشگاه تهران و بنیان‌گذار علم زلزله‌شناسی نوین ایران بود، بلکه وجدان بیدار جامعه علمی در برابر غفلت‌ها و بی‌برنامگی‌ها به شمار می‌رفت.

با ساخت ایستگاه‌های زلزله‌نگاری، تربیت صدها دانشجو، و مشارکت در پروژه‌های ملی، دکتر عکاشه سنگ بنای آن‌چه امروز "علم زمین در ایران" می‌نامیم را نهاد.

هشدارهایی که هنوز در گوش زمان می‌پیچد...

صدای او، همیشه لرزانی داشت ـ نه از ضعف، که از دردِ پیش‌بینی‌ فاجعه‌ای که هنوز کسی آن را جدی نمی‌گرفت. او سال‌ها درباره زلزله تهران سخن گفت، مقاله نوشت، مصاحبه کرد، فریاد زد. اما شاید چون زمین هنوز نلرزیده بود، کسی صدایش را نشنید...

و حالا ما مانده‌ایم و صدایی خاموش، که از هر زلزله‌ای کوبنده‌تر بود.

خدمات و تألیفات شاخص استاد دکتر بهرام عکاشه

بنیان‌گذار زلزله‌شناسی نوین در ایران و مؤسس شبکه‌های زلزله‌نگاری در دانشگاه تهران

ریاست بخش زلزله‌شناسی مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران برای سال‌ها

مشارکت علمی در طراحی و تحلیل ساختگاه رآکتور تحقیقاتی تهران

بنیان‌گذار رشته ژئوفیزیک در دانشگاه آزاد اسلامی تهران شمال

مشاور علمی نهادهای کلان کشور مانند سازمان انرژی اتمی، شهرداری تهران، وزارت راه و شهرسازی و سازمان مدیریت بحران

انتشار ده‌ها مقاله علمی درباره خطرپذیری لرزه‌ای، تحلیل گسل‌ها و پیش‌بینی زلزله

تألیف کتاب «گفتار پدر علم زلزله‌شناسی ایران» و دیگر آثار علمی در حوزه ژئوفیزیک

خداحافظ ای استاد...

دوازدهم خرداد ۱۴۰۴، زمانی بود که زمین، یکی از عاشقان دیرینه‌اش را پس گرفت. اما مرگ، پایان تو نیست استاد... نام تو بر لوح دانشگاه‌ها، در دل شاگردانت، و بر نقشه‌های زلزله‌ای که پیش‌بینی کردی، باقی‌ست. تو زنده‌ای، آن‌گاه که کسی با دستان لرزان، برای خانه‌ای در کنار گسل تصمیم عاقلانه‌تری می‌گیرد. تو زنده‌ای، هر بار که دانشجویی رشته ژئوفیزیک را با نام تو آغاز می‌کند.

زمین، آرام بگیر... مردی که تو را فهمید، اکنون در آغوش تو آرمیده است.