بایدها و نباید درباره فرونشست اصفهان: بررسی میزان فرونشست زمین در فرودگاه شهید بهشتی/ با عقیم شدن زاینده‌رود فاتحه اصفهان خوانده است

به گزارش روابط‌عمومی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، مدیرکل سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی اصفهان گفت: باید قبول کرد که فرودگاه اصفهان جدا از دشت اصفهان-برخوار نیست و به طور قطع اگر به مشکل فرونشست زمین در منطقه شمال اصفهان توجه نشود، این مرکز استراتژیک نیز دچار مشکل و نشست خواهد شد.

رضا اسلامی، با اشاره به اینکه در چند سال گذشته پایش‌های بسیاری از سوی شهرداری اصفهان، سازمان نقشه‌برداری، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور درباره فرونشست دشت برخوار–اصفهان (منطقه شمال اصفهان) آن انجام شده، اظهار کرد: منطقه نعل شکل شمال اصفهان از رهنان، شاهین‌شهر، دولت‌آباد، برخوار، کمشچه، فرودگاه اصفهان، شهرک صنعتی جی، خاتون‌آباد، خوراسگان‌و ... را در برمی‌گیرد.

وی افزود: در برخی مناطق نرخ فرونشست را ۵ سانتیمتر و برخی دیگر ۱۶ سانتیمتر اندازه گیری کرده‌اند، اما در مجموع این اعداد حاکی از نشست منطقه شمال اصفهان دارد.

مدیرکل سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی اصفهان با بیان اینکه ضخامت آبرفت در منطقه حبیب‌آباد ۲۲۰ تا ۲۵۰ متر و رهنان ۱۸۰ متر است و عموما جنس آبرفت آنها دانه‌ریز است، گفت: زمانیکه از آبخوان (سفره زیرزمینی) برداشت می‌کنیم و فضای بین ذرات خاک که توسط آب اشغال شده، خالی می‌شود، این فضای خالی توسط وزن طبقات بالایی بسته شده و دیگر امکان احیای این فضا وجود نخواهد داشت.

وی تصریح کرد: با توجه به اینکه دشت اصفهان- برخوار یکپارچه است، هرگونه تغییر در آبخوان این دشت روی تمام آن تاثیرگذار خواهد بود؛ مثلا نمی‌توان عنوان کرد شاهین‌شهر نشست می‌کند، اما فرودگاه اصفهان نشست نمی‌کند، یا اینکه برداشت‌های آبی که در منطقه خوراسگان اصفهان یا  نقطه دیگری از شهر از سفره می‌شود بر روی شهرهایی چون شاهین‌شهر و حبیب‌آباد تاثیر نمی‌گذارد، اما اینکه میزان تاثیر چقدر است بستگی به عوامل زیادی چون ضخامت آبرفت و دوری و نزدیکی به محل برداشت، متفاوت است.

اسلامی تاکید کرد: اینکه هشدار می‌دهیم دولت به موضوع فرونشست شمال استان به صورت جدی ورود کند به دلیل وجود همین المان‌های ملی است که خواهی نخواهی دامن آن را خواهد گرفت و نمی‌شود گفت در جنگلی آتش‌سوزی می شود و مثلا درختان سرو دچار حریق نمی‌شوند. اینکه می‌گوییم اگر به این مسئله توجه جدی نشود، دور نیست زمانی باندهای فرودگاه‌ها دچار فرونشست و هنگام نشستن هواپیماها دچار سانحه شوند و این یک هشدار بسیار جدی است، همچنان که بارها و بارها در خصوص زلزله تهران و فجایع مرگبار انسانی که به سبب تراکم جمعیت و بافت فرسوده برخی از مناطق تهران هشدار داده اند.

وی با تاکید بر اینکه در حال حاضر میزان فرونشست زمین در فرودگاه اصفهان در دست بررسی است، تصریح کرد: فرودگاه شهید بهشتی اصفهان به عنوان تنها فرودگاه کشور، برای مطالعات فرونشست در منطقه شمال اصفهان ارزش قائل شده و با قبول ریسک نتایج با سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور همکاری تنگاتنگی دارد.

مدیرکل سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی اصفهان افزود: به همین منظور با توجه به اهمیت موضوع از بهمن ماه ۹۹ با نظر سازمان زمین‌شناسی توسط فرودگاه اصفهان ۵ ایستگاه GPS در دو باند شرقی و غربی ساخته شده و از اردیبهشت ۱۴۰۰ پایش‌های دوره‌ای توسط دستگاه GPS  دو فرکانس هر یک ماه انجام می‌گیرد و نتایج اولیه آن در آبان ماه جاری مشخص خواهد شد.

اسلامی با تشکر از مسئولان فرودگاه اصفهان، گفت: فرودگاه اصفهان در این بررسی‌ها اجازه داده تا در هر دوره برداشت رصد کاملی از وضعیت زمین‌های اطراف باند داشته باشیم و ما در هر دوره برداشت خود فرودگاه و زمین‌های اطرف باند را رصد می‌کنیم.

وی با اشاره به آثار فرونشست در مناطق مختلف اصفهان، گفت: به عنوان مثال در سال ۹۷ در جاده اصفهان-شهرضا به دلیل فرونشست یک دستگاه کامیون به داخل زمین فرو رفت، بنابراین نمی‌توان از آثار فرونشست چشم پوشید.

مدیرکل سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی اصفهان با اشاره به اینکه نمی‌توان عنوان کرد که فرونشست در فرودگاه اصفهان اتفاق نخواهد افتاد، گفت: البته باید قبول کرد که فرودگاه اصفهان جدا از دشت اصفهان-برخوار نیست و به طور قطع اگر به مشکل فرونشست زمین در منطقه شمال اصفهان توجه نشود، این مرکز استراتژیک نیز دچار مشکل و نشست خواهد شد.

با عقیم شدن زاینده‌رود فاتحه اصفهان خوانده است

مدیرکل سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی اصفهان همچنین با بیان اینکه اصفهان تنها شهری که فرونشست زمین به عمق شهر نفوذ کرده، گفت: طی این سال ها اصفهان را از یک شهر امن به شهر ناامن تبدیل و با اصفهان کاری کردیم که با شهرهای زلزله خیز هیچ تفاوتی ندارد.

وی با مقایسه وضعیت دشت حبیب‌آباد اصفهان در سال ۱۳۵۰ و ۱۳۹۰، اظهار کرد: این دشت طی ۴۰ سال حدود ۴۰ سانتیمتر فرونشست داشته است.

اسلامی، تشدید بحران فرونشست زمین در اصفهان را از دهه ۷۰ دانست و گفت: از این زمان جریان زاینده رود قطع و اجازه برداشت آب های زیرزمینی برای کشاورزی داده شد که باعث شد سطح آب های زیرزمینی به شدت افت کند.

اصفهان را از یک شهر امن به شهر ناامن تبدیل کردیم

مدیرکل سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی اصفهان خطرناک‌ترین مخاطره در ایران را فرونشست زمین دانست و گفت: طی این سال‌ها اصفهان را از یک شهر امن به شهر ناامن تبدیل کردیم. در اصفهان ۲۲ گسل شناسایی و نقشه خطر زلزله مشخص شده اما گسل‌ها فعالیت چندانی نداشتند و زلزله‌های خطرناکی در استان نداشته‌ایم اما هم اکنون به دلیل فرونشست زمین این استان به شدت در معرض خطر و آسیب است و در واقع با اصفهان کاری کردیم که با شهرهای زلزله‌خیز هیچ تفاوتی ندارد.

وی تخریب سفره‌های آب زیرزمینی و عدم امکان ذخیره طبیعی آب در آبخوان، ادخال آب‌های شور و شیرین، تغییر شکل شبکه آبراهه‌ها به دلیل تغییر شیب رودخانه‌ها، کانال‌ها و آبراهه‌ها، آسیب به شریان‌های حیاتی، خسارت به سازه‌های شهری و مسکونی، خرابی پوشش چاه‌ها، خسارت جدی و جبران‌ناپذیر به نواحی صنعتی و کشاورزی و ایجاد شکاف زمین را از خطرات فرونشست زمین برشمرد.

اسلامی با بیان اینکه اصفهان تنها شهری که فرونشست زمین به عمق شهر نفوذ کرده، توضیح داد: تفاوت اصفهان با شهرهای دیگر در جنس خاک این شهر است و حتی در شهری مثل گلپایگان که شهری کوهستانی است ۱۹ سانتیمتر فرونشست ایجاد شده که علت اصلی آن انتقال آب به سمت قم است.

وی به ارزیابی و رصد دقیق وضعیت زمین در استان اشاره و خاطرنشان کرد: ۵۶۰ اکیپ روز بازدید از بیابان‌های استان داشته‌ایم، ترک‌ها را پایش کرده‌ایم و این نتایج به دست آمده و به دلیل اینکه شمال شهر اصفهان با تمرکز بالای جمعیتی و اِلمان‌های شهری بیشترین فرونشست را دارد، تصمیم گرفتیم ۲۷ ایستگاه GPS بسازیم که از اردیبهشت قرائت دوره‌ای شده و آبان گزارش دقیق از هر منطقه ارائه خواهیم کرد.

مدیرکل سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی اصفهان به بارگذاری‌های شمال شهر اصفهان اشاره و اظهار کرد: در شمال اصفهان پالایشگاه، نیروگاه شهید منتظری، فرودگاه، رینگ ترافیکی و کمربندی شرق را داریم، در عین حال بیشترین تراکم جمعیتی را در شمال اصفهان داریم، جایی که بیشترین فرونشست را می‌بینیم.

پیشروی فرونشست زمین از شمال به جنوب اصفهان

وی با بیان اینکه فرونشست زمین به صورت یک نعل از شمال به سمت جنوب اصفهان پیشروی می‌کند، تصریح کرد: اگر امروز فکری نکنیم و جلوی پیشروی فرونشست زمین را نگیریم خیلی زود تا چند سال دیگر در جنوب اصفهان نیز به وفور خواهیم دید. "زمانی باور نمی‌کردند ورزشگاه نقش جهان گرفتار فرونشست زمین شده اما ثابت شد چمن‌های ورزشگاه نقش‌جهان به خاطر فرونشست زمین از بین می‌رود. در مورد آثار تاریخی هم می‌گویند به علت سازه است اما چرا یک دفعه از سال ۹۰ آثار تاریخی شهر دچار ترک‌های فرونشستی شده است؟ ۱۰ سال است مسجد جامع عباسی را مرمت می‌کنند اما سازه از زیر دارد فرونشست می‌کند.

 اسلامی همچنین به فرونشست زمین در فرودگاه بین‌المللی شهید بهشتی اصفهان اشاره و اظهار کرد: باند فرودگاه اصفهان دچار فرونشست شده و واقعا احتمال فرو رفتن هواپیما در زمین وجود دارد.

مدیرکل سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌‌معدنی اصفهان ادامه داد: فرونشست خودش یک معضل است اما معضلات دیگری به دنبال دارد، ازجمله اینکه زمین سفت شده و وقتی بارندگی می‌شود آب امکان نفوذ ندارد و سیل جاری می‌شود.

وی تنها راهکار برای جلوگیری از سرعت فرونشست و احیای آبخوان و نه برگشت آنها به حالت قبلی را برقراری جریان زاینده‌رود از سراب تا پایاب دانست و تاکید کرد: اگر زاینده‌رود را عقیم کنیم فاتحه اصفهان خوانده شده و شهریت اصفهان را از بین می بریم.

طر‌ح‌های انتقال آب؛ به نام اصفهان و به کام استان‌های دیگر

اسلامی در مورد طرح‌های انتقال آب به فلات مرکزی ایران نیز گفت: این کار هزینه سنگینی دارد و بعد از آن انتقال آب‌های بین حوضه‌ای به نام اصفهان و به کام استان‌های دیگر است، چون اگر به کام اصفهان بود این بلا از سال ۷۹ به سر اصفهان نمی‌آمد و امروز آلودگی و بی‌آبی و فرونشست اصفهان را نابود نمی‌کرد.

مدیرکل سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی اصفهان با بیان اینکه از سال ۹۳ تاکنون درگیر موضوع فرونشست زمین در اصفهان بودیم اما از سال ۹۸ سازمان زمین‌شناسی کشور نیز همراه شد، گفت: نرخ فرونشست زمین از ۲ درصد به ۱۲ درصد رسیده و اصفهان استان اول از نظر فرونشست زمین در کشور است.

وی با اشاره به اینکه تنها یکی از نمایندگان مجلس پیگیر موضوع فرونشست زمین در اصفهان است، تاکید کرد: یک دست صدا ندارد و مقابله با این بحران یک عزم ملی می‌خواهد و باید جهانی فکر کنیم، ملی تصمیم بگیریم و استانی عمل کنیم.

اسلامی با اشاره به اینکه شش شهرستان در استان اصفهان درگیر فرونشست زمین هستند، از شورای شهر اصفهان خواست از شوراهای شهر این شهرستان ها نیز دعوت کنند تا در جریان بحران فرونشست زمین قرار گیرند.

کدام مناطق شهر اصفهان بیشترین فرونشست زمین را دارند؟

همچنین معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان گفت: بحران فرونشست زمین در همه مناطق اصفهان اتفاق افتاده، اما وضعیت مناطق شمالی اصفهان مساعد نیست و اگر در سطح ملی به این معضل نپردازیم، در آینده امکان حل بسیاری از معضلات اصفهان وجود نخواهد داشت.

علیرضا صادقیان نیز  با اشاره به اینکه از سه سال پیش مطالعاتی در زمینه فرونشست زمین در اصفهان آغاز و منجر به عقد تفاهم‌نامه‌ای با سازمان زمین‌شناسی کشور شد، اظهار کرد: فرونشست زمین یکی از معضلات جدی در اصفهان است که قابل جبران نیست و اگر امروز که خیلی هم دیر شده، فکری برای این معضل نشود، در آینده بسیاری از مشکلات لاینحل خواهد ماند.

وی با اشاره به پایش و بررسی فرونشست در شهر اصفهان، گفت: در اصفهان عمق چاه‌ها به ۲۷۰ متر رسیده و متوسط عمق هر چاه به ۱۵۰ متر رسیده است.

طبق تعاریف، فرونشست زمین، پایین رفتن یا نشست زمین رو به پایین است که مهمترین علت آن عوامل طبیعی و یا انسانی است، اما مهمترین علت فرونشست زمین در اصفهان برداشت بیش از حد مجاز از آب های زیرزمینی و خالی شدن سفره های آب زیرزمینی است.

معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان افزود: تفاوت عمده ای بین فرونشست و سایر بلایای طبیعی داریم و آن این است که فرونشست زمین غیر قابل جبران است. فرونشست زمین آثار فرهنگی و باستانی را از بین می‌برد، کشاورزی را نابود می‌کند، مناطق شهری و روستایی را درگیر و جاده‌ها و سیستم‌های حمل و نقل را خراب می کند.

وی با اشاره به اینکه نگاه به فرونشست زمین جزو وظایف ذاتی شهرداری نیست، توضیح داد: اواخر سال ۹۷ برنامه‌ای برای سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور انجام دادیم که از جمله تهیه مدلی برای فرونشست زمین برای شهر اصفهان بود.

 سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور هر سال اطلس فرونشست زمین را تهیه می‌کند اما به شهرداری ارسال نمی‌شد که طی جلسات و رایزنی‌های مختلف درخواست این اطلس‌ها را کردیم و توانستیم اطلاعات را تحلیل و بررسی کنیم.

صادقیان خاطرنشان کرد: بر اساس نقشه فرونشست زمین در اصفهان در مناطق جنوبی شامل مناطق ۱۳، ۵، ۶ و ۴ به دلیل نوع خاک بین صفر تا یک سانتیمتر فرونشست زمین داریم و در مناطق شمالی شامل ۱۱، ۸، ۷ و ۱۵ حدود ۱۷ میلیمتر فرونشست داریم.

وی با بیان اینکه این بحران در همه مناطق اصفهان اتفاق افتاده، اما وضعیت مناطق شمالی مساعد نیست، گفت: سال‌های قبل چهار ایستگاه ثابت آرتی‌کی (RTK)  در شهر اصفهان راه‌اندازی کردیم که هدف تسهیل کارهای نقشه برداری در سطح شهر بود، اما در مطالعات فرونشست هم استفاده شد و دو سال است داده‌های این ایستگاه‌ها را بررسی کرده‌ایم.

معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان ادامه داد: ایستگاه منطقه ۲ فقط ۱۶۶ میلیمتر فرونشست کرده که خطر بزرگی است و ایستگاه منطقه ۱۴ حدود ۱۶۸ میلیمتر، ایستگاه سالن اجلاس سران ۲ میلیمتر و منطقه ۱۳ ثابت بوده و فرونشست نداشته که نقشه‌های هوایی نیز این داده‌ها را تایید می‌کند.

وی با بیان اینکه در حال حاضر بیشترین بارگذاری بر روی مناطق شمال شهر اصفهان با بیشترین فرونشست زمین انجام شده، تاکید کرد: باید نگاهی به ارتفاعات بخشی از مناطق شهر داشته باشیم و ارتفاع را با میزان فرونشست متناسب کنیم.

صادقیان با اشاره به اینکه برخی از ایستگاه‌های خط یک قطار شهری اصفهان دچار فرونشست شده و ایستگاه‌های خط دو در مسیر فرونشست است، گفت: جانمایی رینگ یک تا چهار شهر اصفهان را بررسی کردیم و متوجه شدیم دقیقا رینگ چهارم در محدوده فرونشست زمین است.

به گفته وی، میزان فرونشست مناطق درگیر در شهر اصفهان، یعنی کل محدوده قانونی و حریم شهر در نظر گرفته شده و دو هزار و ۷۵۰ نقطه در شهر اصفهان داریم که می‌توانیم اطلاعات آن را بررسی کنیم.

معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان همچنین به انعقاد تفاهم‌نامه دو جانبه با سازمان زمین‌شناسی کشور اشاره و اظهار کرد: قرار است از تجهیزات و سخت‌افزارهای این سازمان استفاده کنیم و شهرداری اصفهان مطالعات را انجام دهد.

وی با بیان اینکه به دلیل اینکه در مادی‌ها و انهار اصفهان آب جاری نبوده، شاهد تغییر ارتفاع آنها هستیم و سطح مادی‌ها سطح آنها از رودخانه بالاتر رفته، گفت: مطالعه‌ای در این زمینه انجام شده که ۴۰ درصد پیشرفت داشته تا ارتفاع تمام مادی‌ها را بررسی کنیم.

صادقیان خاطرنشان کرد: اگر به معضل فرونشست زمین در سطح ملی نپردازیم در آینده امکان حل بسیاری از معضلات اصفهان وجود نخواهد داشت و آینده اصفهان روشن نیست، بنابراین نباید اجازه دهیم شرایط از این که هست بدتر شود.

تشکیل کمیته علمی برای بررسی تأثیر فرونشست بر پل‌های تاریخی اصفهان

همچنین مسئول پایش پل‌های تاریخی اصفهان با تأکید بر اینکه هر گونه اظهار نظر درباره تأثیر فرونشست بر پل‌های تاریخی، نیازمند بررسی و تأیید کارشناسان و متخصصان این حوزه است، از تشکیل یک کمیته علمی_راهبری برای تحقیق دربارۀ آسیب‌های وارده به پل‌های تاریخی اصفهان خبر داد.

علی‌محمد فصیحی نائینی گفت: مدتی است که مطالبی درباره اثرات فرونشست بر پل‌ها و بناهای تاریخی اصفهان در رسانه‌ها منتشر می‌شود و ما نیز دل‌سوزی همگان را برای بناهای تاریخی تحسین می‌کنیم اما معتقدیم که ارائۀ نظر تخصصی را باید به کارشناسان امر واگذار کرد.

وی ادامه داد: هر ترکی که بر یک بنای تاریخی می‌افتد منشائی دارد و این منشأ باید توسط کارشناس همان حوزه بررسی شود. شاهدیم که غیرمتخصص‌ها نه‌تنها دراین‌باره اظهارنظر می‌کنند بلکه افرادی که در زمینه آسیب‌شناسی سازه‌ها و مرمت تخصص دارند را نیز به دلیل رد نظر مطلوبشان متهم به ناآگاهی و یا مسائل دیگر می‌کنند.

مسئول پایش پل‌های تاریخی استان اصفهان تأکید کرد: ما نیز معتقدیم که پل‌های اصفهان بدون زاینده‌رود معنای خود را از دست داده‌اند اما نمی‌توانیم چشممان را روی حقیقت ببندیم و مسائلی خلاف واقع را درباره اثرات فرونشست بر پل‌های تاریخی اصفهان بیان کنیم.

فصیحی با اشاره به اینکه برخی رسانه‌ها تفاوت بین نشست و فرونشست و درز انبساط و انقباض را با ترک ناشی از فرونشست نمی‌دانند، گفت: حتی هر سانتی‌متر یک ترک هم می‌تواند منشأ متفاوتی داشته باشد بنابراین نسبت دادن تمام ترک‌ها به مسئله فرونشست، فاقد وجاهت فنی و علمی است.

وی در پاسخ به این سؤال که ترک ایجادشده بر روی پل جوبی ناشی از چیست؟ توضیح داد: بخشی از سنگ‌های پل جوبی آسیب‌دیده و آب شستگی باعث شده که پایه پل ترک‌های ریزی بخورد اما ما با بررسی داخلی پل متوجه شدیم که نشست نامتقارنی در آن وجود ندارد.

مسئول پایش پل‌های تاریخی اصفهان خطر فرونشست را بسیار جدی و پیشگیری بهتر از درمان دانست و گفت: شاهدهایی که در پل خواجو کار گذاشته‌ایم از ۱۵ سال پیش تاکنون حرکتی نداشته و این به معنی است که فرونشست به پل خواجو آسیبی نزده است.

فصیحی خبر داد: به تازگی در معاونت میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان با تشکیل  هیئتی علمی راهبری برای بررسی وضعیت پل‌های تاریخی شهر موافقت شده و درصددیم نظر متخصصان مختلف را جمع‌آوری کنیم تا مرمت‌های اضطراری موردنیاز پل‌ها بر اساس نظر همین متخصصان انجام شود.

وی خاطرنشان کرد: قطعاً برای انجام پژوهش دقیق به ابزارهای پیشرفته نیاز است و ما دست هر کسی را که در این راه کمکی انجام دهد، به گرمی می‌فشاریم.

مسئول پایش پل‌های تاریخی اصفهان، با بیان اینکه ساختار پل‌های تاریخی اصفهان به‌واسطه مرمت‌های انجام‌شده در طول زمان با یکدیگر تفاوت دارد، یادآور شد: اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان در پی انکار فرونشست نیست بلکه در پی اثبات اهمیت پژوهش و اهمیت اظهارنظر مبتنی بر تخصص و تحقیق است.

ابلاغ دستورالعمل تاب‌آوری در برابر فرونشست زمین در اصفهان

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان با اشاره به انجام مطالعات و پایش تمام مناطق استان در زمینه فرونشست زمین، از ابلاغ دستورالعمل تاب‌آوری سیستم ها به همه دستگاه‌های اجرایی استان خبر داد.

منصور شیشه‌فروش، با اشاره به فرونشست زمین در دشت‌های استان به علت برداشت‌های بی‌رویه از منابع آبی، اظهار کرد: شرایط فرونشست زمین با خشکسالی و استمرار آن تشدید شده، به ویژه در دشت‌هایی که مطالعه شده مثل دشت‌های مهیارشمالی، مهیارجنوبی، کاشان، گلپایگان، دامنه-داران، اصفهان-برخوار و فلاورجان-اردستان، بیشترین فرونشست زمین گزارش شده است.

وی با بیان اینکه یکی از تبعات برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی فرونشست زمین است، تصریح کرد: این مساله در آبخوان‌های محصور و نیمه‌محصور که از مواد آبرفتی تحکیم نشده یا نیمه تحکیم شده تشکیل شود مشاهده می‌شود و بر اثر برداشت آب‌های زیرزمینی و خارج شدن آب از منافذ، امکان متراکم شدن مواد تا عمق ۳۰۰ متر فراهم می‌شود.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان گفت: فرونشست زمین باعث ایجاد شکاف‌های عمیق در سطح زمین، کج شدن لوله‌های چاه، خرابی ساختمان‌ها و خسارات زیادی در بخش‌های کشاورزی و صنعتی می‌شود.

انجام مطالعات جامع و دقیق پیرامون فرونشست زمین

وی با اشاره به اینکه تاکنون جلسات متعددی در مورد بحران فرونشست زمین در استان تشکیل شده، گفت: در این نشست‌ها ضمن تاکید بر انجام مطالعات جامع و دقیق پیرامون فرونشست زمین، وظایفی برای بخش‌های مختلف پیش‌بینی شد. ازجمله شهرداری اصفهان قراردادی با دانشگاه اصفهان برای مطالعات فرونشست زمین در شهر اصفهان منعقد کرده و راهکارهای پیشگیری، کنترل و تاب آوری سیستم‌ها در برابر فرونشست به صورت ویژه پیگیری می‌شود.

شیشه‌فروش به استقرار اکیپ های سازمان زمین‌شناسی کشور در استان اشاره و تصریح کرد: از سال گذشته تاکنون با هماهنگی که با سازمان زمین‌شناسی کشور به عمل آمده، اکیپ‌های سازمان زمین‌شناسی و سازمان نقشه‌برداری کشور برای تعیین نرخ فرونشست زمین در استان مستقر هستند. سازمان زمین‌شناسی کشور برای پنج منطقه اطلس فرونشست زمین تعیین کرده و قرار شده مطالعات مابقی دشت‌ها را نیز انجام دهد.

وی با بیان اینکه ۲۷ دستگاه جی‌پی‌اس(GPS) در مناطق مختلف استان برای تعیین نرخ فرونشست زمین تعیین شده، گفت: ضمن انجام مطالعات و پایش تمام مناطق در استان، دستورالعمل تاب آوری سیستم ها به همه دستگاه‌ها ابلاغ شده است.

مسدود شدن ۷ هزار و ۱۸۷ حلقه چاه غیر مجاز در استان

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان از ابلاغ اقدامات شرکت آب منطقه‌ای اصفهان و جهاد کشاورزی استان برای اجرای طرح‌های تعادل‌بخشی منابع آب خبر داد و افزود: ایجاد تیم‌های گشت و نظارت بر چاه ها، برخورد با متخلفان برداشت غیرمجاز از چاه‌ها و پر و مسدود کردن چاه‌های غیر مجاز در دستور کار قرار گرفته که در این زمینه تاکنون ۷ هزار و ۱۸۷ حلقه چاه غیرمجاز در استان مسدود شده و ۱۵ هزار چاه تعدیل پروانه بهره‌برداری با هدف کاهش برداشت از چاه ها صورت گرفته است. همچنین بر روی چاه‌ها پنج هزار کنتور هوشمند نصب شده، بر روی همه دستگاه‌های حفار جی‌پی‌اس نصب و به شرکت آب منطقه‌ای تاکید شده بر همه دستگاه‌های حفاری نظارت کند و در این زمینه تاکنون سه هزار و ۱۵۷ دستگاه و ادوات حفاری غیر مجاز کشف و کنترل شده است.

وی ادامه داد: اطلاع رسانی آموزش، اجرای طرح‌های نوین آبیاری در ۱۳۶ هزار هکتار از اراضی استان، اجرای الگوی کشت و کاهش کشت‌های پر مصرف، رعایت الزامات صرفه جویی، اجرای طرح‌های کشاورزی حفاظتی، توسعه دو هزار و ۴۰۰ هکتار گلخانه از دیگر اقدامات صورت گرفته در استان است.

مطالعه و برنامه‌ریزی برای تاب‌آوری ابنیه میراثی در برابر فرونشست زمین

شیشه‌فروش خاطرنشان کرد: پیگیری‌های زیادی شد تا سازمان میراث فرهنگی با همکاری دانشگاه و شرکت آب منطقه‌ای اصفهان برنامه ریزی و مطالعه‌ای در زمینه تاب‌آوری ابنیه میراثی در استان در برابر فرونشست زمین داشته باشند.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان به راهکارهای کلی مقابله با بحران فرونشست زمین اشاره و اظهار کرد: اجرای طرح‌های احیای رودخانه زاینده رود با نقشه راه از سوی وزارت نیرو ضروری است، همچنین فعال شدن کارگروه ملی احیای زاینده رود و تشکیل کارگروهی در زمینه پیشگیری و کنترل فرونشست زمین در کشور و توجه ویژه به استان اصفهان باید در دستور کار قرار گیرد.

وی بر اجرای طرح‌های موثر در زمینه پیشگیری و کنترل و تسریع اجرای طرح‌های تامین آب تأکید کرد و افزود: دائمی بودن جریان آب در رودخانه زاینده‌رود، صدور مجوز وزارت نیرو برای استفاده استان از منابع آبی که در سمیرم و فریدن‌شهر وجود دارد، تامین اعتبار برای اجرای طرح‌های آبخیزداری و کنترل سیل در مناطق مختلف، اجرای طرح‌های تعادل بخشی از سوی وزارت نیرو با همکاری وزارت جهاد کشاورزی، استانداردسازی پساب و آب های قابل برگشت در حوضه کشاورزی از جمله اقداماتی است که باید در دستور کار قرار گیرد.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان با تأکید بر جلوگیری از بارگذاری‌های جدید در حوضه زاینده‌رود، گفت: تغییر الگوی کشت، تدوین ضوابط و آئین‌نامه‌های مرتبط با انجام تعهدات مهندسی در مقابل فرونشست که راه و شهرسازی دنبال می‌کند، ارزیابی ایمنی ساختمان‌ها، اصلاح و بازسازی شبکه شرب، احیای تالاب گاوخونی، اجرای شبکه جمع آوری و تصفیه و بازچرخانی پساب در شهرها، نشت یابی شبکه‌های آب شرب و فضای سبز، تکمیل سامانه‌های تله متری از مواردی است که باید برای مقابله با بحران فرونشست زمین در استان به صورت جدی دنبال شود.

ایسنا-اصفهان