بررسی جایگاه علم ژئومورفولوژی در چند کشور دنیا
ژئومورفولوژی علم بررسی و شناخت ناهمواریهای سطح زمین است که اشکال سطحی زمین و فرایندهای به وجود آورنده و تجدید نیمرخ آنها را بررسی میکند (Gustavsson,2005) و یک رشته میان رشته ای است که از علوم ریاضی، علوم زمین و به تازگی علوم رایانهای استنتاج شده است (Bohner al et. 2009) که برهم کنش بین اقلیم، هیدرولوژی و فرایندهای تکتونیکی سطح زمین را مطالعه میکند.
مهمترین و مفیدترین کمک و مشارکت ژئومورفولوژیستها تهیه نقشه زمین(map terrain) است. این موضوع به ویژه در جایی نمود پیدا میکند که اطلاعات مربوط به توزیع زمین شکلها، خاکها و مواد سنگی یا عوارض پدید آمده از فرایندهای سطحی، مورد نیاز باشد. تهیه چنین نقشههایی در بسیاری از طرحهای مهندسی، برنامهریزی و مدیریت زمین کاربرد و فواید زیادی در بر داشته است )کوک و همکاران1377 (تحلیل ژئومورفولوژی یک منطقه معین، که نقشههای ژئومورفولوژی این تحلیلها را به صورت فضایی نشان میدهند، کلید پژوهشهای مربوط به علوم زمین بوده و در این رابطه نقشههایی که ترسیم میشود یک سند علمی در کارهای اجرایی است، چرا که نقشههای ژئومورفولوژی دید کامل و سریع از شکلهای مختلف ناهمواریهای پوسته خارجی زمین و فرایندهایی که موجبات پیدایش این شکلها در رابطه با سازندهای زمینشناسی و اقلیمشناسی است به دست میدهند)رجبی،1380(.
مطالعات ژئومورفولوژی در تمام کشورها وجود دارد، اما در برخی از کشورها بطور مثال، ایالات متحده آمریکا، کانادا، استرالیا، روسیه، فرانسه، آلمان، ژاپن، چین و هند بیشتر و فعالتر هستند و از آنجا که ژئومورفولوژی به عنوان زیرشاخهای از علوم زمین شناختی در نظر گرفته شده است در همه کشورها گروههای ژئومورفولوژی معمولا به عنوان یک زیرمجموعه از سازمانهای مرتبط با زمین شناسی در حال فعالیت هستند که بطور مثال:
در سازمان زمین شناسی آمریکا با بیش از 12 زیر مجموعه تحقیقاتی، دپارتمان مخاطرات زمینشناسی و ژئومورفولوژی به بررسی آسیبپذیری مناطق زمینلرزهای، طوفانها و سایر بلایای طبیعی را به عنوان جنبههای زیرمجموعهای از ژئومورفولوژی برعهده دارد. در انجمن زمینشناسی آمریکا، بیش از 20 دپارتمان مجزا، دپارتمان ژئومورفولوژی و زمینشناسی کواترنری مطالعات فرآیندها و ساختارهای ژئوموفولوژیکی را بر عهده دارد.
در سازمان زمین شناسی کانادا با بیش از 6 دپارتمان و 50 زیر مجموعه فعالیتی، دپارتمان مخاطرات و امنیت عمومی مسئولیت بررسی های ژئومورفولوژیکی را برعهده دارد.
در سازمان زمینشناسی روسیه با بیش از 20 دپارتمان، زیرگروه ژئوموفولوژی بصورت خاص مشغول به فعالیت میباشد.
در سازمان زمین شناسی چین دپارتمان زمین شناسی محیطی و انجمن ژئومورفولوژی مسئولیت بررسی ها و تهیه نقشههای ژئومورفولوژی را برعهده دارد.
ژئومورفولوژی علم بررسی و شناخت ناهمواریهای سطح زمین است ژئومورفولوژی برهم کنش بین اقلیم، هیدرولوژی و فرایندهای تکتونیکی سطح زمین را مطالعه میکند و بطور کلی ژئومورفولوژی یک رشته میان رشتهای است که از علوم ریاضی، علوم زمین و به تازگی علوم رایانهای استنتاج شده است (, Bohner2009 al et )بنابراین ژئومورفولوژی علمی است که اشکال سطحی زمین و فرایندهای به وجود آورنده و تجدید نیمرخ آنها را بررسی میکند (Gustavsson,2005) در بسیاری از کارهای مدیریت محیط، مهمترین و مفیدترین
کمک و مشارکت ژئومورفولوژیستها تهیه نقشه زمین (map terrain) است.
این موضوع به ویژه در جایی نمود پیدا میکند که اطلاعات مربوط به توزیع زمین شکلها، خاکها و مواد سنگی یا عوارض پدید آمده از فرایندهای سطحی، مورد نیاز باشد. تهیه چنین نقشههایی در بسیاری از طرحهای مهندسی، برنامهریزی و مدیریت زمین کاربرد و فواید زیادی در بر داشته است )کوک و همکاران1377 (.تحلیل ژئومورفولوژی یک منطقه معین، که نقشههای ژئومورفولوژی این تحلیلها را به صورت فضایی نشان میدهند، کلید پژوهشهای مربوط به علوم زمین بوده و در این رابطه نقشههایی که ترسیم میشود یک سند علمی در کارهای اجرایی است، چرا که نقشههای ژئومورفولوژی دید کامل و سریع از شکلهای مختلف ناهمواریهای پوسته خارجی زمین و فرایندهایی که موجبات پیدایش این شکلها در رابطه با سازندهای زمینشناسی و اقلیمشناسی است به دست میدهند)رجبی،1380(.
به طور کلی، مطالعات ژئومورفولوژی در تمام کشورها وجود دارد، اما در برخی از کشورها بیشتر و فعال تر هستند. برخی از کشورهایی که در آنها گروههای ژئومورفولوژی فعال هستند عبارتند از:
- ایالات متحده آمریکا
- کانادا
- استرالیا
- بریتانیا
- فرانسه
- آلمان
- ژاپن
- چین
- هند
- برزیل
البته این فقط چند نمونه از کشورهایی هستند که دارای گروههای فعال در زمینه ژئومورفولوژی هستند. هر چند که در سطح جهانی، ژئومورفولوژی به عنوان زیرشاخهای از علوم زمین شناختی، در تمام کشورها مطالعه میشود.
کارند
در کشورهایی که ذکر کردید، گروههای ژئومورفولوژی معمولا به عنوان یک زیرمجموعه از سازمانهای زیر فعالیت میکنند:
در ایالات متحده آمریکا:
- انجمن زمین شناسی آمریکا (Geological Society of America)
با بیش از 20 دپارتمان مجزا
- دپارتمان ژئومورفولوژی وزمین شناسی کواترنری (Division of Geomorphology and Quaternary Geology): این دپارتمان به مطالعه فرآیندها و ساختارهای زمینی فعالیت میکند و نقشهها و تصاویری را درباره آنها ارائه میدهد.
https://www.geosociety.org
- سازمان زمین شناسی آمریکا (United States Geological Survey)
با بیش از 12 زیرمجموعه تحقیقی
- دپارتمان مخاطرات زمین شناسی و ژئومورفولوژی (Geologic Hazards and Geomorphology) Department): این دپارتمان بررسی آسیبپذیری مناطق زمینلرزهای، طوفانها و سایر بلایای طبیعی را به عنوان جنبههای زیرمجموعهای از ژئومورفولوژی برعهده دارد.
https://www.usgs.gov
- دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی مختلف
در کانادا:
- انجمن زمینشناسی کانادا (Geological Association of Canada)
- در حدود 10 زیر مجموعه فعالیت زمینشناسی
دپارتمان Canadian Geomorphology Research Group در انجمن زمینشناسی کانادا مشغول فعالیت در این زمینه می باشد
https://gac.ca
- سازمان زمین شناسی کانادا (Geological Survey of Canada)
- با بیش 6 دپارتمان اصلی و 50 زیرمجموعه
در دپارتمان مخاطرات و امنیت عمومی(Hazards and public safety) مطالعه فرآیندهای محیطی را به عهده دارد. این دپارتمان به عنوان بخشی از این سازمان فعالیت میکند تا به عنوان پشتیبان اصلی دولت کانادا در زمینههای زیر فعالیت کند:
https://natural-resources.canada.ca
- دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی مختلف
در استرالیا:
انجمن زمین شناسی استرالیا (Geological Society of Australia)
سازمان زمین شناسی استرالیا (Geoscience Australia)
دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی مختلف
در کشورهای نزدیک و همسایه ایران نیز گروههای ژئومورفولوژی وجود دارند که فعالیت میکنند از جمله ترکیه، افغانستان، پاکستان، عراق و ارمنستان نیز گروه ها و سازمانها مشابه فعالند که در تحقیقات و مطالعات ژئومورفولوژی در منطقه خود مشغول هستند.
ژئومورفولوژی معمولا در سازمانها و دانشگاههای زیر فعال است:
در ترکیه:
انجمن ژئومورفولوژی Turkish Society for Geomorphology (TSG)
دانشگاه استانبول
دانشگاه آنکارا
در پاکستان:
دانشگاه پنجاب
دانشگاه شاه عبدالعزیز
در عراق:
دانشگاه ذی قار
در افغانستان:
دانشگاه هرات
در ارمنستان:
دانشگاه ایروان
در روسیه
- سازمان زمین شناسی روسیه با بیش از 20 دپارتمان مختلف
دپارتمان ژئومورفولوژی
https://vsegei.ru
- انجمن ژئومورفولوژی روسیه در دانشگاه دولتی مسکو (RuAG)
بابک نجفیها
رئیس گروه ژئومورفولوژی و مورفودینامیک سواحل مدیریت زمینشناسی دریایی
سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور
