برگزاری نشست تخصصی نقش علوم‌زمین در آمایش سرزمین

نشست تخصصی نقش علوم‌زمین در آمایش سرزمین امروز چهارشنبه 16 مهرماه در محل سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور...

بر اساس این گزارش، مهم‌ترین سخنرانی‌های این نشست آمایش سرزمین، نقشه راه استان‌ها، منابع‌ معدنی و آبی کشور، بررسی دریاچه ارومیه، زمین‌شناسی پزشکی و تعیین مطالعه جابجایی و تغییر شکل پوسته زمین با استفاده از روش‌های پئودزی توسط کارشناسان و محققان این عرصه ارائه شد.

در ابتدای این نشست رئیس پایگاه داده‌های علوم‌زمین کشور، در سخنرانی خود ضمن اشاره به ضرورت آمایش سرزمین در ایران گفت: کشورمان رتبه 2 ذخایر گاز، 4 نفت و 15 مواد معدنی در دنیا را در اختیار دارد.

به گفته مهندس مهرداد شیرزاد؛ رتبه سوم از نظر مخاطرات طبیعی و میانگین ارتفاعی 1200 متر و همچنین قرارگیری در زون کم آب جهان نیز به ایران تعلق دارد.

وی ضمن اشاره به پارامترهای موجود در اهمیت پرداختن به موضوع آمایش زمین، مسائل فرهنگی و تفاوت‌های قومی و مذهبی را بسیار پر اهمیت خواند.

این کارشناس با بیان این‌که برنامه‌ریزی مکانی در سه سطح ملی، منطقه‌ای و محلی در ایران انجام می‌شود، یادآور شد: در صورتیکه این سه سطح برنامه‌ریزی‌ تناسب و همگونی باشد تعامل و نتیجه بهتری ایجاد خواهد شد.

شیرزاد از سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور به عنوان یکی از مجموعه‌هایی که بیشترین داده‌ها را تولید می‌کند، یاد کرد و گفت: برای تهیه داده‌های مکانی دسترسی به زیرساخت‌های ملی ضروری است که بر همین اساس 8 کشور جهان در حوزه SDI بهترین عملکرد را داشته‌اند که سازمان نقشه‌برداری کشور نیز به نمایندگی از ایران در مجموعه فعالیت دارد.

رئیس پایگاه داده‌های علوم‌زمین کشور هدف از تهیه اطلاعات مکانی در کشورهای توسعه‌یافته را تبادل اطلاعات، مدیریت زمین و کاداستر، توسعه داده‌های مکانی و رقومی ملی جهت اشتراک‌گذاری عنوان کرد.

به گفته شیرزاد تهیه اطلاعات مکانی در ایران از سال 1340 آغاز شده که نقطه عطف آن به سال 1383 و زمان آغاز به کار مرکز ملی آمایش سرزمین بازمی‌گردد.

این کارشناس یادآور شد: از ابتدای خلقت انسان حجم کل داده‌های تولید شده معادل 10 درصد است و این در حالیست که 90 درصد داده‌های موجود از دو سال پیش تهیه شده است.

وی درباره ویژگی‌های این طرح گفت: داده‌های آمایش سرزمین حجم بسیار بالایی دارند، به سرعت تغییر می‌کنند، بسیار متنوع بوده و در روابط پیچیده هستند.

در ادامه دکتر محمدجواد بلورچی مدیرکل دفتر مخاطرات زمین‌شناختی نیز به بررسی منابع آبی کشور پرداخت و گفت: قرن 21 قرن آب است و با توجه به قرارگیری ایران بر روی کمربند خشکی مدیریت صحیح و اصولی آب بسیار ضروری است.

وی تهیه اطلاعات مربوط به فرونشست در دشت‌های کشور طی 10 سال اخیر را به عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مجموعه خود عنوان کرد و افزود: متاسفانه موضوع فرونشست در دشت‌های کشور به خوبی مدیریت نشد به نحوی که اکنون به یک بحران تبدیل شده است.

به گفته وی در ایران بیشترین آب در کشاورزی و سپس در شرب و پس از آن در صنعت مصرف می‌شود که این ارقام با استانداردهای جهانی و وابستگی شدید ایران به منابع آب زیرزمینی چندان منطبق نیست.

دکتر راضیه لک، معاون برنامه‌ریزی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور نیز به آسیب‌شناسی خشک شدن دریاچه ارومیه پرداخت و گفت: برای دریافتن این موضوع باید نگاهی به گذشته داشته باشیم و مطالعات زمین‌شناسی و تاثیر اقلیم، تاثیر میانگذر و مدیریت ناکارآمد آب را در دریاچه ارومیه بررسی کنیم.

به گفته وی، تاثیر اقلیم روی خشک شدن بسیار کمرنگ است به نحوی که بر اساس مطالعات زمین‌شناسی اولین دوره خشک شدن این دریاچه به 13000 سال پیش بازمی‌گردد.

این کارشناس یادآور شد: سدهای اطراف دریاچه ارومیه و کاهش حجم آب شیرین، احداث میانگذر و افزایش سرعت رسوبگذاری و همچنین توسعه کشاورزی و بهره‌برداری بی‌رویه از آب را در خشک این منطقه بسیار تاثیرگذار عنوان کرد.

دکتر لک، طرح ارزیابی اثرات زیست‌محیطی و امکان‌سنجی بهره‌برداری صنعتی از دریاچه با ملاحظات زیست‌محیطی را به عنوان یکی از طرح‌های سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور یاد کرد.

به گفته معاون برنامه‌ریزی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور اهداف این طرح کاهش درصد نمک‌ها و املاح، کنترل و جلوگیری از هدر رفتن منابع آب حوزه آبریز، احیای موجودات زنده و استفاده اقتصادی از املاح خواهد بود.

همچنین دکتر مهران حیدری نیز به ارائه نقشه راه علوم‌زمین و معدن استان‌ها پرداخت و گفت: نقشه راه استانی به شناسایی وضعیت موجود استان‌ها و جایگاه آنها نسبت به کل کشور پرداخته است.

به گفته وی نقشه راه استان‌ها به وضعیت مخاطرات و پتانسیل معدنی کشور می‌پردازد.

همچنین دکتر علی نجفی منابع معدنی کشور و دکتر فرخ توکلی تعیین مطالعه جابه‌جایی و تغییر شکل پوسته زمین با استفاده از روش‌های ژئودزی را مورد بررسی قرار دادند.