سی و هشتمین گردهمایی علومزمین: پیش به سوی ارتقای دانش علوم زمین بهمنظور رفع نیاز جامعه
به گزارش روابطعمومی سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور، دبیر علمی سی و هشتمین گردهمایی علومزمین، گردهمایی را بزرگترین و قدیمیترین نشست زمینشناسان کشور عنوان کرد و گفت: امسال مقالات در 4 رویکرد بزرگ تقسیم شده و نشست در قالب محورها و رویکردهای زمینشناسی بنیادی، مخاطرات زمینشناختی، اکتشاف مواد معدنی و علومزمین و جامعه برگزار میشود.
دکتر محمودرضا مجیدیفرد با بیان اینکه که حدود 270 مقاله برای دبیرخانه ارسال شده، افزود: داوران 39 مقاله را برای سخنرانی و 156 را برای پوستر انتخاب کردند که برای ارتقای کیفی گردهمایی چندین سخنرانی ویژه از پژوهشگران و اعضای علمی دانشگاه نیز خواهیم داشت.
به گفته وی، 243 نفر داور با دبیرخانه همایش همکاری داشتند و با توجه به نیاز روزافزون جامعه به علومزمین شعار امسال سی و هشتیمن گردهمایی "دانش علوم زمین، نیاز روز جامعه" در نظر گرفته شده است.
مجیدیفرد تصریح کرد: ما دستخوش مشکلاتی برای جامعه از جمله زمینلرزه، سیلاب، فرونشست، گرد وغبار، زمینلغزش هستیم که این مسائل نشان میدهد جوامع بشری به علوم زمین نیاز دارند.
دبیر علمی سی و هشتمین گردهمایی علومزمین خاطرنشان کرد: در کنار گردهمایی سه نشست تخصصی سیلاب، خلیجفارس و انجمنهای علمی نیز برگزار میشود و علاوه بر آن مراسم گرامیداشت دکتر محمود احمدزاده هروی از پیشکسوتان علوم زمین برگزار خواهد شد.
سرپرست سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور:
شناسایی مخاطرات با هدف جلوگیری از زیانهای اجتماعی و هدر رفتن ثروت ملی
در ادامه سرپرست سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور ضمن ابراز خرسندی از حضور در جمع حاضر ضمن تبریک روز زمین پاک و روز ملی خلیجفارس، گفت: متاسفانه امسال کشورمان با مخاطره بزرگ سیل مواجه بود که خسارات زیادی را به بارآورد و بسیاری از هموطنانمان نیز از میان ما رفتند.
دکتر علیرضا شهیدی ضمن احترام به درگذشتگان حوادث اخیر سیلاب در کشور، از حضار خواست تا با یک دقیقه سکوت یاد و خاطره آنها را گرامی دارند.
وی در ادامه دو وظیفه اصلی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور را اینگونه توصیف کرد: وظایف حاکمیتی این سازمان در دو شاخه مختلف شناسایی منابع ملی با هدف ایجاد ارزش افزوده و تولید ثروت ملی از طریق تولید اطلاعات پایه در قالب نقشههای زمینشناسی، مخاطرات، ژئوشیمیایی و اکتشاف معادن قابل ارائه هستند که این وظایف در نهایت باعث ارتقای سطح ثروت ملی خواهد شد.
سرپرست سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور گفت: این سازمان با شناسایی مخاطرات با هدف جلوگیری از زیانهای اجتماعی و هدر رفتن ثروت ملی و شناسایی و پایش آنها تمامی سعی خود را به کار میبندد تا از هدر رفت ثروت ملی جلوگیری کند.
وی با بیان اینکه یکی از معاونتهای فنی این سازمان، معاونت زمینشناسی است که پروژههای زیادی را در اختیار دارد که در قالب نقشههای زمینشناسی نقش مهمی در تولید اطلاعات پایه بهعهده داشته و در همین راستا در حال تهیه نقشههای زمینشناسی یکبیستپنجهزارم هستند.
شهیدی با اعلام اینکه در مدیریت زمینشناسی منطقهای پروژه تهیه نقشه یکپارچه زمینشناسی پهنه تهران با مقیاس 25 در حال انجام است، تاکید کرد: این پهنه، 33 نقشه را در برگرفته و شامل شمال و شرق و غرب تهران بوده و تا تا فرودگاه امام خمینی کشیده میشود.
سرپرست سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، از همکاری این سازمان با شورای اسلامی شهر تهران خبر داد و گفت: یکی از پروژههای در دست اقدام ما تهیه نقشه زمینشناسی مسیر متروی تهران-شمال در مقیاس بیستپنج هزار بوده که اکنون در حال یکپارچه سازی آن هستیم و در سالجاری رونمایی خواهد شد.
وی تصریح کرد: در بخش مخاطرات طبیعی بر اساس چارت جهانی در رتبه 3 جهانی هستیم و کشورمان با مخاطرات متعددی مواجه است و از 43 مخاطره موجود در دنیا حدود 34 مخاطره در ایران ثبت شده است.
شهیدی در خصوص فعالیت این سازمان در مخاطرات طبیعی اخیر به وقوع پیوسته در کشور گفت: نقشه خطر زمینلرزه ایران در گروه لرزه زمین ساخت تهیه شده و هر سال با توجه به اطلاعات دریافتی به روز خواهد شد. همچنین در حوزه سیل نیز کارشناسان مخاطرات به مناطق سیلزده در همه استانها اعزام شدند و گزارشهای مناسبی در این زمینه تهیه و در اختیار دستگاهها و عموم مردم قرار گرفته است.
جشنواره زمینلغزشها بعد از سیلابها
شهیدی با اعلام اینکه امسال با فراگیر شدن سیلاب در کشور، با جشنواره زمین لغزش در کشور مواجه خواهیم شد تاکید کرد که کارشناسان سازمان متبوعش به بررسی و ارائه گزارشهای مورد نیاز آن پرداختهاند.
وی با بیان اینکه سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور به موضوع آب نیز میپردازد، گفت: متاسفانه مصرف آب و تقاضا افزایش یافته و این امر موجب کاهش منابع و بحران آب شده که بر همین اساس بایستی علاوه بر مدیریت صحیح به دنبال یافتن منایع آبی جدید از جمله آب کارستی در کشور باشیم که در همین زمینه به نتایج مناسبی نیز دست یافتهایم.
به گفته شهیدی، ایران سالهاست که درگیر گردوغبار است و این سازمان باحضور در کمیته گرد وغبار وظیفه شناسایی و پهنهبندی آن را به عهده گرفته است که در همین راستا کانونهای تولید گردوغبار شناسایی و حدود 330 هزار کیلومتر مربع در مرحله اولیه بررسی شد.
وی در ادامه تاکید کرد: حدود 35 هزار کیلومتر مربع مساحت کشور، پتانسیل تولید گرد و غبار را دارد و 10 منطقه پرپتانسیل از جمله خوزستان، سواحل خلیجفارس، تنگه هرمز مکران، هامون، لوت، ایران مرکزی، جازموریان، دشت کویر و دریاچه ارومیه بر روی نقشه مشخص شدند.
سرپرست سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور از تدوین طرح جامع 10ساله مطالعات زمینشناسی دریایی و استانداردسازی تولیدات در این زمینه خبر داد و گفت: در حال حاضر این طرح بر روی دریای عمان و خلیج فارس انجام شده در آینده نزدیک طرح جامع مطالعاتی برای دریاچه خزر نیز انجام خواهد شد.
وی تهیه نقشههای ژئو مورفولوژیهای دریایی، تهیه نقشههای زمینشناسی دریایی جزایر قشم و تهیه نقشههای زمین گردشگری در سواحل جنوب را از دیگر اقدامات سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور در این حوزه دانست.
سال رونق تولید ملی در حوزه اکتشاف کشور
به گفته شهیدی، وزارت صنعت، معدن و تجارت در سال رونق ملی، محورهای 7گانهای را جهت رونق تولید درنظر گرفته که یکی از مهمترین آنها، توسعه معادن و صنایع معدنی است که اجرای نقشه معدن و صنایع معدنی، توسعه فعالیتهای معدنی و توسعه معادن کوچک مقیاس از مهمترین پروژههای آن محسوب شده و سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور به صورت جدی به این بخشها ورود خواهد کرد.
وی ضمن اشاره به نامگذاری سال انقلاب معدنی از سوی وزیر صنعت، معدن و تجارت اظهار امیدواری کرد تا در جهت تحقق اهداف 20 میلیارد دلاری که برای اکتشاف و معدن در نظر گرفته شده، برنامههای مورد نظر سازمان متبوعش با جدیت پیش رفته و با کمک متخصصان اکتشافی تا پایان سال محدودههای معدنی مناسب اکتشافی را در اختیار مردم قرار دهند.
سرپرست سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور ارزش گواهی کشفهای این سازمان را 63 هزار میلیارد ریال دانست و افزود: امسال 300 هزار کیلومتر خطی برای اکتشاف مورد بررسی قرار میگیرد که پروژه اکتشافی ژئوفیزیک هوایی در بلوک ایران مرکزی به تازگی آغاز شده و در مراحل بعدی نوبت به آذربایجان و سپس سیستان و بلوچستان خواهد رسید.
افتتاح سامانه مدیریت اطلاعات مکانی (Web GIS) به منظور دسترسی آزاد به دادههای زمینشناسی
در ادامه سرپرست پایگاه ملی دادههای علوم زمین از راهاندازی سامانه مدیریت اطلاعات مکانی زمینشناسی در سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور خبر داد و گفت: نتیجه تلاشهای یکساله همه کارشناسان این سازمان و پایگاه ملی دادههای علومزمین کشور امروز در قالب سامانه مدیریت اطلاعات مکانی ارائه خواهد شد.
مهندس امید اردبیلی با بیان اینکه تولید اطلاعات پایه جزو وظایف حاکمیتی سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور است، افزود: با توجه به دستهبندی موجود اطلاعات توصیفی شامل کتاب، پایاننامه، گزارش، مقاله در سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور تولید میشود و اطلاعات مکانی نیز به صورت دادههای مکانی تولید میشود و میتوان گفت بیش از 95 عنوان در سازمان از بدو تاسیس تولید شده است.
وی با اشاره به اینکه سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور جزو بزرگترین مجموعههای کشور در زمینه تولید اطلاعات پایه است، تصریح کرد: پایگاه ملی دادههای علومزمین کشور وظیفه مدیریت، نگهداری و ارائه اطلاعات تولید شده در این سازمان را به عهده دارد.
اردبیلی ضمن اشاره به اسناد بالا دستی کشور و منشور حقوق شهروندی مبنی بر دسترسی آزاد همگان به اطلاعات گفت: بر اساس ابلاغیه نقشه راه که طراحی سامانه اطلاعات مکان محور را به ما تکلیف میکند سعی کردیم به این سمت پیش رفته تا اطلاعات سازمان را به شکل مناسبی ارائه کنیم.
سرپرست پایگاه ملی دادههای علوم زمین با بیان اینکه سیستم ارائه اطلاعات از گذشته به صورت لوح فشرده، دانلودهای محدود و در نهایت ارائه دادههای برخط و آنلاین بوده، تصریح کرد: این پروژه در پایگاه ملی دادههای ملی علومزمین تعریف و یکسری مطالعات اولیه و سختافزاری انجام شد و پس از استانداردسازی امسال موفق شدیم تولیدات سازمان را به صورت مناسب بر روی وب ارائه کنیم.
به گفته وی اطلاعات توصیفی سازمان شامل گزارشات، کتابها، مقالهها بالغ بر 24 هزار رکورد اطلاعاتی موجود در کتابخانه را در قالب سامانهای چندی پیش راهاندازی کردیم که اکنون در بستر وب در دسترس همگان قرار دارد.
اردبیلی در ادامه به هدف دیگر پایگاه ملی دادههای علومزمین کشور مبنی بر ایجاد سامانه مدیریت اطلاعات مکانی اشاره کرد و گفت: سعی داشتیم دادههای مکانی سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور را به شکل مناسب ارائه کنیم که بر همین اساس با انجام رایزنی با شرکتهای مختلف در نهایت با یک شرکت دانش بنیان ایرانی به توافق رسیدیم و سامانه اطلاعات مکانی راهاندازی شد.
سرپرست پایگاه ملی دادههای علوم زمین دادههای سامانه اطلاعات مکانی سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور را به دو دسته کلی موضوعات اکتشافی و زمینشناسی تقسیمبندی کرد و افزود: در این سامانه دادهها بر اساس مقیاس ملی و موضوعی تقسیمبندی شدهاند و تاکنون بیش از یک هزار لایه اطلاعاتی به این سامانه وارد شده است.
وی با بیان اینکه نقشههای تهیه شده در سازمان در مقیاس ملی دستهبندی شدند، تصریح کرد: اطلاعات زمینشناسی تا مقیاس یکدویستپنجاههزارم و اطلاعات اکتشافی تا مقیاس یکصدهزارم وارد سامانه شده و این کار ادامه دارد تا تمامی لایههای اطلاعاتی سازمان وارد سامانه شود.
رونمایی از اطلس پتانسیل مواد معدنی و زمینشناسی موضوعی استانهای کشور
بر اساس این گزارش، با حضور دکتر علیرضا شهیدی سرپرست سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور، دکتر راضیه لک رئیس پژوهشکده علومزمین، مهندس سیدعلی اسماعیلی مدیر ژئومتیکس این سازمان، مهندس محمدرضا بهرامن رئیس خانه معدن ایران، دکتر مجید پورمقدم مشاور معدنی وزیر صنعت، معدن و تجارت رونمایی از اطلس پتانسیل مواد معدنی و زمینشناسی موضوعی استانهای کشور انجام شد.
شایان ذکر است، این سازمان با نیم قرن فعالیت و تجربه در تهیه اطلاعات زمینشناسی در سال 1383 مبادرت به تهیه اطلس ملی نقشههای موضوعی زمینشناسی و اکتشافی در مقیاسهای مختلف در مقیاس یک میلیونیم برای 14عنصر با تیپهای مختلف کانساری کرده که از آن سال تاکنون این نقشهها پایه بسیاری از برنامهریزیها در مطالعات زمینشناسی و اکتشافی شده است.
با گذشت بیش از یک دهه تهیه نقشههای پتانسـیل مواد معدنی با مقیاس بزرگتر با نگاهی به یافتههای جدید متالوژنی در جهان و ایران و همچنین تجمیع و یکپارچهسازی نقشههای زمینشناسی یکصدهزارم، از اولویتهایی بود که سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور با پشتیبانی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران مبادرت به تهیه این نقشهها با استفاده از دادههای زمینشناسی و اکتشافی در مقیاس یکصدهزارم 1395 سال کرد.
نقشههای پتانسـیل مواد معدنی براساس تیپهای کانساری و با روش تلفیق و مدلسازی در سامانه اطلاعات مکانی و بهکارگیری لایههای اطلاعاتی مختلف از قبیل نقشههای زمینشناسی و دادههای ژئوشیمیایی در مقیــاس یکصدهـزارم، دادههای ماهوارهای لندسـت و استر، دادههای ژئوفیزیک هوایی با فواصل پروازی مختلف، نقشههای ژئودینامیکی و متالوژنی ایران و اطلاعات معدنی موجود، تولید شده و در قالب اطلس ملی پتانسـیل مواد معدنی ایران و با دقتی ده برابر نقشههای پیشین ارائه شده است. نقشههای موضوعی زمینشناسی نیـز با استفاده از نقشههای زمینشناسی یکصدهزارم یکپارچه براساس تنوع جنس و سن در قالب اطلس ملی نقشههای موضوعی زمینشناسی کشور منتشر شده اسـت.
اطلس حاضر برگرفته از اطلسهای ملی ذکر شده هستند که در برشهای استانی و به منظور برنامهریزی و استفاده بهینه در استان تهیه شده که امید است با تدوین این اطلس گامی در رشد و شکوفایی بخش معدن و جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی در استانهای کشور برداشته شود.
اطلس نقشههای پتانسیل معدنی و زمینشناسی موضوعی استانی با بهرهگیری از منابع اطلاعاتی حاصل از فعالیت علمی و پژوهشی صدها کارشناس و متخصص زمینشناسی و اکتشــاف کشــور طی ادوار گذشــته در سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور و سایر ارگانهای مربوطه، در مدیریت ژئومتیکس سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور تدوین شده است.
رئیس پژوهشکده علوم زمین:
استفاده از فناوریهای نوین برای مقابله با مخاطرات طبیعی
رئیس پژوهشکده علوم زمین با بیان اینکه رسوبات بهترین بایگانی و وقایع تغییر اقلیمی هستند، گفت: در مغزههایی که تهیه میشود به خوبی میتوان دورههای کمآبی خشکسالی و سیلابی را مشخص کنیم و این مغزهها به ما نشان میدهد که کشور با دورههای مختلفی از خشکسالی یا سیلابی مواجه بوده است.
دکتر راضیه لک با اشاره به نتایج به دست آمده از مطالعات ۱۰ هزار سال قبل از سیلابها و خشکسالیهای کشور گفت: مطالعات نشاندهنده این است که کشور بر اثر بارندگیها سیلابهای متعددی را تجربه کرده و ما امروز شاهد هستیم که با تغییرات اقلیم دورههای بازگشت متغیر شده است.
رئیس پژوهشکده علوم زمین در بخش دیگری از صحبتهای خود با تاکید بر ضرورت توجه به مدیریت سیلابها یادآور شد: در سیلابهای اخیر تلاش شد تا با کیسههای شن، آب بندهایی برای جلوگیری از ورود آب به مناطق شهری ایجاد شود، ولی انرژی آب به اندازهای زیاد بود که این کیسهها توان مقابله با سیلاب را نداشتند.
وی اضافه کرد: تجربه دنیا به سمت تهیه متحرک حرکت کرده، چرا که این آببندها در زمان سیل به سمت پایین حرکت میکنند تا مانع ورود آب به مناطق شهری شوند و با فروکش کردن سیل به طور مجدد به حالت عادی باز میگردند که بر اساس لازم است تا ما برای مقابله با مخاطرات طبیعی از جمله سیل به سمت استفاده از فناوریهای نوین حرکت کنیم.
لک، به مخاطرات شهر تهران در حوزه سیل اشاره کرد و گفت: متاسفانه رودهای تهران از جمله رودخانه ولنجک-زعفرانیه کف آن با آسفالت یا سیمان و دیوارهای آن سنگچین شده که این امر مانع نفوذ آب به زمین میشود، ضمن اینکه سرعت آب را در زمان سیل افزایش میدهد.
سرپرست معاونت اکتشاف سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور:
در نظر داریم عمق فعالیتهای اکتشافی را توسعه دهیم
