مشکلات صنعت فرآوری در ایران

روابط عمومی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور : استناد به آمار و ارقام به دست آمده نشان می‌دهد که ...

 استناد به آمار و ارقام به دست آمده نشان می‌دهد که بخش عظیمی از مواد معدنی به صورت خام صادر می‌شود و همان مواد به صورت فرآوری شده و محصول قابل استفاده در صنعت با چندین برابر قیمت خریداری می‌شود.

 علل و عوامل متعددی باعث صادرات مواد معدنی خام و وارد کردن مواد فرآوری شده هستند که از آنها به عنوان مشکلات صنعت فرآوری در ایران نام می‌بریم.

 عمر بالا و فرسودگی تجهیزات کارخانه‌ها باعث شده است تا این صنایع از کارآیی مناسب برخوردار نباشند و بازیابی در سطح پایینی قرار بگیرد، در نتیجه عملیات فرآوری بازده مناسب نخواهد داشت. عمر اقتصادی بسیاری از کارخانجات فرآوری مواد معدنی کشور به پایان رسیده است. این کارخانجات مستهلک با تکنولوژی قدیمی دارای راندمان بسیار پایین و ضریب بازیابی کم هستند. به طور مثال کارخانجات زغالشویی کشور بیش از 3دهه فعالیت را پشت سر گذاشته و ضریب بازیابی آنها نزدیک به 50درصد است. نوع تجهیزات مصرفی و فرسودگی آنها از یک سو و توان تکنولوژیکی و تخصصی ناکافی از سوی دیگر باعث شده است، مواد معدنی فرآوری شده از کیفیت لازم برای مصرف در صنعت برخوردار نباشند.

 به عبارتی مواد تولیدی در صنایع فرآوری توانایی رقابت با مشابه خارجی را  از نظر کیفیت و قیمت ندارند و این امر باعث می‌شود تا صنعت فرآوری، کم اهمیت جلوه کند.نکته قابل تامل در بحث فرآوری کشور وجود بعضی گروه‌های اقتصادی داخل کشور که حتی شامل تعدادی از نهادها، بنیادها و موسسات دولتی هستند، می‌‌باشند. وجود این گروه‌ها منجر به صادرات مواد معدنی خام شده است. این مراکز بدون توجه به ارزش افزوده مواد فرآوری شده،‌ به دلیل تفاوت‌های قیمت ارز در گذشته و نیز بعضی سهمیه‌های ارزی و امتیازات تشویقی و ارزآوری، در زمان حاضر نیز اقدام به صادرات مواد خام می‌کنند.

 از طرفی با توجه به شرایط خاص اقتصادی در ایران، از جمله نرخ بالای بهره بانکی، فرآوری بعضی مواد معدنی در کشور مقرون به صرفه نبوده و یا ارزش افزوده حاصل، با توجه به حجم سرمایه‌گذاری، کمتر از بهره بانکی کشور خواهد بود. بنابراین انگیزه لازم برای فرآوری مواد معدنی در داخل ایجاد نمی‌شود. این در حالی است که ماده معدنی فرآوری شده با کیفیت خوب و قیمت مناسب به‌صورت وارداتی در کشور موجود است.

 در مجموع مطالعات ناکافی، تکنولوژی قدیمی تولید، عدم شناخت کامل کانی‌ها و عناصر همراه و ... باعث شده است تا صنعت فرآوری مورد توجه واقع نشود لیکن با توجه به نیاز کشور و شرایط فنی و اقتصادی موجود چشم‌اندازهای روشنی پیش‌روی صنعت فرآوری در ایران قرار دارد. با استفاده از منابع و شرایط می‌توان به این صنعت رونق بخشید و از مزایای آن برخوردار شد.