چهارمین همایش بین‌المللی علوم کواترنری در مشهد برگزار شد: بازخوانی تحولات زمین و راهبردهای تاب‌آوری در دوره معاصر

چهارمین همایش بین‌المللی علوم کواترنری با شعار «تاب‌آوری و سازگاری در مواجهه با تغییرات محیطی» روز ۱۹ آذرماه در دانشگاه فردوسی مشهد آغاز شد. این رویداد با حمایت سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور و با حضور پژوهشگرانی از ایران و کشورهای ایتالیا، آلمان، کره‌جنوبی، چین، انگلستان، بلژیک، استرالیا، سوئد و ترکیه کار خود را آغاز کرد.

در این دوره بیش از ۱۰۰ مقاله علمی پذیرفته شده و در نشست‌های مختلف ارائه می‌شود. روز نخست همایش با ارائه‌هایی درباره نقش علوم کواترنری در درک تغییرات اقلیمی، تحول ژئوسیستم‌ها و چالش‌های عصر آنتروپوسن همراه بود.

قاسم عزیزی، عضو هیات مدیره و نایب رئیس انجمن کواترنری ایران و هادی شریفی مدیرکل زمین‌شناسی و اکتشاف معدنی منطقه شمال شرق کشور، از سخنرانان این همایش بودند که درخصوص نحوه فعالیت این انجمن و فعالیت‌های سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در حوزه فرونشست سخنرانی کردند.

حامد وحدتی‌نسب، استاد تمام گروه باستان‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس، پژوهشگر مدعو موزه انسان‌شناسی پاریس از دیگر سخنرانان این همایش بود که با عنوان بررسی زیست بشری و تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی در دوره کواترنری به ایراد سخنرانی پرداخت.

یکی از محورهای مورد توجه سخنرانان، رویکرد «تاب‌آوری تکاملی» بود که مدیریت گذار سامانه‌های طبیعی پس از عبور از آستانه‌های تغییر را جایگزین مفهوم کلاسیک بازگشت‌پذیری می‌داند. همچنین بر اهمیت تبدیل یافته‌های علمی به راهبردهای اجرایی برای مدیریت چالش‌هایی همچون فرونشست، فرسایش خاک، چرخه کربن و تغییرات اقلیمی تأکید شد.

برنامه علمی روز اول

در نشست‌های فارسی و انگلیسی روز اول، مجموعه‌ای از مباحث تخصصی ارائه شد. سخنرانان به راهکارهای تاب‌آوری و سازگاری در نظام‌های اقلیمی و کشاورزی پرداختند و تحلیل شواهد پالئوکواترنری را به‌عنوان روشی برای بازسازی تغییرات آب‌وهوایی تشریح کردند. نقش علوم کواترنری در ارزیابی‌های IPCC بررسی شد و شواهد ژئومورفولوژیکی عصر آنتروپوسن در ایران با نمونه‌های میدانی مورد بحث قرار گرفت. بررسی رسوبات لسی و نقش آنها در تغذیه آب‌های زیرزمینی از دیگر ارائه‌های روز نخست بود. همچنین سخنرانی‌هایی درباره کنترل اقیانوس اطلس شمالی بر فعالیت‌های بادی هولوسن در غرب آسیا و تحلیل تغییرات دریای خزر و پیامدهای اکولوژیک آن ارائه شد.

نشست‌های علمی روز دوم

نشست‌های فارسی روز دوم که فردا برگزار خواهد شد، به موضوعاتی از جمله تاب‌آوری غذایی–آبی، تغییرات هیدروژئومورفیک و پیامدهای مدیریتی آن، کاربرد هوش مصنوعی در ژئوانفورماتیک، تحلیل رکوردهای رسوبی دریاچه‌های ایران و همچنین بررسی روند تکامل تپه‌های ماسه‌ای ساحلی اختصاص دارد.

کواترنری؛ بنیانی برای آینده‌پژوهی اقلیمی

کواترنری به‌عنوان جدیدترین دوره زمین‌شناسی، با نوسانات اقلیمی گسترده و ظهور انسان شناخته می‌شود. داده‌های پالئوکواترنری ارائه‌شده در روز نخست نشان داد که این اطلاعات می‌توانند ابزار مهمی برای پیش‌بینی آینده اقلیمی زمین و درک رفتار سامانه‌های طبیعی باشند.

این همایش با هدف تقویت ارتباط میان جامعه علمی و نهادهای اجرایی آغاز شده است تا زمینه تدوین سیاست‌های مبتنی بر دانش علمی فراهم شود؛ سیاست‌هایی که می‌توانند در افزایش تاب‌آوری کشور در برابر چالش‌های زیست‌محیطی عصر جدید نقشی اساسی ایفا کنند.