کنگره بین‌المللی ژوراسیک، آغاز نهضتی برای احیای مجدد بررسی‌های زمین‌شناسی ایران

نخستین همایش بین‌المللی ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار با حضور متخصصان زمین‌شناسی از کشورهای مختلف در مشهد آغاز...

نخستین همایش بین‌المللی ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار با حضور متخصصان زمین‌شناسی از کشورهای مختلف در مشهد آغاز به کار کرد و کارشناسان و متخصصان حوزه ژوراسیک علوم‌زمین از کشورهای آلمان، ایتالیا، فرانسه و ترکیه به همراه متخصصان ایرانی جدیدترین یافته‌های خود را در قالب 33 سخنرانی و 17 پوستر در 3 سالن ارائه دادند. این همایش به پیشنهاد اداره‌کل زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی شمال شرق برنامه‌ریزی شده و پس از کسب مجوز لازم، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی ایران مسئولیت برگزاری آن را بر عهده گرفته است.

بر همین اساس، مدیرکل زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی شمال شرق کشور در آیین گشایش این مراسم در هتل پردیسان مشهد ضمن تشریح دلایل برگزاری این نشست گفت: در شرایطی که در گسترده جهانی با ورود روش‌های جدید مطالعاتی در علوم‌زمین به‌ویژه مطالعات چینه‌شناسی پایه، روح جدیدی در مطالعات چینه‌شناسی دمیده شده؛ در کشور ما توجه کافی به این مساله نشده است.

جعفر طاهری با بیان این‌که یکی از دلایل این موضوع، فعال نبودن کمیته ملی چینه‌شناسی است که آسیب‌های فراوانی از این بخش به دانسته‌های چینه‌شناسی ایران وارد شده، تصریح کرد: دوره زمانی ژوراسیک نه تنها از دید زمین‌شناسان یک دوره مهم تلقی می‌شود بلکه افکار عمومی جامعه نیز به سبب ورود هنرمندان در معرفی رخدادهای این دوره آشنایی بیشتری با ژوراسیک پیدا کرده‌اند.

مدیرکل زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی منطقه شمال شرق برگزاری نخستین همایش بین‌المللی زمین‌شناسی ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار را آغازگر نهضتی عنوان کرد که به احیای مجدد بررسی‌های زمین‌شناسی ایران منجر شده و فصل جدیدی در مطالعات سازمان‌یافته با نگرش خاص به دوره‌های زمین‌شناسی به‌ویژه چینه‌شناسی می‌گشاید.

وی، کمک به شکل‌گیری دوباره بررسی‌های دقیق زمین‌شناسی پایه با تاکید بر چینه‌شناسی ژوراسیک به صورت هدفمند، سازماندهی متخصصان مختلفی که به گونه‌ای با مباحث مرتبط با زمین‌شناسی ژوراسیک در ایران کار و تلاش کرده‌اند، فراهم کردن زمینه و مستندات لازم برای حضور در یازدهمین کنگره بین‌المللی ژوراسیک جهانی و نامزد شدن برای دوره بعدی را از اهداف برگزاری این همایش برشمرد.

دبیر اجرایی نخستین کنگره بین‌المللی ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار گفت: در این همایش کارشناسانی از کشورهای همجوار و نیز کشورهای اروپایی و آسیایی که در دوره ژوراسیک کار علمی انجام داده‌اند، اعضای هیات علمی دانشگاه‌های مشهد و تهران و سایر دانشگاه‌های کشور حضور یافته‌اند

  .

طاهری اظهار کرد: اگر مضامین و موضوعات مختلف زمین‌شناسی متولی داشته باشد، ایران خواهد توانست با یک تعامل گسترده جهانی داشته‌های خود را بهتر بشناسد و به سمت تکمیل نداشته‌های خود حرکت کند.

وی ادامه داد: از آنجا که مشهد در سال 2017 به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام معرفی شد، همزمان با اجرای برنامه‌های ویژه برای این مناسبت، کنگره علمی ژوراسیک با همکاری سایر کشورها پیشنهاد و همه الزامات قانونی، علمی، اداری و اعتباری این همایش فراهم شد.

دبیر اجرایی نخستین کنگره بین‌المللی ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار، تهیه و انتشار فراخوان همایش، تشکیل دبیرخانه، جمع‌آوری مستندات برای برگزاری نخستین همایش ژوراسیک ایران، تهیه دیباچه‌ای از ژوراسیک ایران به زبان انگلیسی، تدوین نقشه پراکندگی ژوراسیک ایران و ژوراسیک شمال شرق کشور و تهیه اینفوگراف‌های مقاطع تیپ ژوراسیک ایران را از اقداماتی برشمرد که در راستای این همایش انجام گرفته است.

به گفته مدیرکل زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی شمال شرق بعد از برگزاری این همایش، تهیه نشریه ژوراسیک ایران در دستور کار قرار می‌گیرد تا تحلیلی از این همایش به مجامع بین‌المللی ارسال شود و زمینه همکاری‌های بین‌المللی را بیش از پیش فراهم کند.

طاهری خاطرنشان کرد: بعد از انتشار فراخوان این همایش، 88 مقاله به دبیرخانه ارسال شد که 33 مقاله در زمینه چینه‌شناسی و فسیل‌شناسی معادل 5/37 درصد، 13 مقاله در حوزه سنگ‌شناسی معادل 15 درصد، 16 مقاله در حوزه رسوب و محیط رسوبی معادل 18 درصد، 9 مقاله در زمینه زمین‌شناسی اقتصادی معادل 10 درصد، 9 مقاله در زمینه تکتونیک و ژئودینامیک معادل 10 درصد و هشت مقاله در زمینه زمین گردشگری معادل 5/9 درصد بود.

وی تصریح کرد: برای تداوم دستاوردهای این همایش، مقرر شد گروهی از متخصصان ژوراسیک ایران تشکیل شود و هر سال نشستی را برای تطبیق و عملیاتی کردن برنامه‌های خود اجرا کند.

اهمیت معرفت‌شناسی در حوزه علوم زمین

در ادامه معاون امور عمرانی استانداری خراسان رضوی نیز معرفت‌شناسی در حوزه علوم زمین را بسیار با اهمیت توصیف کرد و گفت: متخصصان این رشته با دقت بیشتری در حوزه اکتشافات به بخش‌های معرفتی نیز توجه دارند و نتایج آن برای بشریت نیز به ارمغان آورده می‌شود.

مهندس مقدوری، اهمیت این کنگره بین‌المللی را در راستای معرفی مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال 2017 برشمرد و افزود: در سالی که از طرف آیسسکو مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال 2017 انتخاب شده این رخداد علمی و فرهنگی بسیار مورد توجه قرار گرفته است.

برگزاری کارگاه‌های آموزشی رسوب‌شناسی و بیواستراتیگرافی توالی‌های ژوراسیک

در حاشیه برگزاری نخستین کنگره بین‌المللی ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار، کارگاه‌های آموزشی رسوب‌شناسی و بیواستراتیگرافی توالی‌های ژوراسیک توسط استادان برجسته اروپا، پروفسور فیلیپو باراتولو و پروفسور برونو گرنیر در دو بخش تئوری وعملی برگزار شد. این کارگاه‌ها با استقبال و رضایت حداکثری شرکت‌کنندگان مواجه شد و در پایان شرکت‌کنندگان با همراه داشتن پلاک‌های نازک تحقیقاتی خود به منظور رفع مشکلات و همچنین اخذ تاییدیه تعیین جنس و گونه، از استادان کارگاه‌های آموزشی کمک گرفتند.

رونمایی از نخستین سامانه جامع فیزیکی و نرم‌افزاری مستندات علوم زمین در مشهد

همچنین از سامانه جامع مستندات علوم زمین در دو بخش فیزیکی و نرم‌افزاری با حضور دکتر جلیل قلمقاش معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور و میهمانان داخلی و خارجی کنگره بین‌المللی ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار در مشهد رونمایی شد.

دکتر جعفر طاهری در مراسم رونمایی از این سامانه که در 1100 متر مربع فضای فیزیکی و با طراحی نرم‌افزار بومی اجرایی شده، این کار ارزشمند را حاصل تلاش و همدلی کارشناسان این اداره‌کل دانست و آن را یک ضرورت برای ذخیره اطلاعات و داده‌های علوم زمین معرفی کرد.

 به گفته وی، اساس این کار از سال 1393 کلید خورد و با همت و تلاش تمام ارکان این مرکز و همکاری ارزشمند مسئولان سازمان مرکزی پس از تامین اعتبارات لازم از محل طرح‌های سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور طراحی و اجرایی شده که قادر به ثبت کلیه اطلاعات لازم از نمونه‌های زمین‌شناسی و اکتشافی شامل سنگ‌ها، فسیل‌ها و کانی‌ها است.

در ادامه خانم شجاعی رئیس اداره موزه و مستندات علوم‌زمین این اداره‌کل نیز ضمن تشریح قابلیت‌های نرم‌افزاری این سامانه و فضای فیزیکی آن که در جنب پارک موزه علوم زمین طراحی و تکمیل شده، گفت: تاکنون اطلاعات 20261 نمونه انواع سنگ، کانی و فسیل و گوهر سنگ در سامانه نرم‌افزاری ثبت شده‌اند و کار ثبت اطلاعات نمونه‌ها پس از رونمایی سرعت بیشتری خواهد گرفت.

لازم به ذکر است؛ سامانه جامع مستندات علوم‌زمین به دنبال گردآوری و نگهداری کلیه نمونه‌های پژوهشی علوم‌زمین است تا جهت مطالعه در اختیار پژوهشگران و دانشمندان این عرصه قرار دهد که این اطلاعات به علت منسجم بودن و داشتن مختصات مکانی کمک بسیار در وقت و هزینه دانش‌پژوهان خواهد کرد.

تقدیر از برترین‌های حوزه ژوراسیک ایران و جهان

در این مراسم از سه متخصص برجسته در حوزه ژوراسیک ایران، شامل پروفسور فرزیش از کشور آلمان و پروفسور آقانباتی و پروفسور سیدامامی از ایران به لحاظ مطالعات بنیادی در حوزه ژوراسیک ایران و زمین‌شناسی ایران تقدیر شد و لوح سپاس و یک هدیه ارزشمند فرهنگی نیز اهدا شد

پایان کنگره بین‌المللی ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار با صدور و قرائت بیانیه پایانی

کنگره ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار با حضور 150 تن از اندیشمندان و پژوهشگران علوم‌زمین پس از ارائه سخنرانی‌ها و پوسترهای مقالات در محل اداره‌کل زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی منطقه شمال شرق با قرائت بیانیه پایانی به کار خود پایان داد. در این بیانیه می‌خوانیم، برگزاری نخستین کنگره بین‌المللی ژوراسیک ایران و کشورهای هم‌جوار در مشهد فرصت مغتنم دیگری فراهم آورد تا با هم‌افزایی محققان علوم‌زمین ضمن مروری بر دستاوردهای علمی، فنی و اجرایی چند دهه مطالعات زمین‌شناسی در گرایش‌های مختلف زمینه ورود به عرصه‌های تخصصی تراز بالاتر فراهم و با تعامل سازنده اصحاب فکر و اندیشه نقشه راه پژوهش‌های زمین شناسی حول محور یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ زمین‌شناسی ایران تدوین و موجبات توجه هرچه بیشتر به علوم زمین به عنوان اساسی‌ترین لایه آمایش سرزمین فرآهم آید.

در مراسم اختتامیه این کنگره از پروفسور فیلیپو براتلو از کشور ایتالیا و دکتر برونو گارنیر از کشور فرانسه بدلیل ارائه موفق کارگاه‌های آموزشی تقدیر شد.

در این بیانیه بر تشکیل گروه کاری ژوراسیک ایران و تمرکز بر روی تحقیقات و موضوعات مهم این دوره تاکید شد. همچنین راستی‌آزمایی و افزایش دقت داده‌های علوم زمین در گرایش‌های مختلف به عنوان یک رسالت بزرگ مورد توجه قرار گرفته و دور جدید فعالیت کمیته چینه‌شناسی ایران را گامی مهم در راستای حمایت از نشست‌های تخصصی و غنای دانش زمین‌شناسی کشور قلمداد شده است.

در مراسم اختتامیه دکتر طاهری دبیر اجرایی این کنگره همچنین از انتشار کتاب دیباچه‌ای بر ژوراسیک ایران که چاپ اولیه آن با همکاری محققان این دوره از تاریخ زمین‌شناسی ایران تهیه شده در آینده‌ای نزدیک خبر داد.

همچنین کارشناسان خارجی شرکت‎کننده در این کنگره در روز پنجشنبه و جمعه 13 و 14 مهرماه از بخشی از مقاطع تیپ ژوراسیک در منطقه شمال شرق کشور بازدید کرده و بررسی‌های علمی خود را انجام دادند.

یادآور می‌شود، ژوراسیک یکی از دوره‌‌های زمین‌شناسی در دوران میانه‌زیستی است و طول زمانی این دوره به 199٫6-145٫5 میلیون سال پیش بازمی‌گردد و به سه دوره ژوراسیک پسین، میانی و پیشین تقسیم می‌شود و نام خود را از کوه‌های ژورا در آلپ گرفته‌ است. نخستین پرندگان در این دوره به وجود آمدند و همچنین مهره‌دارانی مانند ماهی و دایناسورو... در این دوره فراوان بودند و اولین قورباغه مانند قورباغه‌های امروزی در این دوره ظهور کرد و وجود این میزان تنوع زیستی نشان از هوای معتدل این دوره‌ دارد.

گفتنی‌ست، چینه‌شناسی و دیرینه‌شناسی نهشته‌های ژوراسیک، رسوب‌شناسی و محیط رسوبی واحدهای منسوب به ژوراسیک، زمین‌ساخت صفحه‌ای و ژئودینامیک حاکم بر پوسته ایران و کشورهای همجوار در زمان ژوراسیک، زمین‌شناسی اقتصادی ژوراسیک ایران  و کشورهای همجوار، پترولوژی و ماگماتیسم در دوره ژوراسیک ایران و منطقه و جلوه‌های زمین گردشگری (ژئوتوریسم) ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار به عنوان محورهای برگزاری کنگره بین‌المللی ژوراسیک ایران و کشورهای همجوار یاد شده‌ است.

یادآور می‌شود، این نشست با حمایت استانداری خراسان‌رضوی، سازمان نظام مهندسی معدن، دانشگاه پیام‌نور، دانشگاه آزاد اسلامی، سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان‌رضوی، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور و پارک موزه علوم‌زمین و فعالان اقتصادی حوزه معدن برگزار ‌شد.