انسان‌ها در سالیان متمادی همواره به دنبال یافتن شیوه‏‌هایی برای کاهش اثرات عوامل تهدیدکننده‏ ایمنی و امنیت خود بوده چرا که آسیب‌پذیری میزان خسارت‌ها و صدمه‌های ناشی از عوامل و پدیده‌های بالقوه و بالفعل خسارت‌زا است که در این زمینه، بشر روش‌هایی را برای آمادگی در دفاع از خویش، جست‌وجو کرده است.

رهبر معظم انقلاب از سال 82 دستور راه‌اندازی سازمان پدافند غیرعامل را صادر کردند و این سازمان برنامه‌ریزی لازم غیرمسلحانه را برای آمادگی در مقابل مسائل امنیتی، تروریستی و زیستی به‌منظور دفاع از ملت و سرزمین مورد توجه قرار داد اما اتفاقات تلخ رخ داده ناشی از سیل، ضرورت گنجاندن مقابله با حادثه‌ای طبیعی چون سیل و سیلاب در فهرست اهداف سازمان پدافند غیرعامل را بیش از پیش نشان داد.

البته از آنجا که یکی از اهداف پدافند غیرعامل ارتقای قابلیت بقا و حفظ کشور در شرایط بحران بوده که این شرایط به طور قطع به بلایای طبیعی هم اطلاق خواهد شد نباید کلیه حوادث طبیعی چند سال اخیر در چند استان کشور را خارج از شمول این دایره دانست.

پدافند غیرعامل مجموعه اقدامات غیر مسلحانه‌ای است که موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب‌پذیری، تداوم فعالیت‌های ضروری، ارتقای پایداری ملی و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدها و اقدامات نظامی دشمن می‌شود.

پدافند (دفاع) به معنی حفظ جان مردم، تضمین امنیت افراد، صیانت از تمامیت ارضی و حاکمیت ملی در همه‏ی مواقع در برابر هرگونه شرایط، موقعیت و هرگونه تجاوز است.

در تعریفی دیگر پدافند غیرعامل، تمهیداتی است که در زمان صلح صورت می گیرد و امروزه مردم نیازمند خدمات متفاوتی بوده و نیز به دنبال محیطی آرام و قابل سکونت درون شهرها با آسایش می باشند و عمده ترین هدف پدافند غیر عامل، ایمن سازی و کاهش آسیب پذیری زیرساخت های مورد نیاز مردم است که باید با یک برنامه ریزی و طراحی در توسعه پایدار کشور نهادینه شود. و برای اصلاح زیرساخت های فعلی راهکارهایی با مهندسی مجدد لازم است.

هر اقدام غیر مسلحانه‌‏ای که موجب کاهش آسیب‌پذیری نیروی انسانی، ساختمان‏‌ها، تأسیسات، تجهیزات، اسناد و شهرای کشور در مقابل بحران‏‌هایی با عامل طبیعی (خشکسالی،سیل، زلزله، رانش، لغزش، طوفان،…) و عامل انسانی (جنگ، شورش‏‌های داخلی، تحریم،…..)شود پدافند غیرعامل خوانده می‏‌شود.