3درصد از ذخایر سرب و روی جهان در ایران است
بهرهبرداری از منابع طبیعی، استفاده بهینه و تولید ثروت از آنها بعنوان یک اصل میتواند...
بهرهبرداری از منابع طبیعی، استفاده بهینه و تولید ثروت از آنها بعنوان یک اصل میتواند نقش مهمی در پیشرفت و توسعه مسائل مختلف یک جامعه از جمله اقتصاد، صنعت و حتی سیاست داشته باشد و برای حصول این هدف، بازنگری معادن کشور از جمله مواردی است که اهمیت بسزایی دارد، چون لازم است برای افزایش بهرهوری و استفاده صحیح از معادن، روند بهرهبرداری از این منابع خدادادی مورد ارزیابی مجدد قرار گیرند. این اقدام، بستری مناسب برای جذب سرمایهگذاران خارجی و داخلی ایجاد خواهد کرد و به این ترتیب، گامی مثبت در جهت توسعه پایدار اقتصادی برداشته میشود.
در این گزارش نگاهی میاندازیم به وضعیت معادن سرب و روی که از جمله مهمترین معادن کشور بشمار میروند.
معادن سرب و روی ایران:
براساس آخرین آمار وزارت صنایع و معادن، هماکنون 43 معدن سرب و روی در سراسر ایران پراکنده است که فقط 26 فقره از این معادن با حدود 223 میلیون تن ذخیره قطعی فعال است. سالانه فقط 1.2 میلیون تن از این ماده معدنی به استخراج می رسد که این میزان، فقط 0.5 درصد از ذخایر سرب و روی کشور است. حدود سه درصد ذخایر جهانی سرب و روی در مهمترین معادن ایران قرار دارد و کشورمان هماکنون با تولید 0.57 درصد سرب جهان، مقام بیست و سوم تولید دنیا و با تولید 2.12 درصد روی جهان، رتبه پانزدهم تولید روی جهان را در اختیار دارد.
معادن سرب و روی انگوران زنجان، نخلک اصفهان و مهدیآباد یزد، کوشک بافق و آهنگران ملایر، از مهمترین معادن سرب و روی کشور هستند. به جز دو معدن از معادن فعال کشور، بقیه معادن توسط بخش خصوصی و تعاونی مورد بهرهبرداری قرار دارد.
صنعت سرب و روی ایران، با همه موانع و مشکلاتی که دارد، تاکنون توانسته است در خاورمیانه جایگاه ممتازی داشته باشد. البته برای رفع مشکلات و مسائل این صنعت، ستادی با عنوان «ستاد سیاستگذاری، جهت اخذ تصمیم و اجرای مصوبات»، متشکل از تشکلهای موجود در این بخش، در معاونت معدنی وزارت صنایع و معادن تشکیل شده و همه اعضا ملزم به اجرای مصوبات این ستاد هستند.
کاهش قیمت جهانی روی، افزایش 400 درصدی قیمت اسید، افزایش هزینههای مواد شیمیایی، سوخت، برق و درمجموع، افزایش سالانه هزینههای تولید ماشینآلات معدنی و اخذ عوارض گمرکی بالا برای ورود ماشینآلات معدنی مورد نیاز، از مهمترین مشکلات واحدهای تولیدی فعال در این حوزه است.
کانیهای سرب و روی اغلب بصورت مخلوط و کانسارها دیده میشوند. کانسارهای سرب و روی ایران داخل چند کمربند مهم واقع شدهاند که کمربند یزد ـ گلپایگان، طبس ـ نایبند، انارک ـ یزد و آذربایجان از آن جمله هستند. مهمترین کانسارهای سرب ایران عبارتند از معدن سرب و روی انگوران، ایرانکوه و کوشک. ذخیره قطعی معدن سرب و روی انگوران 9 میلیون تن و ذخیره احتمالی آن 13 میلیون تن گزارش شده است و عیار روی آن 25 تا 30 درصد و عیار سرب این معدن سه تا شش درصد است. معدن«انگوران» از نظر عیار بالای فلز محتوی، از معادن نادر در جهان است. این معدن که یکی از این دو معدن دولتی کشور است، از بزرگترین معادن سرب و روی دنیا محسوب شده و بیشترین حجم سرب و روی استخراجی کشور از این معدن صورت میگیرد.
مشخصات ماده معدنی روی:
روی عنصر فلزی براق به رنگ سفید مایل به آبی است که در حالت استاندارد بصورت جامد بوده و در دمای معمولی به حالت شکننده و کریستالی است. این عنصر خاصیت نیمه رسانا دارد و خاصیت قالبپذیری آن بالا است. روی با کیفیت بالا برای تولید قالب مورد استفاده قرار میگیرد که از این قالبگیری، در صنایع خودروسازی، صنایع الکتریکی و سختافزارها استفاده میشود.
فلز روی پس از مس و آلومینیوم از مهمترین و پرمصرفترین فلزات غیرآهنی است و به دلیل خواص مطلوب آن، در صنایع متعدد مورد استفاده قرار میگیرد. کاربرد روی، بیشتر در گالوانیزه و آلیاژهای مختلف است. بهطوری که میتوان گفت ۴۸ درصد روی تولیدی در جهان در صنعت گالوانیزاسیون مصرف میشود. در ساخت آهن گالوانیزه، آهن را با اکسید روی، اندود میکنند. آهن گالوانیزه برای ساخت هزاران قطعه در صنعت خودروسازی سبک و سنگین، لوازم خانگی و تجهیزات مهندسی استفاده میشود. این فلز در ساخت قالبهای صنعتی، پمپهای آب، ماشین لباسشویی، دستگاههای خوراکپزی و کاربراتور اتومبیل، پوشش ساختمانها، زهکشی آبراهها و ساخت صفحات مقاوم در برابر شرایط مختلف جوی نیز استفاده میشود.
مشخصات ماده معدنی سرب:
سرب فلز نرم و سنگینی است که مقاومت خوردگی خوبی داشته و از قدیمیترین فلزاتی است که توسط بشر مورد استفاده قرار میگرفته است. سرب همچنین دارای خاصیت انعطافپذیری ضعیفی است. سرب تصفیه شده خالص، سرب نرم نامیده میشود. از آنجا که عمده فعالیتهای شهری و نظامی به انرژی ذخیره شده در باتریهای اسیدی ـ سربی متکی است، سرب فلزی استراتژیک محسوب میشود. تاکنون 130 نوع کانه سرب شناخته شده که مهمترین و اقتصادیترین آنها سولفور سرب است و 90 درصد تولیدات سرب ایران از این کانه بهدست میآید.
مورد اصلی مصرف سرب در باتریها و از همه مهمتر در باتری خودرو است. از این فلز در باتریهای مراکز تلفنهای سیار، خودروهای برقی و انتهای برقی و نیز تامین برق اضطراری برای کامپیوترها و بیمارستانها استفاده میشود. سرب همچنین بصورت ترکیب تترا اتیل سرب برای بهسوزی، به بنزین اضافه میشود. این فلز همچنین در مهماتسازی و صنایع نظامی، در دیواره رآکتورهای اتمی و اتاق اشعه ایکس و رادیوگرافی بعنوان جذبکننده اشعههای مضر، در بستر حمامهای گالوانیزاسیون، در صنعت لحیمکاری، در صنعت چاپ، در تهیه آندهای مورد استفاده در واحد الکترولیز و بالاخره در صنایع رنگ و کبریتسازی کاربرد دارد.
در این گزارش نگاهی میاندازیم به وضعیت معادن سرب و روی که از جمله مهمترین معادن کشور بشمار میروند.
معادن سرب و روی ایران:
براساس آخرین آمار وزارت صنایع و معادن، هماکنون 43 معدن سرب و روی در سراسر ایران پراکنده است که فقط 26 فقره از این معادن با حدود 223 میلیون تن ذخیره قطعی فعال است. سالانه فقط 1.2 میلیون تن از این ماده معدنی به استخراج می رسد که این میزان، فقط 0.5 درصد از ذخایر سرب و روی کشور است. حدود سه درصد ذخایر جهانی سرب و روی در مهمترین معادن ایران قرار دارد و کشورمان هماکنون با تولید 0.57 درصد سرب جهان، مقام بیست و سوم تولید دنیا و با تولید 2.12 درصد روی جهان، رتبه پانزدهم تولید روی جهان را در اختیار دارد.
معادن سرب و روی انگوران زنجان، نخلک اصفهان و مهدیآباد یزد، کوشک بافق و آهنگران ملایر، از مهمترین معادن سرب و روی کشور هستند. به جز دو معدن از معادن فعال کشور، بقیه معادن توسط بخش خصوصی و تعاونی مورد بهرهبرداری قرار دارد.
صنعت سرب و روی ایران، با همه موانع و مشکلاتی که دارد، تاکنون توانسته است در خاورمیانه جایگاه ممتازی داشته باشد. البته برای رفع مشکلات و مسائل این صنعت، ستادی با عنوان «ستاد سیاستگذاری، جهت اخذ تصمیم و اجرای مصوبات»، متشکل از تشکلهای موجود در این بخش، در معاونت معدنی وزارت صنایع و معادن تشکیل شده و همه اعضا ملزم به اجرای مصوبات این ستاد هستند.
کاهش قیمت جهانی روی، افزایش 400 درصدی قیمت اسید، افزایش هزینههای مواد شیمیایی، سوخت، برق و درمجموع، افزایش سالانه هزینههای تولید ماشینآلات معدنی و اخذ عوارض گمرکی بالا برای ورود ماشینآلات معدنی مورد نیاز، از مهمترین مشکلات واحدهای تولیدی فعال در این حوزه است.
کانیهای سرب و روی اغلب بصورت مخلوط و کانسارها دیده میشوند. کانسارهای سرب و روی ایران داخل چند کمربند مهم واقع شدهاند که کمربند یزد ـ گلپایگان، طبس ـ نایبند، انارک ـ یزد و آذربایجان از آن جمله هستند. مهمترین کانسارهای سرب ایران عبارتند از معدن سرب و روی انگوران، ایرانکوه و کوشک. ذخیره قطعی معدن سرب و روی انگوران 9 میلیون تن و ذخیره احتمالی آن 13 میلیون تن گزارش شده است و عیار روی آن 25 تا 30 درصد و عیار سرب این معدن سه تا شش درصد است. معدن«انگوران» از نظر عیار بالای فلز محتوی، از معادن نادر در جهان است. این معدن که یکی از این دو معدن دولتی کشور است، از بزرگترین معادن سرب و روی دنیا محسوب شده و بیشترین حجم سرب و روی استخراجی کشور از این معدن صورت میگیرد.
مشخصات ماده معدنی روی:
روی عنصر فلزی براق به رنگ سفید مایل به آبی است که در حالت استاندارد بصورت جامد بوده و در دمای معمولی به حالت شکننده و کریستالی است. این عنصر خاصیت نیمه رسانا دارد و خاصیت قالبپذیری آن بالا است. روی با کیفیت بالا برای تولید قالب مورد استفاده قرار میگیرد که از این قالبگیری، در صنایع خودروسازی، صنایع الکتریکی و سختافزارها استفاده میشود.
فلز روی پس از مس و آلومینیوم از مهمترین و پرمصرفترین فلزات غیرآهنی است و به دلیل خواص مطلوب آن، در صنایع متعدد مورد استفاده قرار میگیرد. کاربرد روی، بیشتر در گالوانیزه و آلیاژهای مختلف است. بهطوری که میتوان گفت ۴۸ درصد روی تولیدی در جهان در صنعت گالوانیزاسیون مصرف میشود. در ساخت آهن گالوانیزه، آهن را با اکسید روی، اندود میکنند. آهن گالوانیزه برای ساخت هزاران قطعه در صنعت خودروسازی سبک و سنگین، لوازم خانگی و تجهیزات مهندسی استفاده میشود. این فلز در ساخت قالبهای صنعتی، پمپهای آب، ماشین لباسشویی، دستگاههای خوراکپزی و کاربراتور اتومبیل، پوشش ساختمانها، زهکشی آبراهها و ساخت صفحات مقاوم در برابر شرایط مختلف جوی نیز استفاده میشود.
مشخصات ماده معدنی سرب:
سرب فلز نرم و سنگینی است که مقاومت خوردگی خوبی داشته و از قدیمیترین فلزاتی است که توسط بشر مورد استفاده قرار میگرفته است. سرب همچنین دارای خاصیت انعطافپذیری ضعیفی است. سرب تصفیه شده خالص، سرب نرم نامیده میشود. از آنجا که عمده فعالیتهای شهری و نظامی به انرژی ذخیره شده در باتریهای اسیدی ـ سربی متکی است، سرب فلزی استراتژیک محسوب میشود. تاکنون 130 نوع کانه سرب شناخته شده که مهمترین و اقتصادیترین آنها سولفور سرب است و 90 درصد تولیدات سرب ایران از این کانه بهدست میآید.
مورد اصلی مصرف سرب در باتریها و از همه مهمتر در باتری خودرو است. از این فلز در باتریهای مراکز تلفنهای سیار، خودروهای برقی و انتهای برقی و نیز تامین برق اضطراری برای کامپیوترها و بیمارستانها استفاده میشود. سرب همچنین بصورت ترکیب تترا اتیل سرب برای بهسوزی، به بنزین اضافه میشود. این فلز همچنین در مهماتسازی و صنایع نظامی، در دیواره رآکتورهای اتمی و اتاق اشعه ایکس و رادیوگرافی بعنوان جذبکننده اشعههای مضر، در بستر حمامهای گالوانیزاسیون، در صنعت لحیمکاری، در صنعت چاپ، در تهیه آندهای مورد استفاده در واحد الکترولیز و بالاخره در صنایع رنگ و کبریتسازی کاربرد دارد.