از تجربه‌ای به نام ریوتینتو تا فقدان قانون جامع و استراتژی بلندمدت
درحالی که آمار و ارقام منتشر شده از سوی نهادهای بین‌المللی و داخلی نشان....
درحالی که آمار و ارقام منتشر شده از سوی نهادهای بین‌المللی و داخلی نشان می‌دهد که ایران جزو بیست کشور اول معدنی جهان است، اما کشورمان در زمینه جذب سرمایه‌گذاری خارجی در بخش معدن و صنایع معدنی عملکرد ضعیفی را از خود نشان داده است. ایران دارای بیش از 55 میلیارد تن ذخایر قطعی و احتمالی معدنی است که از این میزان 31 میلیارد تن ذخایر قطعی و 24 میلیارد تن احتمالی است. همین ارقام به راحتی نشان می‌دهد که کشورمان جزو یکی از بیست کشور اول دنیا در زمینه دارا بودن ذخایر معدنی است. علاوه بر ذخیره از نظر تنوع نیز ایران یکی از شاخص‌ترین کشورهای جهان به‌شمار می‌رود؛ به طوری که به غیر از چند ماده معدنی خاص که آن هم تنها در چند کشور دنیا تولید می‌شود کشورمان از حاوی بسیاری از انواع مواد معدنی است. چنین ویژگی‌هایی کافی است تا هر شرکت معتبر بین‌المللی فعال در بخش معدن و صنایع معدنی را برای حضور در ایران و سرمایه‌گذاری در کشورمان مجاب کند. با این وجود ایران تاکنون نتوانسته در زمینه جذب سرمایه‌های خارجی در بخش معدن و صنایع معدنی خود موفق عمل کند که این عدم موفقیت به ویژه در حوزه‌های اکتشاف و استخراج بیشتر بوده است. اگرچه که طی سال‌های اخیر برخی از شرکت‌های معتبر بین‌المللی برای تامین تجهیزات تعدادی از پروژه‌های فولادی با شرکت‌های ایرانی همکاری کرده‌اند، اما سطح و میزان این همکاری‌ها نیز بسیار کم‌رنگ بوده است. شاید آخرین حضور یک شرکت معدنی معتبر بین‌المللی را در ایران بتوان به غول معدن‌کاری جهان یعنی ریوتینتو نسبت داد که چند سال پیش قصد داشت توسعه معدن طلای ساری‌گونی را برعهده بگیرد، اما به دلایل مختلف از این کار منصرف شد. امروز اگرچه ریوتینتو همچنان مالک اصلی ساری گونی به‌شمار می‌رود، اما این معدن بعد از گذشت چندان سال همچنان در بلاتکلیفی بسر می‌برد و تاکنون ریوتینتو نتوانسته جایگزین مناسبی را برای خود در اجرای این پروژه پیدا کند. جایگزینی که باید به تایید مسوولان وزارت صنایع و معادن ایران برسد. حضور ریوتینتو در ایران اگرچه بسیار کوتاه بود، اما همان اندک فعالیت اکتشافی این شرکت در کشورمان نیز به اذعان بسیاری از کارشناسان مفید واقع شد. به غیر از ریوتینتو تقریبا نمی‌توان به نام هیچ‌یک از شرکت‌های بزرگ معدن‌کاری دیگر اشاره کرد که در ایران فعالیت اکتشافی و استخراجی انجام داده باشند. این در شرایطی است که بسیاری از کشورهای آسیایی و آفریقایی طی سال‌های اخیر سیاست جذب سرمایه‌گذاری خارجی در بخش معادن و صنایع معدنی خود را به طور جدی دنبال کرده‌اند. کشورهای آفریقایی اگرچه خاطرات چندان خوشی از اقدامات غیرانسانی برخی از کشورهای اروپایی در قاره سیاه ندارند، اما در عین حال به این موضوع نیز پی برده‌اند که برای رونق بخشی به بخش معادن و صنایع معدنی خود چاره‌ای جز جذب سرمایه‌گذاری خارجی ندارند. در این بین تعدادی از کشورهای آفریقایی نیز با اصلاح قوانین بخش معادن و صنایع معدنی خود تلاش کرده‌اند که سهم بیشتری از درآمد معدنی شرکت‌های خارجی را نصیب مردم‌شان کنند. این در حالی است که بخش معدن و صنایع معدنی کشور هم‌اکنون از فقدان قانون جامع و استراتژی بلندمدت رنج می‌برد. اگرچه به عنوان مثال بخش فولاد کشور دارای برنامه نسبتا مشخصی است، اما هنوز قانون جامع معادن و استراتژی بخش معدن تدوین نشده که این وضعیت به شدت به بخش معدن و صنایع کشور لطمه وارد کرده است. علاوه بر نبود قانون جامع و استراتژی بلندمدت، فضای نامناسب کسب و کار، فقدان قوانین حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی و همچنین محدودیت‌های بین‌المللی علیه کشورمان نیز از دیگر عواملی هستند که باعث شده شرکت‌های بزرگ معدن‌کاری جهان برنامه‌ای برای حضور در معادن ایران نداشته باشند. ایسنا