پدیده اشتقاق قاره‌ها و نزدیک و دور شدن قاره‌ها محل مناسبی برای تشکیل مواد معدنی فلزی است و ایران نیز در کمربند آلپ- هیمالیا در ناحیه فلززایی آهن، سرب، روی و مس قرار دارد که بیش از 12.5 درصد این کمربند از خاک ایران عبور می‌کند از این رو ایران در میان 10 کشور معدنی با تنوع بسیار گسترده قرار دارد.

علاوه بر این به دلیل برخورد صفحه ایران با صفحه‌های اطراف خود از جمله صفحه عربی، هند و هیلمند موجب وجود آمدن ارتقاعات البرز، زاگرس، بشاگرد و لوت شده و ایران را در چهار راه فلززایی جهان قرار داده به نحوی که در حال حاضر 70 نوع ماده معدنی با بیش از 7 هزار معدن و بیش از 5 هزار معدن فعال در ایران وجود دارد.

بر اساس شاخصه‌های موجود در ایران 12 معدن بزرگ و در کلاس جهانی به فعالیت مشغول است. دلیل آن این است که در گذشته اکتشافات در کشور به صورت سنتی انجام می‌شد ولی در حال حاضر سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور  با استفاده از روش‌های نوین اکتشافی و تکمیل زیرساخت‌های لازم مواد معدنی بی‌شماری را در پهنه ایران زمین کشف کرده است.

همچنین کشور در بخش اکتشاف مواد معدنی استراتژیک چون خاک‌های نادر، لیتیم و ید عملکرد مناسبی داشته و همین امر ایران را جزء 9 کشور صادرکننده ید در دنیا قرار داده است.