تأثیر تغییر اقلیم بر ظهور و سقوط تمدنهای غرب آسیا
تهران - ایرنا - پژوهش بینالمللی محققانی از کشورهای مختلف از جمله ایران و به سرپرستی پژوهشگران دانشگاه لینشوپینگ در سوئد، نشان داد نوسانات شدید اقلیمی و تغییر شرایط برای کشاورزی، با ظهور و سقوط امپراتوریهای ایران همزمان بوده است.
به گزارش گروه علم و آموزش ایرنا از وبگاه اورِکا اَلِرت، محققان تغییرات تاریخی بارش و پوشش گیاهی جنوب شرقی ایران را در ۴ هزار سال گذشته بررسی کردهاند. این پژوهش آسیبپذیری جوامع انسانی را در برابر نوسانات اقلیمی برجسته میکند.
امروز بیشتر ایران کویر است، اما قبلاً، کل منطقه قبل از تغییر الگوهای موسمی، بارندگی زیادی را تجربه کرده بود. از اواخر عصر برنز تا اواخر دوران باستان، ایران در مرکز تحولات سیاسی و اقتصادی چشمگیری در منطقه قرار داشت.
حدود ۴۲۰۰ سال پیش، در تپه کُنار صندل در نزدیکی جیرفت، یک جامعه عصر مفرغ آغازین وجود داشت. کشاورزی رونق گرفت و یک مجموعه شهری تا حدی در این مکان حفاری شد. جویانتو روث (Joyanto Routh)، سرپرست پژوهش، میگوید: چیزی باعث فروپاشی این جامعه بسیار توسعهیافته عصر مفرغ شد و ما علاقهمند بودیم دریابیم این جامعه چگونه بوده است.
جویانتو روث
تیم پژوهشی نگاه دقیقتری به تغییرات احتمالی پوشش گیاهی و بارندگی در ۴هزار سال گذشته در جنوب شرقی ایران، نزدیک به محوطه باستانی کنارصندل انداختند. آنها رسوبات را در یک هسته زغالسنگ نارس به طول ۲.۵ متر بررسی کردند که حاوی لایه به لایه موادی بود که در طول هزاران سال رسوب کرده بود.
محققان لایههای زغالسنگ نارس را با استفاده از روش کربن-۱۴ تاریخگذاری کردند. کربن-۱۴ یا رادیوکربن یک ایزوتوپ پرتوزای کربن است که هسته اتم آن دارای ۶ پروتون و ۸ نوترون است. وجود کربن-۱۴ در مواد ارگانیک پایه و اساس روش تاریخگذاری رادیوکربن است. دانشمندان از ویژگی رادیواکتیویته عناصر بخصوصی مانند کربن ۱۴ برای اندازهگیری قدمت اجسام استفاده میکنند. آنها همچنین با تجزیهوتحلیل عناصر کمیاب، گرده گیاهان و نشانگرهای زیستی و ترکیب آنها با دادههای باستانشناسی تلاش کردند دریابند چه گیاهان و جانورانی در دورههای مختلف در این منطقه زندگی میکردند.
در غیاب سوابق تاریخی، ردیابی این علایم میتواند سرنخهایی به دست محققان بدهد تا دریابند آیا مردم در آنجا زندگی میکردند یا خیر، آیا چیزی کشت میکردند یا خیر و اگر کشاورزی میکردند، چه چیزی میکاشتند. محققان با استفاده از این اطلاعات توانستند گرم یا سرد، مرطوب یا خشک بودن اقلیم را بازسازی کنند. در دورههای مرطوب، مردم بیشتر به کشاورزی میپرداختند تا غذا را تأمین کنند و جامعه رونق میگرفت. مردم در دورههای خشک به سبک زندگی عشایری روی آوردند و سکونتگاه را رها کردند؛ اما با از سرگیری شرایط مساعد بازگشتند.
