در سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور؛ کارگاه آموزشی تشخیص شهاب سنگ‌ها برگزار شد

به گزارش روابط عمومی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، کارگاه آموزشی تشخیص شهاب سنگ‌ها به همت معاونت اکتشاف این سازمان در حال برگزاری است.

براساس این گزارش، در این کارگاه که با استقبال قابل توجهی از علاقه‌مندان و فعالان این بخش مواجه شده، دکتر عباس گل‌محمدی معاون اکتشاف سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور و همچنین آقای حجت کمالی مرد شهاب سنگ ایران به تدریس و بررسی موضوع شهاب سنگ‌ها در ایران پرداختند و شرکت‌کنندگان در این نشست نیز مسائل و پرسش‌های پیرامون این موضوع را مطرح کردند.

شایان ذکر است، شهاب سنگ‌ها در همه مناطق به صورت یکنواخت سقوط می‌کنند ولی در مناطق کوهستانی به دلیل شرایط آب و هوایی، ماندگاری کمتری نسبت به مناطق کویری و خشک دارند. بیشتر در دشت‌ها و کویرهای ماسه‌ای خشک که فرسایش آبی کمتر و فرسایش بادی بیشتری دارند بهتر می‌توان شهاب سنگ‌ها را شناسایی و کشف کرد.

به دلیل وجود آهن آزاد در شهاب سنگ‌ها، فرسایش شیمیایی و مکانیکی شهاب سنگ با سرعت بالایی  صورت می‌گیرد. به همین دلیل عمر شهاب سنگ‌ها در مناطق کوهستانی و رطوبت‌دار زیر هزار سال است ولی در مناطق خشک و کم باران ماندگاری شهاب سنگ‌ها تا ۵۰ هزار سال در دشت‌های ایران تخمین زده شده است

گفتنی ست، یک شهاب‌سنگ قطعه جامدی از بقایای به جامانده از جرم‌هایی مانند یک دنباله‌دار، سیارک یا شهاب‌واره است که در اصل در فضای بیرونی   شکل گرفته و توانسته پس از گذر از  اتمسفر و تحمل تأثیر آن، بر روی سطح زمین  یا یک سیارهٔ دیگر انتقال یابد.

هنگامی که جرمی به جو وارد می‌شود، عوامل گوناگونی مانند اصطکاک و فشار و تعامل شیمیایی با گازهای اتمسفری باعث گرم شدن جرم و انتشار آن انرژی می‌شوند. سپس به یک شهاب‌واره تبدیل می‌شود و یک آذرگوی را تشکیل می‌دهد که همچنین به عنوان یک شهاب ثاقب یا ستاره درحال سقوط شناخته می‌شود؛ اخترشناسان نمونه‌های درخشان این پدیده را آذرگوی می‌نامند.

 شهاب‌سنگ‌هایی که در ورود خود تأثیر جو را تحمل کرده‌اند، در اندازه‌های بسیار متفاوتی دارند. برای زمین‌شناسان یک آذرگوی شهاب‌سنگی است که به اندازه کافی بزرگ باشد تا بتواند یک دهانه برخوردی ایجاد کند.

شهاب‌سنگ‌ها بیشتر از سنگ و فلز تشکیل شده‌اند. این اجرام هنگامی که وارد جو زمین می‌شوند به دلیل قطر زیادشان از جو می‌گذرند و دهانه‌ها و عوارض گوناگونی را از خود بر جای می‌گذارند.

اهمیت مطالعه شهاب سنگ‌ها جهت تعیین سن زمین، منظومه خورشیدی (شمسی) و در نهایت تعیین سن کل کیهان است. به علاوه می‌توان از آن‌ها جهت تعیین ترکیب شیمیایی بخش‌های مختلف سیاره زمین و سایر سیارات سنگی استفاده نمود و حتی فرایندهایی را که منجر به تشکیل این سیارات و حتی فرایندهای تشکیل هسته، پوسته اولیه، فرایند تفریق عنصری در گوشته اولیه و فرایند مهمی چون تشکیل حیات است به دقت بررسی کرد. به کمک مطالعه شهاب سنگ‌های فلزی (آهنی) و مطالعات لرزه‌نگاری بود که دانشمندان ترکیب حدودی هسته زمین را تعیین کردند.

در ادامه این نشست شهاب‌سنگ منحصربفردی از سوی آقای حجت کمالی به موزه علوم‌زمین سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور اهدا شد. 

شهاب سنگ اهدایی از جنس سنگی و کندرایت گروه L5 است و جزو کمیاب‌ترین شهاب سنگ‌های کندرایت سنگی است که دارای کندرول‌هایی به قطر یک سانتی‌متر است. شهاب سنگ اهدایی به نام کرمان 153 در بولتن ثبت جهانی شهاب سنگ‌ها به ثبت رسیده و شناخته می‌شود و در سال 2017 در بیابان لوت شمالی کشف شد. وزن این شهاب سنگ تقریبا یک کیلو گرم و ارزش آن 2 میلیارد ریال است. سال سقوط شهاب سنگ بعد از آنالیز و آزمایش در دانشگاه مارسی فرانسه بین 20 تا 30 هزار سال قبل تخمین زده شده است.

هدف از اهدای این شهاب سنگ آشنایی بیشتر دانشجویان و دانش‌آموزان و کمک به آموزش‎هایی آکادمیک و تحقیقات علمی با این پدیده علمی نادر و کمیاب است. تاریخچه نخستین شهاب سنگ ایران به سال 1880 میلادی در ورامین باز می‌گردد که 54 کیلوگرم وزن دارد و هم اکنون در موزه کاخ گلستان نگهداری می‌شود.

در پایان نمونه‌های متقاضیان حاضر در کارگاه آموزشی تشخیص شهاب سنگ‌ها توسط مدرسان و کارشناسان مورد بررسی و شناسایی قرار گرفت.

عکس: مریم السادات میرآفتاب تهرانی