زمین لرزه های تیرماه ۱۴۰۴ خورشیدی چابکسر-رامسر (گیلان)-مازندران

The Earthquakes of July 2025, Chaboksar-Ramsar(Gilan and Mazandaran province

محمدعلی شکری و نسیم حداد ایرانی

در تیرماه ۱۴۰۴ خورشیدی ۱۲ خردلرزه با بزرگای ۲.۶ تا ۳.۷ در مقیاس امواج محلی در مرز استان گیلان و مازندران رخ داد. اولین زمین لرزه در ساعت ۱۸:۵۰ دقیقه روز سه شنبه هفدهم تیرماه با بزرگای ۲.۹ در مقیاس امواج محلی در کناره شمالی شهر چابکسر رخ داد. بزرگترین زمین لرزه با بزرگای ۳.۷ در فاصله ۱۴ و ۱۵ کیلومتری شمال خاوری شهرهای رامسر و چابکسر به ثبت رسید مختصات رو مرکز این رویداد لرزه ای توسط مرکز لرزه نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران با مختصات ۵۰.۷۱ درجه طول خاوری و ۳۷.۰۳ درجه عرض شمالی با ژرفای ۱۰ کیلومتر گزارش شده است رو مرکز اکثر این زمین لرزه ها در داخل دریای کاسپین به ثبت رسیده است.

در بین این رخدادهای لرزه ای ثبت شده تعداد 6 زمین لرزه بزرگای بیش از ۳ و 6 زمین لرزه با بزرگای بیش از ۲.۵ در پهنه ساحلی گیلان و مازندران به ثبت رسیده اند. رومرکز این رخدادهای لرزه ای در نزدیکی سامانه گسل مهم و جنبای شمال البرز و شاخه های جوان آن که داخل دریا ادامه دارند، رخ داده است.

گسل شمال البرز این گسل از انتهای خاوری خود در جنوب گرگان تا انتهای باختری خود در ناحیه لاهیجان در حدود ۴۲۷ کیلومتر درازا دارد قاسمی و قرشی (۱۳۸۳). گسل شمال البرز جدا کننده البرز از حوضه ترشیری حاشیه جنوبی خزر است و این احتمال وجود دارد که این گسل نشانگر محل تقریبی زمین درز تتیس کهن باشد (یاسینی ، ۱۹۷۰). انتهای خاوری این گسل با تبدیل به چین پیشروی گسل و انتقال جابجایی بر روی گسلهای موازی همراه است انتهای باختری آن نیز به گسل لاهیجان محدود می شود که پیش از رسیدن به آن گسل خزر به گسل شمال البرز می پیوندد و با آن یکی می شود بیشترین جابجایی چینه نگاشتی گسل در ناحیه جنوب پابند (ناحیه دره زارم رود) دیده میشود که سنگهای کربناته تریاس در روی این گسل که به سوی جنوب شیب دارند بر روی نهشته های نئوژن رانده شده اند قاسمی و ،قرشی (۱۳۸۳) . در انتهای باختری و در محل برخورد با گسل ،لاهیجان جابجایی چینه نگاشتی افزایش می یابد، چرا که سنگ های دگرگونی پالئوزوئیک در فرادیواره گسل قرار می گیرند. این پدیده میتواند نشان دهنده پیوستگی اولیه گسل شمال البرز با گسل آستارا باشد که با عملکرد گسل لاهیجان به دو گسل مجزا تقسیم شده اند.

 گسل شمال البرز ممکن است گسلی قدیمی باشد که در پس بوم گرایش بین خزر و البرز شکل گرفته باشد و در راستای آن البرز شروع به افراشتگی کرده باشد (قاسمی و قرشی، ۱۳۸۳). وجود نهشته های آبرفتی در بخش خاوری گسل که دچار کج شدگی شده اند می توانند نشان دهنده پویایی جدید این گسل باشد.